Đại dương nóng kỷ lục 21°C, kéo theo bão mạnh, nắng nóng và mầm bệnh lan rộng

Cơ quan Biến đổi Khí hậu Copernicus (C3S) và Cơ quan Giám sát Biển Copernicus (CMEMS) ghi nhận nhiệt độ bề mặt biển trung bình toàn cầu đạt 21°C vào ngày 21/6, vượt các kỷ lục cùng thời điểm được thiết lập vào năm 2024 khoảng 0,1°C.

Dù mức tăng tưởng chừng nhỏ, các nhà khoa học cảnh báo ngay cả những thay đổi rất nhỏ về nhiệt độ đại dương cũng có thể kéo theo hàng loạt hệ lụy với khí hậu toàn cầu, hệ sinh thái biển.

Nhiệt độ bề mặt đại dương đang nóng lên. (Ảnh: Shutterstock)

Theo Copernicus, trong ba năm gần đây, nhiệt độ đại dương ngoài các vùng cực luôn cao hơn từ 0,35 đến 0,73 độ C so với mức trung bình nhiều năm.

“Những điều kiện hiện tại có thể báo hiệu sự khởi đầu của một giai đoạn mới, đưa chúng ta bước vào những vùng chưa từng được khám phá trước đây”, ông Carlo Buontempo, Giám đốc Cơ quan Biến đổi Khí hậu Copernicus thuộc Trung tâm Dự báo Thời tiết Hạn vừa châu Âu (ECMWF), nhận định.

Ông cho rằng với nhiệt độ đại dương hiện nay cùng sự quay trở lại của El Ninõ, thế giới nhiều khả năng sẽ tiếp tục chứng kiến các kỷ lục nhiệt độ mới trong những tháng tới.

Cảnh báo này cũng phù hợp với dự báo mới nhất của Liên Hợp Quốc. Theo đó, có tới 91% khả năng ít nhất một trong năm năm tới sẽ vượt ngưỡng nóng lên toàn cầu 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp - giới hạn mà Thỏa thuận Paris đặt ra nhằm tránh những tác động nghiêm trọng nhất của biến đổi khí hậu.

Liên Hợp Quốc đồng thời dự báo có 86% khả năng một trong những năm này sẽ vượt qua năm 2024 để trở thành năm nóng nhất trong lịch sử quan trắc.

Đại dương nóng lên tác động thế nào đến đất liền?

Theo các nhà khoa học, tác động của nhiệt độ đại dương gia tăng không chỉ giới hạn ở môi trường biển.

Các đại dương ấm hơn làm tăng tốc độ bốc hơi nước và cung cấp thêm năng lượng cho các cơn bão, từ đó làm gia tăng nguy cơ mưa cực đoan, lũ lụt và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm khác trên đất liền.

Nhiệt độ nước biển tăng cũng góp phần làm băng tan nhanh hơn, đẩy nhanh quá trình nước biển dâng và gây áp lực lên các hệ sinh thái biển vốn đã chịu nhiều tổn thương.

Một hệ quả khác là sự gia tăng của các đợt nắng nóng trên biển - hiện tượng nhiệt độ nước biển tăng cao bất thường trong thời gian dài. Những đợt nắng nóng này có thể phá vỡ hệ sinh thái, làm suy giảm nguồn lợi thủy sản, ảnh hưởng tới sinh kế của cộng đồng ven biển và khiến các đợt nắng nóng trên đất liền trở nên khắc nghiệt hơn.

Nhiệt độ bề mặt đại dương ngày 21/6 phá vỡ kỷ lục cùng thời điểm vào năm 2024. (Nguồn: Euronews)

El Nino tiếp tục làm tình hình trở nên nghiêm trọng hơn khi bổ sung thêm nhiệt vào khí quyển và làm thay đổi các mô hình thời tiết trên phạm vi toàn cầu.

Bà Friederike Otto, nhà khoa học khí hậu thuộc Đại học Hoàng gia London, cảnh báo rằng nếu nhiệt độ toàn cầu duy trì trên ngưỡng 1,5 độ C trong thời gian dài, thế giới có thể phải đối mặt với những hiện tượng thời tiết cực đoan vượt xa những gì con người từng trải qua trước đây.

“Nhiều thành phố trên thế giới hiện vẫn chưa được chuẩn bị cho kịch bản này”, bà nói và cho rằng không nên quy toàn bộ trách nhiệm cho El Ninõ.

“El Ninõ đến rồi đi. Trong khi đó, biến đổi khí hậu sẽ tiếp tục trở nên tồi tệ hơn chừng nào con người còn tiếp tục đốt nhiên liệu hóa thạch”, bà nhấn mạnh.

Các nhà khoa học của Copernicus hiện tiếp tục theo dõi diễn biến nhiệt độ đại dương để đánh giá liệu mức nhiệt kỷ lục hiện nay chỉ mang tính tạm thời hay sẽ trở thành trạng thái bình thường mới của khí hậu toàn cầu.

Người dân đổ xô đến bãi biển San Sebastian ở Tây Ban Nha để tránh nóng. (Ảnh: phys)

Vi khuẩn nguy hiểm gia tăng

Sự nóng lên của đại dương còn kéo theo một nguy cơ ít được chú ý hơn: sự gia tăng của các loại vi khuẩn và mầm bệnh trong môi trường biển.

Các nhà khoa học châu Âu gần đây đặc biệt lo ngại về sự mở rộng phạm vi của vi khuẩn Vibrio - nhóm vi khuẩn sống tự nhiên trong các vùng nước ven biển ấm và có độ mặn thấp.

Phần lớn các chủng Vibrio không gây hại, tuy nhiên một số chủng như Vibrio vulnificus có thể gây nhiễm trùng nghiêm trọng trong những trường hợp hiếm gặp, đặc biệt với người có vết thương hở, bệnh gan hoặc hệ miễn dịch suy yếu. Trong các trường hợp nặng, vi khuẩn có thể gây viêm cân mạc hoại tử, nhiễm trùng huyết và thậm chí dẫn tới phải cắt bỏ chi.

Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA) cho biết vi khuẩn Vibrio có thể xuất hiện trong hải sản và gây ra nhiều mức độ bệnh khác nhau, từ viêm dạ dày - ruột cho tới các ca nhiễm trùng nặng đe dọa tính mạng.

Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Dịch bệnh châu Âu (ECDC) đã cảnh báo nguy cơ nhiễm Vibrio gia tăng trong mùa hè, đặc biệt trong các đợt nắng nóng và tại các vùng nước ven biển nông.

Biển Địa Trung Hải - một trong những vùng biển nóng lên nhanh nhất thế giới với tốc độ cao hơn khoảng 20% so với mức trung bình toàn cầu - đang dần tạo ra môi trường thuận lợi hơn cho các loại vi khuẩn gây bệnh phát triển.

Các nhà nghiên cứu cho biết nhiệt độ nước và độ mặn là hai yếu tố quyết định sự phát triển của Vibrio. Khi nước biển ấm lên và các mô hình độ mặn thay đổi dưới tác động của biến đổi khí hậu, phạm vi phân bố của loại vi khuẩn này cũng có xu hướng mở rộng.

“Nước ấm hơn, đặc biệt là ở những nơi ít mặn hơn, tại cửa sông và trong các đầm phá mà chúng bao quanh, trở nên thuận lợi hơn cho vi khuẩn gây bệnh”, Hatim Aznague, chuyên gia hành động vì khí hậu Liên minh Địa Trung Hải, cho hay

“Vi khuẩn không phải là câu chuyện, chúng chỉ là những sứ giả. Câu chuyện là biển cả đang mất cân bằng do sức nóng và ô nhiễm”, ông Aznague nói và kêu gọi sự hợp tác quốc tế mạnh mẽ hơn.

(Nguồn: Euronews)

Hoa Vũ