Cuộc chiến Iran cho thấy phi đội UAV MQ-9 của Mỹ không thể trụ vững trong cuộc chiến cường độ cao

Máy bay không người lái MQ-9 Reaper của Quân đội Mỹ. Ảnh: MW.

Bộ Chiến tranh Mỹ đã khởi động chương trình phát triển một thế hệ máy bay không người lái (UAV) tầm xa giá rẻ mới nhằm đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ hiện do MQ-9 Reaper thực hiện.

Động thái này diễn ra sau khi phi đội MQ-9 chịu tổn thất đáng kể trong các chiến dịch liên quan đến Iran. Theo các báo cáo, hàng chục chiếc MQ-9 đã bị bắn hạ, buộc Lầu Năm Góc phải xem xét lại hiệu quả kinh tế của việc sử dụng những UAV trị giá hàng chục triệu USD cho các nhiệm vụ trinh sát, giám sát và tấn công thường xuyên.

Ước tính từ cuối năm 2023 đến nay, ít nhất 53 chiếc MQ-9 Reaper đã bị lực lượng Iran và liên minh Ansarullah (Houthi) tại Yemen bắn hạ.

Máy bay không người lái MQ-9 Reaper bị bắn rơi trên không phận Iran. Ảnh: MW.

Mỹ muốn chế tạo UAV rẻ hơn, sản xuất hàng loạt trong 5 năm

Theo các tài liệu của Lầu Năm Góc, Đơn vị Đổi mới Quốc phòng (Defense Innovation Unit - DIU) đang tìm kiếm một mẫu UAV có thể thay thế phần lớn vai trò truyền thống của MQ-9 nhưng có giá thành thấp hơn nhiều để có thể sản xuất với số lượng lớn.

Khác với xu hướng phát triển các nền tảng ngày càng hiện đại nhưng cũng ngày càng đắt đỏ, chương trình mới tập trung vào ba tiêu chí chính là chi phí thấp, thiết kế mô-đun và khả năng sản xuất nhanh.

Hiện mỗi chiếc MQ-9 được ước tính có tổng chi phí lên tới hơn 150 triệu USD. Lầu Năm Góc muốn mẫu UAV mới có thể đi vào biên chế trong khoảng 5 năm, đồng thời tận dụng các dây chuyền sản xuất thương mại thay vì quy trình chế tạo quân sự truyền thống vốn tốn kém và mất nhiều thời gian.

Máy bay không người lái MQ-9 Reaper. Ảnh: MW.

MQ-9 Reaper từng là biểu tượng của chiến tranh không người lái

MQ-9 Reaper hiện đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng như trinh sát, giám sát, thu thập tình báo, chỉ thị mục tiêu và tấn công chính xác, trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ thống tác chiến trinh sát - tấn công của quân đội Mỹ.

Cùng với mẫu tiền nhiệm MQ-1 Predator, MQ-9 từng tạo ra bước ngoặt trong các chiến dịch chống khủng bố của Washington nhờ khả năng bay liên tục trong thời gian dài, tích hợp cảm biến quang điện tử, hồng ngoại, liên lạc vệ tinh và tên lửa dẫn đường chính xác trên cùng một nền tảng.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng việc phát triển một mẫu UAV vừa hiện đại vừa rẻ hơn MQ-9 sẽ không dễ dàng, bởi ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ nhiều năm qua liên tục đối mặt với tình trạng đội vốn trong các chương trình vũ khí lớn sau Chiến tranh Lạnh.

Máy bay không người lái MQ-1 Predator của Mỹ. Ảnh: MW.

Lầu Năm Góc vẫn phải tiếp tục mua MQ-9 để bù tổn thất

Song song với kế hoạch phát triển UAV thế hệ mới, Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ trong dự luật Ủy quyền Quốc phòng năm tài khóa 2027 (NDAA 2027) đã yêu cầu Không quân Mỹ hạn chế việc loại biên MQ-9, đồng thời trình báo cáo đánh giá về loại máy bay này và tăng số lượng trong biên chế trước năm 2028.

Theo các trợ lý của Ủy ban, việc tiếp tục mua MQ-9 gần như là giải pháp duy nhất để tránh khoảng trống năng lực trong thời gian chờ UAV thế hệ mới hoàn thiện.

Tuy nhiên, hiện chỉ còn biến thể MQ-9B có giá thành cao hơn đang được sản xuất, khiến khả năng bổ sung đủ số lượng để bù đắp các tổn thất trên chiến trường vẫn là dấu hỏi lớn.

Theo MW

Huyền Chi