Đại học trở thành 'bệ đỡ tri thức' cho doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh

Hội thảo khoa học “Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên mới” diễn ra tại TPHCM, chiều 28/1. Ảnh: Khắc Hiếu

Ngày 28/1, Đại học Quốc gia TPHCM phối hợp với Ban Chính sách Chiến lược Trung ương, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, UBND TPHCM và Hiệp hội Doanh nghiệp TPHCM tổ chức hội thảo khoa học "Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên mới".

Năng lực cạnh tranh đến từ năng suất, chất lượng, hiệu quả

PGS.TS Trần Cao Vinh, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia TPHCM cho biết, hội thảo được tổ chức trong bối cảnh đặc biệt, khi Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng vừa diễn ra và thành công rất tốt đẹp.

Đại hội đã xác định giai đoạn 2026-2030 là thời kỳ bứt phá, đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Trong kỷ nguyên đó, doanh nghiệp được xác định là trung tâm, là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.

PGS.TS Trần Cao Vinh, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia TPHCM phát biểu tại hội thảo.

Theo Phó Giám đốc Đại học Quốc gia TPHCM, thực tiễn đặt ra bài toán lớn đối với Việt Nam: làm thế nào để doanh nghiệp vươn lên, giữ vai trò dẫn dắt trong bối cảnh chuyển đổi kép - vừa chuyển đổi số, vừa chuyển đổi xanh.

"Với vai trò là trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ, Đại học Quốc gia TPHCM nhận thức rõ rằng năng lực cạnh tranh không thể chỉ dựa vào khai thác tài nguyên hay lao động giá rẻ, mà phải dựa trên năng suất, chất lượng, hiệu quả và đổi mới sáng tạo", ông Vinh nói.

Đánh giá cao ý nghĩa và cách tiếp cận của hội thảo, ông Huỳnh Thành Đạt, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cho rằng, việc Đại học Quốc gia TPHCM chủ trì, phối hợp với các cơ quan Trung ương và địa phương tổ chức hội thảo với sự tham gia của các nhà quản lý, hoạch định chính sách, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp đã thể hiện rõ cách tiếp cận đúng đắn, khoa học và gắn với thực tiễn. Đó là đặt doanh nghiệp vào trung tâm của tiến trình đổi mới, đồng thời đề cao vai trò của tri thức, khoa học – công nghệ và thể chế phát triển.

Ông Huỳnh Thành Đạt, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phát biểu tại hội thảo.

Với 36 bài tham luận được lựa chọn, hội thảo được chia thành 4 nhóm chủ đề trọng tâm gồm: giải pháp chung về nâng cao năng lực cạnh tranh; đổi mới sáng tạo và chuyển đổi kép; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; hoàn thiện thể chế và liên kết “3 nhà”.

Gỡ vướng thương mại hóa kết quả nghiên cứu

Trình bày tham luận, PGS.TS Thái Thị Tuyết Dung, Trưởng ban Pháp chế, Đại học Quốc gia TPHCM cho biết, thời gian qua, đơn vị đã đạt được nhiều kết quả trong thúc đẩy hợp tác “3 nhà” (Nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp) ở các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), chip bán dẫn, thiết bị bay không người lái (UAV) và robotics, môi trường, năng lượng và phát triển bền vững.

Tuy nhiên, theo Dung, quá trình triển khai hợp tác “3 nhà” vẫn còn gặp một số vướng mắc liên quan đến pháp lý và sở hữu trí tuệ, cơ chế hợp tác, tài chính và rủi ro. Song, các chính sách pháp luật mới về thương mại hóa kết quả nghiên cứu đã cơ bản tháo gỡ những khó khăn này.

Các quy định mới từ Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cùng các nghị định hướng dẫn, Luật Chuyển giao công nghệ và Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi) đã tạo tác động tích cực đối với việc triển khai hợp tác “3 nhà”.

Việc các chính sách này bắt đầu có hiệu lực được xem là thời điểm thuận lợi để đẩy nhanh, cụ thể hóa mô hình hợp tác “ba nhà”, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý, sử dụng tài sản công.

PGS.TS Thái Thị Tuyết Dung trình bày tham luận về hợp tác “3 nhà” tại Đại học Quốc gia TPHCM và các chính sách thúc đẩy chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Các chính sách mới cũng góp phần đa dạng hóa hình thức thương mại hóa kết quả nghiên cứu, cho phép các trường đại học và nhà khoa học tham gia trực tiếp vào hoạt động đầu tư, sản xuất – kinh doanh thông qua hình thức góp vốn bằng công nghệ.

Đáng chú ý, thẩm quyền chấp thuận hợp đồng chuyển giao công nghệ được phân cấp cho UBND cấp tỉnh thay vì Bộ Khoa học và Công nghệ, qua đó rút ngắn quy trình, giảm thời gian triển khai.

Bên cạnh đó, các tham luận tại hội thảo đã kết nối chặt chẽ giữa lý luận, chính sách và thực tiễn doanh nghiệp, làm rõ nhiều giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh.

Hội thảo có hơn 300 đại biểu là lãnh đạo các Ban Đảng Trung ương, bộ, ngành, lãnh đạo TPHCM, các chuyên gia kinh tế uy tín cùng đại diện nhiều doanh nghiệp.

GS.TS Vũ Minh Khương (Trường Chính sách công Lý Quang Diệu, Đại học Quốc gia Singapore) chia sẻ kinh nghiệm quốc tế trong việc xác định và gia tăng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, gợi mở cách tiếp cận khoa học hơn cho Việt Nam.

Từ thực tiễn sản xuất - kinh doanh, ông Nguyễn Đình Tùng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Vina T&T Group nhấn mạnh vai trò của hợp tác “3 nhà” như một đòn bẩy quan trọng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy chuyển đổi xanh cho doanh nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Trong khi đó, TS Lương Việt Quốc, Giám đốc điều hành Công ty cổ phần Real-time Robotic đưa ra nhiều minh chứng thuyết phục cho thấy ngành UAV “Invented and Made in Vietnam” hoàn toàn có khả năng vươn tầm thế giới khi làm chủ được công nghệ lõi và các sản phẩm robotics thời gian thực.

Phần trao đổi, thảo luận tại hội thảo.

Hội thảo tập trung thảo luận các động lực tăng trưởng kinh tế mới trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt. Nhiều phân tích cho thấy chuyển đổi kép không còn là một lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu sống còn đối với doanh nghiệp Việt Nam.

Bên cạnh đó, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là lực lượng lao động Gen Z với tư duy số, khả năng thích ứng nhanh và sáng tạo, được xác định là “nguồn lực mềm” quyết định lợi thế cạnh tranh bền vững của doanh nghiệp và nền kinh tế trong dài hạn.

Mạnh Tùng