Cú sốc năng lượng Trung Đông, phép thử tăng trưởng châu Á

ADB dự báo xung đột Trung Đông có thể làm tăng trưởng châu Á giảm tới 1,3 điểm phần trăm. Trong ảnh là lắp ráp ô tô ở Việt Nam. Ảnh: LH

Báo cáo ADB (Asian Development Bank) công bố ngày 26-3, cho thấy tác động từ xung đột Trung Đông đối với các nền kinh tế trong khu vực chủ yếu đến từ giá năng lượng tăng cao, gián đoạn chuỗi cung ứng và thương mại, điều kiện tài chính toàn cầu bị thắt chặt, đồng thời ảnh hưởng đến du lịch và dòng kiều hối. Mức độ tác động sẽ phụ thuộc chủ yếu vào thời gian gián đoạn trên thị trường năng lượng.

ADB xây dựng ba kịch bản rủi ro. Trong kịch bản thứ nhất, nếu gián đoạn kéo dài đến cuối tháng 6-2026, giá dầu có thể tăng lên mức trung bình khoảng 105 đô la Mỹ/thùng trong quí 2 trước khi quay về mức trước xung đột vào quí 3-2026. Khi đó, tăng trưởng GDP của khu vực có thể giảm khoảng 0,3 điểm phần trăm và lạm phát tăng 0,6 điểm phần trăm.

Ở kịch bản thứ hai, nếu gián đoạn kéo dài đến cuối tháng 9-2026, giá dầu có thể tăng lên 130 đô la Mỹ/thùng trong quí 2 và 120 đô la Mỹ/thùng trong quí 3 trước khi giảm vào quí 4-2026. Trong trường hợp này, tăng trưởng GDP của khu vực có thể giảm 0,7 điểm phần trăm và lạm phát tăng 1,2 điểm phần trăm.

Kịch bản nghiêm trọng nhất là gián đoạn năng lượng kéo dài đến đầu năm 2027. Khi đó, giá dầu có thể vượt 155 đô la/thùng trong quí 2-2026 và duy trì ở mức cao trong nhiều quí sau đó trước khi giảm về mức trước xung đột. Trong kịch bản này, tăng trưởng kinh tế của khu vực có thể giảm tới 1,3 điểm phần trăm, trong khi lạm phát tăng thêm 3,2 điểm phần trăm.

ADB nhận định các nền kinh tế đang phát triển ở Đông Nam Á và Thái Bình Dương sẽ chịu tác động tiêu cực lớn nhất về tăng trưởng, trong khi lạm phát có thể tăng mạnh nhất tại các nền kinh tế Nam Á. Các kịch bản cũng tính đến khả năng gián đoạn chuỗi cung ứng rộng hơn và việc thắt chặt các điều kiện tài chính toàn cầu.

Ông Albert Park, Chuyên gia kinh tế trưởng của ADB, nhận định trong báo cáo rằng gián đoạn năng lượng kéo dài có thể buộc các nền kinh tế trong khu vực phải đối mặt với sự đánh đổi khó khăn giữa tăng trưởng thấp hơn và lạm phát cao hơn. Vì vậy, các chính phủ cần tập trung ổn định thị trường, bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương, đồng thời triển khai các chính sách nhằm tăng cường khả năng chống chịu trong dài hạn.

ADB khuyến nghị các chính phủ nên để tín hiệu giá năng lượng phản ánh một phần vào thị trường để khuyến khích tiết kiệm năng lượng và chuyển đổi sang các nguồn năng lượng thay thế, thay vì kiểm soát giá diện rộng.

Các biện pháp hỗ trợ tài khóa nên có mục tiêu rõ ràng và thời hạn cụ thể, tập trung vào các hộ gia đình dễ bị tổn thương và các ngành chịu tác động nặng nề, trong khi ngân hàng trung ương cần theo dõi chặt chẽ kỳ vọng lạm phát và hạn chế biến động tài chính quá mức.

L. Hoàng