Cuộc đối đầu Argentina - Anh năm 1966 đã thay đổi thế giới bóng đá như thế nào?

Từ bất đồng ngôn ngữ đến sự ra đời của thẻ đỏ

Trong trận tứ kết World Cup 2026 giữa Argentina và Thụy Sĩ sáng 12-7 (giờ Việt Nam), các cầu thủ Argentina đeo băng tang đen để tưởng nhớ Antonio Ubaldo Rattin, tiền vệ người Argentina đã qua đời vài giờ trước đó ở tuổi 89. Rattin là đội trưởng của Argentina trong lần chạm trán lớn đầu tiên giữa Argentina và Anh vào ngày 23-7-1966, trong trận tứ kết World Cup 1966 diễn ra tại Wembley (Anh).

Cựu cầu thủ Antonio Rattin. Ảnh: Getty

Theo Le Point, ngày hôm đó, trận đấu diễn ra quyết liệt, không khí trên sân vận động ở Wembley "ngột ngạt". Phút 35, trọng tài người Đức Rudolf Kreitlein truất quyền thi đấu của Rattin. Nhiều nguồn tin đưa ra lý do về quyết định của trọng tài khi đó, nhưng sự hiểu lầm là cốt lõi. Trọng tài không nói tiếng Tây Ban Nha. Rattin không hiểu tiếng Đức. Vì vậy, Rattin từ chối rời sân, yêu cầu phải có một phiên dịch viên và ở lại trên sân trong vài phút. Sau đó, Rattin đi đến góc sân, giật lấy và vò nát lá cờ Anh, trước khi ngồi xuống tấm thảm đỏ dành riêng cho Nữ hoàng Elizabeth II.

Hai hành động phản đối đó đã dẫn đến việc người hâm mộ từ trên khán đài ném tới tấp các vật thể vào Rattin. Chỉ trong một khoảnh khắc, trận đấu trở thành “sân khấu” tranh cãi kịch liệt.

Antonio Rattin bị truất quyền thi đấu trong trận đội tuyển Argentina gặp đội tuyển Anh tại World Cup 1966. Ảnh: YOUTUBE/CANAL+

Anh cuối cùng đã giành chiến thắng 1-0 nhờ bàn thắng của Geoff Hurst. Nhưng vụ bê bối ở Wembley và việc Rattin bị đuổi khỏi sân đã thúc đẩy ý tưởng, vốn đã được cựu trọng tài người Anh Ken Aston ủng hộ, rằng trọng tài cần một "ngôn ngữ không lời", dễ hiểu ngay lập tức đối với tất cả các quốc gia. Hệ thống thẻ đỏ trở thành tiêu chuẩn. Thẻ vàng cảnh báo, thẻ đỏ đuổi cầu thủ. Hệ thống này đã được áp dụng từ World Cup 1970.

Rattin không phải là người "phát minh" ra thẻ đỏ, nhưng việc ông bị truất quyền thi đấu là một trong những yếu tố quyết định thời điểm FIFA nhận ra rằng, một trận đấu quốc tế không thể phụ thuộc vào một bản dịch không chắc chắn. Kể từ đó, trọng tài không còn cần phải thương lượng về việc truất quyền thi đấu bằng ngôn ngữ của cầu thủ nữa. Trọng tài chỉ cần giơ thẻ đỏ - biểu tượng phổ biến toàn cầu này ra đời chính trong bối cảnh trận đấu Anh - Argentina.

Mexico 1986: Bàn tay của Chúa và bàn thắng thế kỷ

Ngày 22-6-1986, tại sân vận động Azteca ở thành phố Mexico, Argentina và Anh đối đầu nhau trong trận tứ kết World Cup, giống như năm 1966. Đội tuyển Anh sở hữu danh thủ Gary Lineker, người sau này trở thành Vua phá lưới giải đấu, và Peter Shilton, thủ môn huyền thoại với 17 lần ra sân tại World Cup - kỷ lục đã bị chính thủ thành Jordan Pickford phá vỡ sau trận đấu tứ kết của tuyển Anh với Na Uy ở World Cup năm nay.

Đội tuyển Argentina có Carlos Bilardo, một nhà chiến thuật đầy nhiệt huyết, và Diego Maradona, đội trưởng 25 tuổi, đang ở đỉnh cao phong độ.

Huyền thoại bóng đá Argentina Diego Maradona thừa nhận mình đã dùng tay để ghi bàn vào lưới đội tuyển Anh trong trận tứ kết World Cup 1986. Ảnh: Getty

Hiệp 1 diễn ra căng thẳng và đầy kịch tính. Các cầu thủ Anh kèm sát Maradona, nhưng không phải lúc nào cũng tiếp cận được anh. Cựu cầu thủ Anh, John Barnes, sau này kể lại rằng, từ băng ghế dự bị, ông đã dành toàn bộ hiệp một để theo dõi trận đấu. Phút 51, Maradona bật cao đánh đầu về phía Shilton. Thủ môn người Anh cao hơn nhiều. Bóng đến. Và rồi cầu thủ người Argentina phạm lỗi dùng tay chơi bóng. Trọng tài người Tunisia, Ali Bennaceur, không nhìn thấy lỗi và công nhận bàn thắng. Các cầu thủ Anh phản đối. Vào thời điểm đó, VAR chưa tồn tại. Vụ bê bối nổ ra.

Về phần mình, Maradona đã làm mọi người thích thú với một câu nói dường như "hợp thức hóa" hành vi phạm luật của mình: "Đó là một chút nhờ trí óc của Maradona và một chút nhờ bàn tay của Chúa".

Bàn thắng đầu tiên đã đủ để biến trận tứ kết này thành một vết thương không thể lành. Nhưng 3 phút 7 giây sau, Maradona đã tạo nên một trong những pha bóng vĩ đại nhất lịch sử World Cup. Anh giành lại bóng ở phần sân nhà, chạy hơn 60m, vượt qua 5 hậu vệ và dứt điểm thành bàn. Nước Anh như chết lặng, nhưng bóng đá đã được cứu vãn. Gary Lineker sau đó đã thừa nhận đó là bàn thắng đẹp nhất từng được ghi. Trong phòng bình luận, bình luận viên người Argentina Víctor Hugo Morales đã thốt lên đầy cảm xúc: "Một bàn thắng tuyệt vời! Một bàn thắng tuyệt vời! Tôi muốn khóc! Lạy Chúa, bóng đá muôn năm!"

Maradona rê bóng vượt qua 5 hậu vệ và ghi bàn vào lưới tuyển Anh trong trận tứ kết World Cup 1986. Ảnh: Le Point

Rồi hình ảnh không thể nào quên xuất hiện, hình ảnh đã biến Maradona thành một huyền thoại. "Cánh diều vũ trụ, anh đến từ hành tinh nào vậy?" Chỉ với vài lời, Morales đã nâng tầm cầu thủ mang áo số 10 vượt lên trên tầm vóc của con người bình thường.

Mặc dù Lineker rút ngắn tỷ số cho đội tuyển Anh, Argentina vẫn giành chiến thắng 2-1, tiếp tục hành trình đến chức vô địch thế giới, đánh bại đội tuyển Tây Đức trong trận chung kết. Maradona chỉ giành được một chức vô địch World Cup, nhưng bấy nhiêu đó cũng đủ để khẳng định vị thế đặc biệt của ông trong lịch sử bóng đá thế giới.

Sức mạnh của sự đối đầu

Sức mạnh của những lần đối đầu giữa Argentina và Anh nằm ở chỗ... không có lần nào giống nhau. Năm 1966, nó đã dẫn đến, hoặc thúc đẩy, việc sử dụng thẻ vàng, thẻ đỏ như ngôn ngữ chung của các trọng tài. Năm 1986, nó thiết lập hai bàn thắng đối lập, một bàn không hợp lệ và một bàn hoàn toàn hợp lệ, trở thành "hai mặt" của cùng một cầu thủ.

Trong trận đấu vòng 1/16 tại World Cup 1998 diễn ra ở Pháp, trận đấu được đá ở Saint-Étienne, tiền vệ David Beckham của đội tuyển Anh bị truất quyền thi đấu sau pha va chạm với Diego Simeone của Argentina (hiện là HLV của CLB Atletico Madrid). Trong trận đấu của vòng bảng World Cup 2002 được tổ chức ở Hàn Quốc và Nhật Bản, Beckham đã “phục thù” sau khi thực hiện thành công quả phạt đền với Argentina, một chiến thắng mang ý nghĩa cá nhân với chính anh lẫn cho cả đội tuyển Anh.

Vào ngày 16-7 tới, Argentina sẽ không còn Maradona hay Rattin, mà là ngôi sao Lionel Messi. Nếu giành chiến thắng, cầu thủ 39 tuổi sẽ có mặt trong trận chung kết World Cup thứ hai liên tiếp. Trong khi đó, tiền vệ Jude Bellingham được người hâm mộ kỳ vọng sẽ đưa tuyển Anh chạm đến danh hiệu vô địch World Cup thứ hai.

TÙNG LÂM (theo Le Point)