'Cuộc chiến' làm sạch không gian số

Cuộc “thanh lọc” quy mô 10,6 triệu thuê bao

Triển khai Thông tư số 08/2026/TT-BKHCN của Bộ KH-CN, tính đến hết ngày 15-6, khoảng 10,6 triệu thuê bao của các nhà mạng Viettel, VinaPhone và MobiFone chưa hoàn tất xác thực thông tin chính chủ qua ứng dụng VNeID bị tạm dừng cung cấp dịch vụ chiều đi.

Khách hàng có thể đến cửa hàng của nhà mạng để được hỗ trợ xác thực SIM chính chủ. Ảnh: KIM THANH

Cụ thể, Tổng Công ty Viễn thông Viettel (Viettel Telecom) đã khóa một chiều đối với hơn 5 triệu thuê bao chưa hoàn tất xác thực. VinaPhone cũng đã chính thức tạm dừng dịch vụ chiều đi với gần 3 triệu khách hàng. Trong khi đó, Tổng Công ty Viễn thông MobiFone ghi nhận con số khoảng 2,6 triệu thuê bao thuộc diện xử lý, còn VinaPhone là 3 triệu thuê bao.

Việc tạm dừng dịch vụ chiều gọi, nhắn tin đi (SMS) là biện pháp bắt buộc nhằm bảo vệ an toàn thông tin và tài sản cho chính người dùng viễn thông. Đáng chú ý là trong số hơn 10,6 triệu thuê bao bị khóa chiều đi, phần lớn đều thuộc vùng sâu, vùng xa. Tuy nhiên, người dùng không nên quá lo lắng khi bị khóa một chiều, bởi lộ trình được thiết kế nhằm tạo mọi điều kiện để khách hàng khôi phục liên lạc.

Các thuê bao bị khóa một chiều từ ngày 15-6 vẫn được duy trì khả năng nhận cuộc gọi và tin nhắn đến. Quan trọng hơn, khách hàng vẫn còn nhiều thời gian xác thực thông tin. Theo lộ trình, sau 60 ngày kể từ thời điểm bị khóa một chiều (dự kiến ngày 15-8-2026), nếu vẫn chưa xác thực, thuê bao sẽ bị khóa hai chiều. Sau 5 ngày kể từ khi bị khóa hai chiều, nếu khách hàng vẫn không có phản hồi, nhà mạng sẽ chính thức chấm dứt hợp đồng và thu hồi số thuê bao theo quy định.

Để tiếp tục hỗ trợ người dùng, các nhà mạng đã bước vào “cuộc đua” hỗ trợ với tinh thần trách nhiệm cao nhất. Ngày 15-6, Viettel Telecom ghi nhận lưu lượng khách hàng đến điểm giao dịch tăng 40% và ngay lập tức chủ động điều chỉnh giờ mở cửa từ 7 giờ sáng đến 20 giờ tối trên toàn hệ thống. Thậm chí, tại các khu công nghiệp, cửa hàng Viettel cam kết duy trì hoạt động cho đến khi phục vụ xong khách hàng cuối cùng tan ca. Viettel cũng duy trì mạng lưới 50.000 điểm hỗ trợ và số điện thoại hotline 18008098 (phím 0) để nhân viên đến tận nhà hỗ trợ miễn phí cho người cao tuổi, người khuyết tật.

Tương tự, VinaPhone đã bố trí hơn 1.000 điểm giao dịch và 4.000 điểm xác thực lưu động trên toàn quốc, đặc biệt tăng cường nhân sự tại các khu vực vùng sâu, vùng xa. Đại diện VinaPhone cam kết tiếp tục hỗ trợ khách hàng xác thực qua nhiều kênh như ứng dụng My VNPT hoặc tổng đài 18001091. MobiFone cũng khuyến nghị khách hàng tận dụng tối đa kênh trực tuyến để kiểm tra và cập nhật thông tin chỉ trong vài phút, giúp giảm tải cho các điểm giao dịch trực tiếp.

Hết thời mua bán SIM bằng thông tin giả

Nếu việc xử lý thuê bao chưa chính chủ là câu chuyện của hiện tại, thì quy định về xác thực sinh trắc học khi thay đổi thiết bị đầu cuối chính là giải pháp để kiến tạo môi trường số an toàn bền vững, lâu dài.

Nhân viên VinaPhone (phải) đến tận buôn làng để xác thực SIM chính chủ

Theo quy định tại Thông tư số 08/2026/TT-BKHCN, kể từ ngày 15-6, trong vòng tối đa 2 giờ kể từ khi hệ thống phát hiện thuê bao được gắn vào một thiết bị (điện thoại) mới so với thiết bị sử dụng trước đó, người dùng phải thực hiện lại việc xác thực. Nếu không hoàn tất trong khung giờ này, thuê bao sẽ bị tạm dừng dịch vụ chiều đi. Người dùng có 30 ngày để bổ sung thông tin trước khi bị khóa hai chiều và tiến tới bị thu hồi số.

Việc xác thực được thực hiện thông qua hình ảnh chụp trực tiếp khuôn mặt và đối chiếu với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cơ sở dữ liệu căn cước hoặc dữ liệu sinh trắc học hợp pháp tại nhà mạng… Phương thức này tương tự các tiêu chuẩn khắt khe của ngành ngân hàng, dùng sinh trắc học thay cho mật khẩu truyền thống vốn dễ bị đánh cắp.

Đây không phải là bước làm khó người dùng mà mục tiêu là mang lại những lợi ích thiết thực cho người dùng, như ngăn chặn chiếm đoạt SIM (SIM swap) - kẽ hở nguy hiểm nhất khi kẻ xấu lấy được SIM để đăng nhập tài khoản ngân hàng, ví điện tử. Xác thực khuôn mặt đảm bảo người cầm SIM chính là chủ sở hữu hợp pháp. Khi mỗi số điện thoại phải gắn với một người thật và xác thực qua khuôn mặt, việc mua bán SIM “rác” tràn lan bằng thông tin giả sẽ bị chặn đứng… Nói cách khác, xác thực sinh trắc học thiết bị mới góp phần triệt tiêu SIM “rác”, SIM kích hoạt sẵn. Nếu SIM bị đánh cắp và gắn sang máy khác, hệ thống sẽ tự động phát hiện và chặn chiều gọi đi trong vòng 2 giờ, giảm thiểu rủi ro bị lợi dụng lừa đảo…, giúp bảo vệ người dùng di động khi bị mất máy.

“Thông tư số 08/2026/TT-BKHCN yêu cầu hệ thống xác thực phải đạt tiêu chuẩn kỹ thuật cao, có khả năng phát hiện các hành vi giả mạo tinh vi như dùng ảnh in, video quay lại hay mặt nạ 3D. Đây là bước nâng cấp từ xác minh “bằng mắt thường” sang xác minh bằng công nghệ sinh trắc học thực sự, đảm bảo độ chính xác gần như tuyệt đối…, từ đó giúp tôi yên tâm hơn”, anh Tấn Tuấn (nhà ở phường An Đông, TPHCM) chia sẻ khi xác thực lại sinh trắc học trong lúc thay máy mới.

Với hơn 10,6 triệu thuê bao di động bị khóa một chiều, các nhà mạng mong muốn chủ thuê bao nhanh chóng xác thực sinh trắc học theo tinh thần của Thông tư số 08/2026/TT-BKHCN. Đây không chỉ là chủ trương lớn của Nhà nước mà là công cụ hữu hiệu để “vá” những lỗ hổng trong quản lý SIM, góp phần xây dựng một xã hội số minh bạch và an toàn.

KIM THANH