Đà Nẵng đẩy mạnh xây dựng văn hóa đọc trong thời đại số

Học sinh hào hứng giới thiệu những cuốn sách yêu thích trong khuôn viên trường, góp phần lan tỏa văn hóa đọc từ học đường.

Lan tỏa văn hóa đọc từ cơ sở, học đường

Điểm khác biệt của năm nay là các hoạt động không còn bó hẹp trong những không gian truyền thống, mà được triển khai đồng bộ, rộng khắp trên toàn địa bàn thành phố Đà Nẵng mới, với nhiều hình thức đa dạng, linh hoạt.

Từ đó, văn hóa đọc được tiếp cận dưới một góc nhìn mới phù hợp hơn với môi trường đa phương tiện, nơi việc “đọc” không chỉ dừng lại ở trang sách mà còn mở rộng sang nhiều hình thức tiếp nhận tri thức khác.

Trong hai tháng cao điểm 4 và 5/2026, theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đà Nẵng, ngành văn hóa đã phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục triển khai hàng loạt chương trình quy mô lớn trong hệ thống trường học. Từ bậc tiểu học đến THPT, các trường đều xây dựng kế hoạch khuyến đọc, tổ chức không gian đọc sách thân thiện, các cuộc thi tìm hiểu tri thức, hoạt động kể chuyện theo sách… tạo nên một không khí sôi nổi, lan tỏa mạnh thói quen đọc trong học sinh.

Không khí ấy được cảm nhận rõ từ chính các em học sinh. Em Nguyễn Thị Minh Ngọc lớp 11/9 Trường THCS Nguyễn Trãi chia sẻ: “Trước đây em chỉ đọc sách để phục vụ việc học, nhưng khi tham gia các hoạt động của trường, em bắt đầu tìm đọc thêm nhiều loại sách khác như truyện, sách kỹ năng sống. Em thấy việc đọc giúp mình hiểu hơn về thế giới xung quanh và tự tin hơn khi giao tiếp". Từ những thay đổi nhỏ trong nhận thức, thói quen đọc dần được hình thành và nuôi dưỡng trong môi trường học đường.

Đồng hành với học sinh, đội ngũ giáo viên đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và phát triển văn hóa đọc. Cô Nguyễn Thị Nhiên, giáo viên Ngữ văn thuộc Trường THCS Nguyễn Trãi cho biết: “Chúng tôi không chỉ khuyến khích học sinh đọc nhiều hơn mà còn hướng dẫn các em cách đọc sâu, đọc có chọn lọc. Khi các em biết cách cảm nhận nội dung, phân tích ngôn từ và liên hệ thực tế, việc đọc mới thực sự mang lại giá trị”.

Theo cô Nhiên, việc đưa các hoạt động như giờ đọc sách, kể chuyện theo sách vào trường học đã giúp học sinh hình thành tư duy tốt hơn và tăng khả năng cảm thụ văn học.

Song song với các hoạt động trong nhà trường, cuộc thi “Đại sứ văn hóa đọc Đà Nẵng” năm 2026 tiếp tục được tổ chức từ tháng 3 đến tháng 8, thu hút hàng trăm học sinh tham gia. Đây không chỉ là sân chơi trí tuệ mà còn là nơi lan tỏa tình yêu sách, phát hiện những gương mặt truyền cảm hứng đọc sách trong cộng đồng. Mỗi mùa thi đều mang lại những bất ngờ từ các bài dự thi sáng tạo, thể hiện góc nhìn sâu sắc của thế hệ trẻ về vai trò của sách và tri thức.

Ở cấp cơ sở, các hoạt động văn hóa đọc cũng diễn ra sôi nổi tại nhiều địa phương như Tam Kỳ, Bàn Thạch, Phú Ninh, Tiên Phước, Trà My, Sơn Cẩm Hà…

Đây đều là những vùng đất giàu truyền thống hiếu học, gắn với nhiều danh nhân tiêu biểu của Việt Nam như Phan Châu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng. Chính nền tảng văn hóa đó đã tạo nên sự hưởng ứng tích cực từ người dân, các hội nhóm cộng đồng và hệ thống trường học tại địa phương.

Đáng chú ý, tại phường Bàn Thạch, ngày hội văn hóa đọc năm nay còn gắn với việc ra mắt tuyến phố đi bộ kết hợp các hoạt động văn hóa nghệ thuật, đánh dấu một hướng đi mới trong việc kết nối văn hóa đọc với phát triển du lịch cộng đồng. Không gian đọc vì thế không còn tĩnh lặng, khép kín mà trở nên mở, sống động và gần gũi hơn với đời sống người dân.

Cao điểm của chuỗi hoạt động là Ngày hội Văn hóa đọc Đà Nẵng và Hội thi kể chuyện theo sách, diễn ra từ ngày 2 đến 10/5/2026. Bên cạnh đó, nhiều hoạt động theo chủ đề cũng được tổ chức như trưng bày sách tại Thư viện Đà Nẵng nhân kỷ niệm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (16 - 27/5), hay không gian giới thiệu sách tại Thư viện Vạn Hạnh - chùa Quán Thế Âm trong dịp lễ hội. Những hoạt động này không chỉ tạo điểm nhấn văn hóa mà còn góp phần đưa sách đến gần hơn với công chúng.

Thích ứng văn hóa đọc trong môi trường đa phương tiện

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, văn hóa đọc đã và đang có những biến chuyển rõ rệt. Theo bà Nguyễn Thị Hội An, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đà Nẵng, việc đọc không còn giới hạn trong sách in truyền thống mà đã mở rộng sang nhiều hình thức đa phương tiện.

Người đọc ngày nay tiếp cận thông tin không chỉ qua chữ viết mà còn qua hình ảnh, âm thanh, phim ảnh và các nền tảng truyền thông số. Việc “đọc” vì thế được lồng ghép trong các hoạt động giải trí, trải nghiệm văn hóa và nghệ thuật.

“Sự đa dạng trong cách tiếp cận thông tin đòi hỏi các hoạt động phát triển văn hóa đọc phải linh hoạt hơn, đa dạng hơn. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải giữ được chiều sâu, giúp người đọc biết chọn lọc thông tin, cảm thụ tinh tế và sử dụng ngôn ngữ chính xác”, bà Hội An nhấn mạnh.

Theo bà, một trong những hạn chế hiện nay là nhiều người đọc có xu hướng tiếp nhận nhanh, bỏ qua chi tiết, thiếu sự chú ý đến tính chuẩn xác và tinh tế trong ngôn từ. Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ phát triển số lượng người đọc mà còn phải nâng cao chất lượng đọc - một quá trình đòi hỏi sự kiên trì và bền bỉ.

Việc hình thành văn hóa đọc vì thế không thể đạt được trong thời gian ngắn, mà cần sự tích lũy lâu dài từ thói quen, kỹ năng đến môi trường. Đặc biệt, trong môi trường đa phương tiện, càng cần chú trọng đến tính thực chất của việc đọc - tức là khả năng hiểu sâu, nắm bắt và vận dụng tri thức vào thực tiễn.

Từ góc độ chuyên môn, điều này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ làm công tác thư viện và những người tham gia vận động văn hóa đọc. Họ không chỉ là người cung cấp sách, mà còn phải là người kết nối, sáng tạo, cập nhật xu hướng để thu hút bạn đọc, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Có thể thấy, trong dòng chảy của thời đại số, văn hóa đọc đang đứng trước những thách thức nhưng cũng mở ra nhiều cơ hội mới. Từ những trang sách truyền thống đến không gian đa phương tiện hiện đại, hành trình của văn hóa đọc là hành trình thích ứng không ngừng. Nhưng trên hết, giá trị cốt lõi vẫn không thay đổi - đó là nuôi dưỡng trí tuệ, tâm hồn và nhân cách con người, tạo nền tảng bền vững cho sự phát triển của xã hội.

LÂM VIÊN