Cristiano Ronaldo không phải lý do Bồ Đào Nha đá kém

Cristiano Ronaldo như thường lệ vẫn là trung tâm của mọi sự chú ý bất kể đội tuyển Bồ Đào Nha thắng, hòa hay thua. Bồ Đào Nha thắng, người ta nói về số bàn thắng, số kỷ lục, số phút thi đấu của anh. Bồ Đào Nha chơi kém, mọi câu hỏi lập tức xoay về Ronaldo: Vì sao anh vẫn đá chính? Vì sao Roberto Martinez không thay anh? Vì sao một đội tuyển có hàng công và hàng tiền vệ thuộc hàng mạnh nhất World Cup 2026 vẫn phải đặt một tiền đạo 41 tuổi vào trung tâm?

Những câu hỏi ấy được đặt ra không hoàn toàn vô lý. Ronaldo không còn là Ronaldo của 10 năm trước. Anh không còn đủ sức lùi sâu, xoay trở, tự tạo cơ hội hay kéo cả hàng thủ đối phương bằng tốc độ và sức bật như thời đỉnh cao. Khi Bồ Đào Nha bế tắc, hình ảnh Ronaldo chờ bóng trong vòng cấm, ít tham gia vào lối chơi và kết thúc trận đấu mà không ghi bàn rất dễ trở thành biểu tượng của vấn đề.

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào Ronaldo có thể khiến người ta bỏ qua một câu hỏi lớn hơn: Nếu vị trí trung phong của Bồ Đào Nha là một ai đó khác không phải Ronaldo, liệu vấn đề có được giải quyết?

Cristiano Ronaldo đối mặt với nhiều chỉ trích. (Ảnh: Reuters)

Huấn luyện viên Roberto Martinez đã chỉ thẳng ra vấn đề này ngay sau trận Bồ Đào Nha hòa CHDC Congo. Nhà cầm quân này không đòi hỏi CR7 những nhiệm vụ phức tạp. Ý đồ của ông là để Ronaldo quanh quẩn trong vòng cấm để tối ưu phần kỹ năng ít bị ảnh hưởng do tuổi tác nhất, đó là săn bàn. Vấn đề là chính hệ thống của đội tuyển Bồ Đào Nha lại không phục vụ được ý tưởng này.

“Chúng tôi không thể đưa bóng vào khu vực 1/3 sân cuối cùng với cường độ cần thiết để hỗ trợ tiền đạo hoặc tận dụng các pha di chuyển của cậu ấy. Tiền đạo cần phải ở gần khung thành, nhưng chúng tôi cũng cần phải tiếp cận được cậu ấy”, huấn luyện viên Roberto Martinez nói, nhấn mạnh việc thay Ronaldo trong bối cảnh như vậy là vô lý và chẳng giải quyết được vấn đề gì.

Trước CHDC Congo, Ronaldo mờ nhạt. Anh chạm bóng 25 lần, chỉ 5 lần trong vòng cấm, tung 3 cú sút và đều không trúng đích. Những thông số ấy đủ để chỉ trích một trung phong. Tuy nhiên, phần còn lại của bức tranh còn đáng lo hơn. Bồ Đào Nha kiểm soát bóng tới 75%, nhưng cả trận chỉ dứt điểm 7 lần. Đó không phải dữ liệu của một đội tuyển áp đảo đối thủ bằng sức công phá. Đó là dữ liệu của một đội cầm bóng nhiều, chuyền bóng nhiều, nhưng không mở được đường vào khu vực nguy hiểm.

Video: Ronaldo ghi cú đúp trong trận Bồ Đào Nha 5-0 Uzbekistan

Tổng bàn thắng kỳ vọng của Bồ Đào Nha trước CHDC Congo chỉ là 0,65. Trước Colombia, con số này cũng chỉ đạt 0,92. Hai trận cộng lại, Bồ Đào Nha chưa tạo nổi 2 bàn thắng kỳ vọng (thực tế ghi được 1 bàn). Quả bóng không được đưa vào đúng khu vực, đúng thời điểm, với đủ tốc độ và đủ chất lượng. Đối với đội bóng sở hữu hàng tiền vệ mạnh nhất thế giới, với bộ đôi vô địch Champions League 2 năm liền - Vitinha, Joao Neves (chưa kể cả Nuno Mendes) - cộng thêm cầu thủ xuất sắc nhất Ngoại Hạng Anh mùa trước là Bruno Fernandes, thông số này thấp một cách vô lý.

Trận gặp Colombia càng làm rõ hơn vấn đề này. Bồ Đào Nha dứt điểm 13 lần, chỉ bằng khoảng một nửa đối thủ. Số cú sút trong vòng cấm của họ là 5. Toàn đội chỉ có 13 lần chạm bóng trong vùng cấm Colombia, còn Ronaldo chỉ có 2 lần. Đặt chân sút 41 tuổi ở vị trí săn bàn với ý tưởng tối ưu khả năng chọn vị trí và dứt điểm một chạm, phần nào đó Ronaldo là nạn nhân của hệ thống chứ không phải nguyên nhân chính khiến nó vận hành không tốt.

Phong độ mờ nhạt của Ronaldo không phải nguyên nhân chính khiến Bồ Đào Nha đá kém. (Ảnh: Reuters)

Ronaldo không sút, không ghi bàn và mờ nhạt. Nhưng anh mờ nhạt trong một tập thể cũng không tạo được đủ sức ép. Khi một đội cầm bóng nhiều mà không có cơ hội nguy hiểm, vấn đề không thể chỉ nằm ở người đứng cao nhất. Nó nằm ở cách đội tuyển đưa bóng lên, cách các tiền vệ kết nối với tuyến trên, cách hai biên hoạt động và cách HLV lựa chọn cấu trúc tấn công.

Trong một bài phân tích, chuyên gia bóng đá Bồ Đào Nha Antonio Tadeia chỉ ra một mâu thuẫn đáng chú ý: Martinez muốn sử dụng những tiền vệ có khả năng chơi kết nối rất cao, nhưng tuyến trên lại không tạo đủ “ngôn ngữ chung” với họ. Các cầu thủ chạy cánh thường nhận bóng rồi tự xử lý, tăng tốc, rê dắt và tạt. Ronaldo thì không còn đủ linh hoạt để làm điểm nối trong các pha phối hợp trung lộ. Kết quả là Bồ Đào Nha có nhiều cá nhân xuất sắc, nhưng không tạo thành một khối tấn công thống nhất.

Ví dụ rõ ràng chính là cách chơi của Bruno Fernandes. Bồ Đào Nha thiếu cầu thủ chuyên khai thác khoảng trống sau lưng hàng thủ đối phương như Manchester United. Tiền vệ mang áo số 8 không có “đối tác” để tung ra những đường chuyền thương hiệu.

Vì thế, câu hỏi “tại sao không thay Ronaldo?” chỉ là một nửa vấn đề. Thay Ronaldo có thể giúp Bồ Đào Nha có thêm tốc độ, thêm pressing, thêm khả năng di chuyển sau lưng hàng thủ. Nhưng nếu cách đưa bóng vào một phần ba cuối sân vẫn chậm, nếu tiền vệ vẫn không được đặt vào không gian sáng tạo, nếu đội bóng vẫn chỉ đẩy bóng ra biên rồi chờ một quả tạt, người vào thay Ronaldo cũng sẽ bị cô lập.

Ronaldo chỉ là phần dễ nhìn nhất của sự trục trặc trong cách chơi của Bồ Đào Nha. Những thông số và màn thể hiện của siêu sao 41 tuổi không tốt, nhưng anh không hoàn toàn là nguyên nhân của vấn đề.

Minh Anh