Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng nỗ lực hướng tới mục tiêu phát triển bền vững

Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng nằm ở miền đất địa đầu phía Bắc Việt Nam, cách Hà Nội khoảng 300 km, diện tích hơn 3.683 km², trải dài trên nhiều địa phương trong tỉnh. Đây là “kho báu” địa chất quý giá của Việt Nam, được UNESCO vinh danh là CVĐC Toàn cầu năm 2018, trở thành CVĐC toàn cầu thứ hai của cả nước, sau Cao nguyên đá Đồng Văn.

Không chỉ nổi bật với hệ thống hang động, thác nước, sông, hồ và núi đá vôi hùng vĩ, CVĐC Non nước Cao Bằng còn lưu giữ những dấu ấn địa chất có niên đại hàng trăm triệu năm, phản ánh sinh động lịch sử hình thành và phát triển của vỏ trái đất. Cùng với đó, sự đa dạng sinh học phong phú và kho tàng di sản văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc bản địa đã tạo nên một không gian sống động, giàu bản sắc, hấp dẫn du khách trong và ngoài nước.

Nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có, Ban Quản lý CVĐC Non nước Cao Bằng chú trọng xây dựng các tuyến, điểm du lịch gắn với trải nghiệm địa chất - văn hóa - sinh thái; đẩy mạnh công tác truyền thông, giáo dục, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn di sản. Các mô hình du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái từng bước được hình thành, góp phần tạo sinh kế bền vững, nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân địa phương.

Đoàn chuyên gia UNESCO khảo sát, đánh giá thực địa tại điểm di sản làng giấy bản Dìa Trên, xã Quảng Uyên.

Trong thời gian qua, Ban Quản lý CVĐC Non nước Cao Bằng tham mưu Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch triển khai nhiều hoạt động thiết thực hưởng ứng bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Nổi bật là 10 cuộc tập huấn tuyên truyền, giáo dục về bảo tồn di sản, bảo vệ môi trường và phát triển du lịch bền vững với 452 lượt người tham gia, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng, khuyến khích người dân tích cực tham gia bảo tồn và phát huy giá trị các điểm di sản, đồng thời cải thiện sinh kế và chia sẻ lợi ích cộng đồng.

Công tác giáo dục về CVĐC được chú trọng, với 4 cuộc tập huấn cho 120 giáo viên và học sinh các trường THCS, THPT trong vùng CVĐC. Phối hợp với ngành giáo dục triển khai hiệu quả nhiều hoạt động trải nghiệm, ngoại khóa, tích hợp nội dung CVĐC trong giảng dạy. Qua đó, học sinh được trực tiếp tìm hiểu, tham gia truyền thông, quảng bá giá trị di sản. Các cơ sở giáo dục tổ chức 219 buổi dọn dẹp vệ sinh môi trường, bảo vệ cảnh quan tại các điểm di sản, thu hút gần 9.000 lượt cán bộ, giáo viên và hơn 66.000 lượt học sinh, sinh viên tham gia.

Cùng với đó, các hoạt động quảng bá, xúc tiến du lịch địa chất được đẩy mạnh thông qua mạng xã hội, website và các kênh truyền thông, góp phần lan tỏa hình ảnh CVĐC Non nước Cao Bằng đến đông đảo du khách. Mạng lưới đối tác CVĐC được mở rộng với 58 thành viên chính thức và 32 đối tác tiềm năng, bao gồm các cơ sở lưu trú, nhà hàng, homestay, dịch vụ vận tải, làng nghề thủ công và làng du lịch cộng đồng. Các đối tác tích cực tham gia chia sẻ lợi ích cộng đồng, hợp tác phát triển du lịch có trách nhiệm với môi trường và xã hội, tạo sức lan tỏa tích cực trong cộng đồng.

Những kết quả đạt được thể hiện sự phối hợp hiệu quả giữa Ban Quản lý CVĐC Non nước Cao Bằng với chính quyền và nhân dân địa phương trong việc gìn giữ, phát triển di sản địa chất gắn với bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ môi trường và phát triển cộng đồng. Đồng thời, khẳng định CVĐC Toàn cầu UNESCO là mô hình hiệu quả trong triển khai các mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc theo Chương trình Nghị sự 2030.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Tân Văn, chuyên gia cao cấp của Mạng lưới CVĐC Toàn cầu UNESCO, CVĐC Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng là một trong những điểm đến hiếm có trên thế giới, nơi hội tụ hài hòa giữa giá trị di sản địa chất độc đáo, chiều sâu văn hóa bản địa và đời sống cộng đồng cư dân gắn bó bền chặt với di sản qua nhiều thế hệ. Người dân nơi đây không chỉ sống cùng di sản mà còn giữ gìn, kể lại và truyền dạy di sản, tạo nên “phần hồn” giúp Cao Bằng trở thành hình mẫu tiêu biểu của sự gắn kết giữa bảo tồn, giáo dục và phát triển bền vững.

Sản phẩm OCOP gắn với địa chất và văn hóa được triển khai, giúp người dân có thêm thu nhập và tạo sinh kế ổn định.

Trong gần một thập niên hình thành và phát triển, CVĐC Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng đã trở thành “lớp học lớn ngoài trời”, nơi học sinh, sinh viên, du khách và cộng đồng trực tiếp trải nghiệm, tìm hiểu về địa chất, môi trường và văn hóa. Những chuyến tham quan, học tập ngoại khóa được tổ chức hằng năm đã hình thành ý thức gìn giữ di sản, bảo vệ môi trường và tôn trọng đa dạng văn hóa cho thế hệ trẻ.

Không chỉ mang giá trị giáo dục, CVĐC còn đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Nhiều mô hình du lịch cộng đồng, sản phẩm OCOP gắn với địa chất và văn hóa được triển khai, giúp người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số có thêm thu nhập và sinh kế ổn định. Người dân không chỉ là cư dân mà còn trở thành hướng dẫn viên, nghệ nhân, những “người kể chuyện” về di sản, góp phần gìn giữ và lan tỏa giá trị CVĐC.

Phó Giám đốc Ban Quản lý CVĐC Non nước Cao Bằng Hoàng Thị Huệ cho biết: Thời gian tới, đơn vị tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di sản địa chất gắn với bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học và gìn giữ bản sắc văn hóa. Trọng tâm là nâng cao nhận thức cộng đồng, phát triển du lịch bền vững, du lịch cộng đồng, tạo sinh kế ổn định cho người dân; đẩy mạnh hợp tác trong nước và quốc tế, tăng cường truyền thông, giáo dục, nghiên cứu khoa học và đào tạo nguồn nhân lực, từng bước khẳng định vị thế của CVĐC Non nước Cao Bằng trên bản đồ du lịch địa chất khu vực và thế giới.

Trên hành trình hướng tới phát triển bền vững, CVĐC Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng đang từng bước nỗ lực hài hòa giữa bảo tồn di sản, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống cộng đồng. Những chuyển động tích cực hôm nay không chỉ góp phần gìn giữ giá trị lâu dài của vùng đất địa đầu Tổ quốc, mà còn mở ra những kỳ vọng về một tương lai phát triển xanh và bền vững.

Nguyệt Anh