Đa dạng mô hình chuyển đổi số trong giáo dục

Học sinh Trường tiểu học Thuận Kiều thi đấu tại hội thi cờ vua của nhà trường.

...Đây vừa là áp lực cạnh tranh, vừa mở ra cơ hội để ngành giáo dục Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và cả nước nói chung chuyển dịch sang mô hình hiện đại, linh hoạt, dựa trên dữ liệu.

Trong những năm qua, ngành giáo dục Thành phố Hồ Chí Minh triển khai đồng bộ nhiều chủ trương, giải pháp nhằm đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông. Trong đó, trọng tâm là thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh. Yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học, hình thức tổ chức lớp học, kiểm tra, đánh giá và đẩy mạnh chuyển đổi số trong giáo dục, đã đặt ra cho các cơ sở giáo dục nhiệm vụ đổi mới tư duy, phát huy tính chủ động, sáng tạo và linh hoạt trong tổ chức các hoạt động giáo dục.

Xuất phát từ thực tế đó, Trường tiểu học Thuận Kiều, phường Đông Hưng Thuận, đã nghiên cứu, triển khai chỉ đạo của Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh về mô hình “Lớp học mở” như một giải pháp nhằm tạo môi trường học tập thân thiện, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh; đồng thời, nâng cao hiệu quả dạy học và chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường.

Theo cô Lê Thị Thoa, Hiệu trưởng nhà trường: Mô hình “Lớp học mở” tại Trường tiểu học Thuận Kiều đã mang lại kết quả tích cực, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, phát huy vai trò chủ động của giáo viên trong việc đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số. Đồng thời, tạo được sự đồng thuận của phụ huynh và cộng đồng trong công tác giáo dục học sinh.

Mô hình “Lớp học mở” không đơn thuần là việc mời phụ huynh dự giờ, mà là một “cánh cửa mở” để cha mẹ bước vào thế giới học đường của con em mình, nơi học sinh được trải nghiệm, được tương tác, phát triển toàn diện và được kết nối với gia đình, cộng đồng. Theo đó, mô hình này được triển khai gắn với các mục tiêu: Đổi mới nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học; phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong dạy học; nâng cao vai trò phối hợp, đồng hành của phụ huynh học sinh; xây dựng môi trường giáo dục dân chủ, thân thiện, hiệu quả. Cô Lê Thị Thoa cho biết: “Qua thực tiễn, mô hình này mang lại ba ý nghĩa cốt lõi.

Thứ nhất, giúp phụ huynh tận mắt chứng kiến, tham gia trải nghiệm những đổi mới về nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Thứ hai, giúp phụ huynh thấy rõ sự thay đổi từ việc đổi mới phương pháp, ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (để thiết kế học liệu, hỗ trợ kiểm tra đánh giá, cá nhân hóa hoạt động học…) của giáo viên, cho đến sự tự tin, chủ động của học sinh qua từng năm học. Thứ ba, là xây dựng niềm tin cho phụ huynh. Khi thấy được sự tâm huyết, vất vả của thầy cô trong từng tiết dạy, phụ huynh sẽ chuyển từ vị thế “người quan sát” sang “người đồng hành”, tích cực phối hợp trong mọi hoạt động của nhà trường.

Giá trị lớn nhất của “Lớp học mở” không chỉ nằm ở việc đổi mới cách dạy, cách học, mà còn ở sự thay đổi nhận thức của toàn thể đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường, nhất là sự đồng thuận và đồng hành của phụ huynh học sinh. Khi phụ huynh được “mở cửa” để thấy, để tham gia, để thấu hiểu thì niềm tin vào công tác giáo dục của nhà trường được củng cố, trách nhiệm được chia sẻ và sự phối hợp trở nên chủ động, hiệu quả hơn. Đây chính là nền tảng quan trọng giúp nhà trường triển khai các hoạt động đổi mới giáo dục một cách bền vững, lâu dài.

Đầu năm nay, Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện thí điểm nội dung giáo dục trí tuệ nhân tạo cho học sinh phổ thông năm học 2025-2026. Trong đó, nhấn mạnh việc thực hiện nội dung giáo dục AI cho học sinh nhằm góp phần hình thành và phát triển các năng lực cốt lõi của người học, bao gồm: Năng lực số, năng lực AI, năng lực tin học, năng lực công nghệ, năng lực tự học và năng lực giải quyết vấn đề. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 và hình thành các phẩm chất cần thiết trong việc sử dụng AI một cách an toàn, có trách nhiệm trong học tập và đời sống; chuẩn bị cho học sinh sẵn sàng tham gia môi trường số trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0...

Theo các chuyên gia, ngành giáo dục Thành phố Hồ Chí Minh và cả nước đang đẩy mạnh ứng dụng, phát triển nền tảng giáo dục thông minh, thúc đẩy khoa học, công nghệ và AI trong đổi mới dạy học, kiểm tra, đánh giá, cũng như triển khai mạnh mẽ các mô hình giáo dục số, trường học số, lớp học thông minh. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, ngành giáo dục cần nâng cao chuẩn năng lực số và năng lực AI cho học sinh, giáo viên; ban hành chính thức.

Chương trình giáo dục AI cấp phổ thông sau giai đoạn thí điểm; thực hiện triển khai hiệu quả Khung năng lực số trong các môn học, hoạt động giáo dục. Ông Nguyễn Thế Sơn, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng: “Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đánh dấu bước ngoặt quan trọng cho sự phát triển giáo dục Việt Nam với yêu cầu chuyển đổi số phải “bứt phá và thực chất”. Chuyển đổi số không chỉ là phong trào, mà sẽ trở thành nền tảng vận hành của nhà trường, nơi công nghệ, dữ liệu và AI giữ vai trò động lực trung tâm, góp phần hình thành thế hệ công dân Việt Nam tự tin, sáng tạo và hội nhập toàn cầu”.

KHÁNH TRÌNH