Công tác văn hóa dân tộc 2026: Những bước chuyển mạnh mẽ

Nằm trong chuỗi sự kiện các hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19-4) và kỷ niệm 80 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho Đại hội các dân tộc thiểu số miền Nam (19/4/1946 – 19/4/ 2026). Hôm nay (17/4), Hội nghị toàn quốc triển khai công tác văn hóa dân tộc năm 2026 và định hướng giai đoạn 2026-2030 chính thức khai mạc tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam. Hội nghị do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức. Dự hội nghị có khoảng 300 đại biểu tham dự đại diện 54 dân tộc đến từ 34 tỉnh, thành phố; đội ngũ già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín giữ vai trò nòng cốt trong việc trao truyền và lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy và các đại biểu tham dự Hội nghị

Phát huy văn hóa các dân tộc thiểu số trở thành nguồn lực phát triển bền vững

Phát biểu khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy nhấn mạnh: Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị tiếp tục khẳng định vai trò của văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội mà còn là nguồn lực quan trọng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong kỷ nguyên mới. Trong đó, văn hóa các dân tộc thiểu số (DTTS) là một trụ cột quan trọng, vừa giữ gìn bản sắc, vừa thúc đẩy phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy phát biểu tại hội nghị

Giai đoạn 2021 - 2025, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự điều hành của Chính phủ, đặc biệt thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi, công tác văn hóa dân tộc đã đạt nhiều kết quả tích cực: Thể chế từng bước được hoàn thiện; nhiều giá trị văn hóa được bảo tồn, phục hồi; các mô hình gắn bảo tồn với phát triển du lịch, sinh kế bước đầu phát huy hiệu quả. Đặc biệt, tư duy đã chuyển từ bảo tồn đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển.

Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy nhấn mạnh, hội nghị tập trung thảo luận sâu, toàn diện từ thực tiễn triển khai tại các bộ, ngành và địa phương, nhằm đề xuất những giải pháp trọng tâm để bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa các dân tộc trong giai đoạn tới, bám sát định hướng của Đảng, Nhà nước cũng như sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ.

Bên cạnh những kết quả đạt được, theo Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy, vẫn còn những hạn chế, như: Cơ chế, chính sách chưa đồng bộ; giải ngân chậm; một số mô hình thiếu bền vững; chuyển đổi số còn hạn chế; nguồn nhân lực cơ sở còn yếu. Đây là những “điểm nghẽn” cần sớm tháo gỡ bằng các giải pháp thiết thực, hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Hội nghị toàn quốc triển khai công tác văn hóa dân tộc năm 2026 và định hướng giai đoạn 2026-2030.

Lĩnh vực văn hóa vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Không ít giá trị văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số đứng trước nguy cơ mai một. Nguồn lực đầu tư cho công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa tại nhiều địa phương còn hạn chế; đội ngũ nhân lực trực tiếp triển khai các nhiệm vụ vẫn còn những bất cập.

Triển khai hiệu quả công tác bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc

Báo cáo công tác văn hóa dân tộc giai đoạn 2021-2025 và định hướng nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn 2026-2031 cho thấy, 5 năm qua, nhiều nhiệm vụ trọng tâm đã được triển khai hiệu quả, đặc biệt là Dự án 6 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế- xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi. Nhiều làng, bản được khôi phục, bảo tồn, góp phần cải thiện đời sống và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Đặc biệt, tư duy phát triển đã có chuyển biến rõ nét, từ “bảo tồn đơn thuần” sang “bảo tồn gắn với phát triển”, từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Vai trò của cộng đồng đặc biệt là đội ngũ nghệ nhân, già làng, trưởng bản, Người có uy tín ngày càng được khẳng định.

Giai đoạn 2021 - 2025 đã xây dựng và vận hành 45 mô hình bảo tồn văn hóa truyền thống gắn với du lịch; thành lập hơn 20 câu lạc bộ văn hóa dân gian; triển khai 30 chương trình nghiên cứu bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể; tổ chức hơn 60 lớp tập huấn; xây dựng, cải tạo 3.220 nhà văn hóa - khu thể thao; đầu tư 69 điểm du lịch và hình thành 48 làng, bản văn hóa truyền thống gắn với bảo tồn không gian văn hóa và phát triển du lịch.

Nhiều chương trình, đề án đã được triển khai đồng bộ; trong đó nổi bật là việc tổ chức hơn 30 lễ hội truyền thống tiêu biểu của các dân tộc thiểu số; xây dựng và vận hành 45 mô hình bảo tồn văn hóa gắn với phát triển du lịch; thành lập hơn 20 câu lạc bộ sinh hoạt văn hóa dân gian tại các địa phương.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khen thưởng 4 tập thể và 66 cá nhân có nhiều đóng góp trong việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống.

Tại hội nghị, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tuyên dương 4 tập thể và 66 già làng, trưởng bản, Người có uy tín, nghệ nhân đã có thành tích tiêu biểu trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc tại địa phương. Đây được xem là lực lượng nòng cốt trong việc bảo tồn di sản văn hóa tại cộng đồng.

Kim Yến