Đã kéo giảm và duy trì tỷ lệ tái phạm tội của người chấp hành xong án phạt tù ở mức thấp

Sáng 1-4, Bộ Công an tổ chức hội nghị trực tuyến toàn quốc tổng kết 5 năm thực hiện Nghị định 49/2020/NĐ-CP của Chính phủ về tái hòa nhập cộng đồng và sơ kết 2 năm thực hiện Quyết định 22/2023/QĐ-TTg về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình dự và chỉ đạo Hội nghị.

Tái hòa nhập cộng đồng: Kéo giảm tái phạm, lan tỏa chính sách nhân văn

Theo Thứ trưởng Bộ Công an Lê Văn Tuyến, sau 5 năm triển khai Nghị định 49, các bộ, ngành, địa phương đã thực hiện nghiêm túc, đồng bộ các nhiệm vụ theo quy định. Công tác tái hòa nhập cộng đồng được triển khai bài bản, từ hoàn thiện chính sách, pháp luật đến tăng cường tuyên truyền, kiểm tra, hướng dẫn và nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát, giáo dục, hỗ trợ người chấp hành xong án phạt tù.

Quang cảnh Hội nghị. Ảnh: VGP

Nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy đảng, ban, ngành, đoàn thể và cộng đồng xã hội đối với công tác tái hòa nhập cộng đồng có chuyển biến tích cực hơn. Thái độ của cộng đồng xã hội đối với người chấp hành xong án phạt tù đã có nhiều thay đổi; tình trạng kỳ thị, xa lánh, định kiến, phân biệt đối xử với người chấp hành xong án phạt tù đã giảm. Bản thân người chấp hành xong án phạt tù đã bớt tự ti, mặc cảm với cộng đồng xã hội.

Cấp ủy, chính quyền địa phương đã chủ động bố trí kinh phí, huy động sự tham gia của các tổ chức xã hội, doanh nghiệp, gia đình trong việc quản lý, hỗ trợ người hoàn lương. Công tác chuẩn bị tái hòa nhập ngay từ trong trại giam được chú trọng với các hoạt động tư vấn, hướng nghiệp, dạy nghề.

Đáng chú ý, kết quả triển khai đã góp phần kéo giảm và duy trì tỷ lệ tái phạm tội ở mức thấp, trung bình giai đoạn 2020–2025 là 1,73%. Đây là yếu tố quan trọng trong phòng ngừa tội phạm, bảo đảm an ninh trật tự và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Song song đó, Quyết định 22 về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù đã phát huy hiệu quả tích cực. Chính sách cho vay ưu đãi giúp nhiều người có vốn sản xuất, tạo việc làm, ổn định cuộc sống, hạn chế nguy cơ tái phạm.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị. Ảnh: VGP

Các cơ sở giam giữ đã đào tạo nghề cho hơn 54.000 phạm nhân; tổ chức hàng nghìn chương trình hướng nghiệp; cấp chứng chỉ nghề cho hơn 22.700 người và tư vấn việc làm cho gần 10.000 người. Lực lượng công an các địa phương đã tiếp nhận, quản lý hơn 357.000 người; hỗ trợ hàng trăm nghìn trường hợp hoàn thiện thủ tục pháp lý, hành chính.

Nguồn vốn ngân sách địa phương ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội để cho vay đối với nhóm đối tượng này đạt hơn 1.300 tỷ đồng, góp phần thiết thực vào công tác an sinh xã hội.

Hoàn thiện cơ chế, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý
Phát biểu chỉ đạo, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình biểu dương Bộ Công an đã chủ trì, phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội, các bộ, ngành liên quan rất chủ động chuẩn bị nội dung và các điều kiện cần thiết để tổ chức Hội nghị quan trọng này, kết nối trực tuyến toàn quốc đến UBND cấp xã. Việc tổ chức sơ kết, tổng kết hai nội dung này mang tính thực tiễn cao, do đây là hai vấn đề bổ trợ cho nhau và liên quan trực tiếp đến người tái hòa nhập cộng đồng.

Các địa phương tham dự Hội nghị trực tuyến toàn quốc. Ảnh: VGP

Bên cạnh ghi nhận những kết quả đạt được, Phó Thủ tướng Thường trực chỉ ra một số tồn tại, hạn chế cần khắc phục. Trong đó, một số quy định của Nghị định 49 còn thiếu cụ thể, dẫn đến cách hiểu và triển khai chưa thống nhất giữa các địa phương.

Cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan liên quan còn hạn chế; chưa có hệ thống dữ liệu liên thông điện tử giữa trại giam, cơ quan công an, chính quyền cơ sở và cơ quan thi hành án dân sự. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý, cũng như quyền lợi của người chấp hành xong án phạt tù.

Công tác đào tạo nghề vẫn chủ yếu ở trình độ lao động phổ thông, chưa đáp ứng nhu cầu thị trường lao động hiện đại. Việc hỗ trợ tái hòa nhập ở nhiều nơi còn nặng về quản lý, chưa chú trọng đúng mức đến giáo dục, giúp đỡ thực chất.

Bên cạnh đó, chính sách tín dụng vẫn còn những rào cản như điều kiện vay vốn, mức vay thấp so với nhu cầu thực tế, chưa tạo điều kiện cho các mô hình sản xuất kinh doanh quy mô lớn.

Trên cơ sở đó, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Công an chủ trì, phối hợp các bộ, ngành khẩn trương nghiên cứu, tham mưu xây dựng nghị định thay thế Nghị định 49 và sửa đổi Quyết định 22 theo hướng phù hợp thực tiễn, dễ tiếp cận hơn.

Đồng thời, cần thiết lập cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tiếp nhận người chấp hành xong án phạt tù vào làm việc; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý, theo dõi, xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông với hệ thống dữ liệu quốc gia về dân cư.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình đề nghị Bộ Tư pháp tham mưu ban hành văn bản chỉ đạo, hướng dẫn tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, cải cách tối đa quy trình, thủ tục hành chính trong các văn bản pháp luật có liên quan. Ảnh: VGP

Các bộ, ngành liên quan như Tư pháp, Nội vụ, VH-TT&DL, Quốc phòng được giao nhiệm vụ hoàn thiện hành lang pháp lý, cải cách thủ tục hành chính, tăng cường đào tạo nghề, truyền thông và phối hợp hiệu quả trong công tác tái hòa nhập cộng đồng.

Chính quyền các địa phương cần chủ động xây dựng chương trình, kế hoạch cụ thể; bố trí nguồn lực, ban hành chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tiếp nhận lao động là người chấp hành xong án phạt tù; đồng thời tăng cường tuyên truyền, tạo sự đồng thuận xã hội.

Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị, xã hội được đề nghị tiếp tục phát huy vai trò trong vận động, giám sát, hỗ trợ người hoàn lương; xây dựng môi trường xã hội nhân văn, cởi mở, giúp họ có cơ hội làm lại cuộc đời.

Phó Thủ tướng Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh, việc tái hòa nhập cộng đồng không chỉ là nhiệm vụ của riêng lực lượng công an mà cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, qua đó góp phần giữ vững an ninh trật tự, thúc đẩy phát triển bền vững.

ĐẮC LAM