Cú sốc tuổi 40 ở Hàn Quốc

Người lao động ở độ tuổi 40 tại Hàn Quốc đối mặt với việc làm suy giảm và thiếu các chương trình hỗ trợ phù hợp. Ảnh minh họa: Ron Lách/Pexels.

An Si-young (39 tuổi) từng dạy tiếng Hàn ở Ecuador và làm chăm sóc khách hàng cho một công ty thương mại điện tử du lịch tại Malaysia. Cô có kinh nghiệm làm việc ở nhiều môi trường, tốt nghiệp đại học tại Hàn Quốc, từng học ở Mỹ và có bằng thạc sĩ ở Trung Quốc. Nhưng những điều đó vẫn chưa giúp cô tìm được một công việc phù hợp tại quê nhà.

Năm tới, An bước sang tuổi 40, cột mốc khiến cô cảm thấy mình rơi vào khoảng trống giữa các chính sách việc làm.

"Tôi không còn đủ trẻ để dễ tiếp cận một số chương trình dành cho thanh niên, nhưng cũng chưa thuộc nhóm tuổi được ưu tiên trong nhiều chính sách hỗ trợ lao động lớn tuổi", An nói sau buổi phỏng vấn tại một hội chợ việc làm cho người trung niên ở Seoul.

Choi (48 tuổi), kỹ sư bán dẫn, cũng đang tìm hướng đi mới sau khi rời công ty hồi tháng 5. Khi doanh nghiệp gặp khó khăn, những nhà nghiên cứu có mức lương cao như anh là nhóm bị cắt giảm trước.

Mất việc ở tuổi 40

Theo Korea JoongAng Daily, số người có việc làm ở độ tuổi 40 giảm 17.000 trong tháng 8 so với cùng kỳ năm trước, dù tổng việc làm trên cả nước tăng. Đây là tháng giảm thứ 8 liên tiếp của nhóm tuổi này trong năm. Dân số độ tuổi 40 đang thu hẹp. Đà giảm còn gắn với khó khăn ở các ngành sản xuất, xây dựng và những lĩnh vực phụ thuộc vào nhu cầu trong nước, cũng như tình trạng tái cơ cấu doanh nghiệp và nghỉ hưu sớm.

Một báo cáo của Viện Tương lai Quốc hội Hàn Quốc cho thấy ngày càng nhiều người ở độ tuổi 40 rời xa thị trường lao động. Tỷ lệ người trong nhóm này không đi làm, không tìm việc và tự mô tả là “đang nghỉ ngơi” tăng từ 11,5% năm 2010 lên 19% năm 2025. Những người khảo sát cho biết họ nghỉ vì khó tìm việc cũng tăng, từ 23,1% năm 2018 lên 38,3% năm 2025.

Nhà nghiên cứu Jeon Jeong-eun cảnh báo thất nghiệp kéo dài ở tuổi trung niên có thể tạo ra khoảng trống thu nhập và gián đoạn sự nghiệp, từ đó làm tăng nguy cơ nghèo đói khi về già. Theo bà, cần có chính sách giúp người lao động quay lại thị trường việc làm sớm hơn.

Người tìm việc trung niên điền vào sơ yếu lý lịch tại hội chợ việc làm dành cho người lớn tuổi tại quảng trường Hwaseong Haenggung ở tỉnh Gyeonggi ngày 29/4. Ảnh: NEWS1.

Khó khăn không chỉ đến với người đã mất việc. Một nhân viên 43 tuổi chuyển từ công ty lớn sang bộ phận công nghệ thông tin của một ngân hàng thương mại cho biết anh gần như không còn được giao việc phát triển kể từ khi công ty đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

“Tôi lớn tuổi dần, 2 con còn nhỏ nên đổi việc không dễ. Nhưng tôi có cảm giác công ty đang âm thầm gây áp lực để mình nghỉ. Ngày nào tôi cũng lo lắng”, người này nói.

Nhiều người còn phải rời công việc chính trước khi sẵn sàng nghỉ hưu. Korea JoongAng Daily dẫn số liệu cho rằng người 55-64 tuổi rời công việc họ gắn bó lâu nhất ở tuổi trung bình 49. Kết quả khảo sát chính thức nhóm 55-79 tuổi công bố tháng 5 ghi nhận tuổi trung bình khi nghỉ công việc lâu nhất là 52,9. Hai số liệu có thể khác nhau do nhóm khảo sát hoặc cách tính.

Jeong Ha-seok (43 tuổi) từng làm nhân viên bán dược phẩm, giáo viên luyện thi và lễ tân khách sạn, mỗi việc ít nhất 2 năm. Anh nghỉ vì không muốn gắn bó lâu dài với những công việc đó.

“Hồ sơ của tôi có thể trông mỏng hơn người theo đuổi một ngành suốt nhiều năm. Nhưng ở tuổi này, chẳng phải mình vẫn còn có thể thử thách bản thân sao?”, Jeong nói.

Áp lực gia đình và khoảng trống hỗ trợ

Mất việc ở tuổi 40 có thể đặc biệt nặng nề với người đang nuôi gia đình. Đây thường là giai đoạn chi tiêu và nợ nần lớn, khi người lao động còn phải lo cho con cái, nhà cửa hoặc cha mẹ.

Theo dữ liệu Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc, trong quý II, 34% người vay ở độ tuổi 40 dành ít nhất 40% thu nhập để trả gốc và lãi, tỷ lệ cao nhất trong các nhóm tuổi. Dư nợ bình quân của họ là 124,22 triệu won, tương đương khoảng 93.200 USD.

Jeong Ji-won (41 tuổi) từng làm văn phòng suốt 14 năm trước khi nghỉ việc hồi tháng 5 năm ngoái. Sau đó, công ty của bạn đời cũng đóng cửa. Jeong bắt đầu tự làm hàng hóa để bán trực tuyến, cố trang trải học phí luyện thi cho con trai.

“Tôi định khi kiếm được 500.000 won mỗi tháng sẽ đi cắt tóc, nhưng suốt 6 tháng tôi không cắt được. Áp lực rằng người tuổi 40 không được phép thất bại khiến tôi rơi vào trầm cảm”, anh kể.

Người Hàn Quốc ở tuổi 40 chật vật tìm việc khi rơi vào khoảng trống giữa các chính sách hỗ trợ lao động trẻ và lớn tuổi. Ảnh: Yonhap.

Jeong sau đó viết sách về hành trình nghỉ việc và tìm cách mưu sinh. Anh muốn chia sẻ những lần thử rồi thất bại với những người “vừa sợ ở lại công ty, vừa sợ rời đi”.

Các chuyên gia cho rằng cần giúp người lao động chuẩn bị cho bước chuyển nghề nghiệp trước khi họ mất việc. Lee Young-min, giáo sư Đại học Nữ Sookmyung, dẫn ví dụ Nhật Bản tổ chức tư vấn nghề nghiệp ở những giai đoạn chuyển tiếp trong đời làm việc. Tại Pháp, doanh nghiệp có nghĩa vụ hỗ trợ nhân viên lập kế hoạch nghề nghiệp.

Bà Lee đề xuất Hàn Quốc xây dựng hệ thống tư vấn nghề nghiệp cá nhân hóa để người lao động thường xuyên đánh giá kỹ năng và lựa chọn hướng đi mới. Chính phủ xứ kim chi hiện có gói hỗ trợ tìm việc cho người ở độ tuổi 50, gồm đào tạo, trải nghiệm công việc và giới thiệu việc làm, nhằm hỗ trợ chuyển nghề cần đến sớm hơn, trước khi người lao động buộc phải rời thị trường việc làm.

Kha Thanh