Công nghiệp hoạt hình - ngành kinh tế sáng tạo đầy tiềm năng của Việt Nam

Giá trị thị trường anime và hoạt hình của Việt Nam đã đạt khoảng 173 triệu USD

Tăng trưởng cùng làn sóng công nghệ mới

Quy mô thị trường hoạt hình trên thế giới được ước tính đạt khoảng 372 tỷ USD và dự báo có thể chạm mốc 563 tỷ USD vào năm 2032, cho thấy tiềm năng phát triển rất lớn của ngành công nghiệp này. Tại Việt Nam, các báo cáo thị trường gần đây cho thấy giá trị thị trường anime và hoạt hình đã đạt khoảng 173 triệu USD, và được dự báo tiếp tục tăng trưởng ổn định trong thập niên tới.

Không chỉ mở rộng về quy mô, chất lượng sản xuất hoạt hình trong nước cũng đang có nhiều thay đổi. Các sản phẩm ngày càng được đầu tư kỹ lưỡng hơn về hình ảnh, âm nhạc, đồng thời xây dựng bối cảnh và câu chuyện mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam. Nếu trước đây hoạt hình Việt chủ yếu phát triển trên nền tảng kỹ thuật 2D truyền thống, thì hiện nay công nghệ 3D đang trở thành chuẩn mực mới trong nhiều dự án. Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng số xuyên biên giới đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ trong cách thức sản xuất nội dung.

Ông Nguyễn Quang Khánh, Giám đốc BU Sconnect Creative Hub cho biết, AI giúp xử lý phần vận hành, còn con người tập trung vào sáng tạo. Việc ứng dụng công nghệ mới đã giúp nâng cao đáng kể năng suất sản xuất nội dung hoạt hình. Nếu trước đây để hoàn thành một phút phim hoạt hình 3D có thể mất tới 2,5 tháng với chi phí lên tới hàng trăm triệu đồng, thì nay nhờ sự hỗ trợ của AI, chi phí sản xuất đã giảm xuống chỉ còn khoảng 1/10.

“Trước kia để sản xuất một phút phim hoạt hình 3D cần khoảng 15–20 nhân sự, thì hiện nay một người có thể tạo ra 15–20 phút nội dung trong một ngày. Một nhân sự của công ty thậm chí có thể sản xuất 2–3 tập phim hoạt hình mỗi ngày. Hơn 95% nhân sự của Sconnect hiện đang sử dụng AI trong công việc, và công nghệ này đang giúp chúng tôi hoàn thành khoảng một nửa khối lượng công việc trong toàn bộ quy trình sản xuất nội dung,” ông Khánh cho biết.

Theo ông, AI phát huy hiệu quả đặc biệt trong các công đoạn mang tính quy trình như xử lý hình ảnh, dựng cảnh, gợi ý bố cục hay hỗ trợ phát triển kịch bản chi tiết, giúp tự động hóa nhiều khâu kỹ thuật. Sconnect hiện cũng đã phát triển một hệ thống được gọi là “bộ não AI” – nền tảng do doanh nghiệp tự lập trình để khi kết hợp với các mô hình AI, hệ thống có thể hiểu phong cách kể chuyện đặc trưng của công ty, từ thiết kế hình ảnh đến cấu trúc nội dung và định hướng sản xuất.

Từ năng lực sản xuất đến bài toán xây dựng thương hiệu

Bên cạnh sự thay đổi về công nghệ, thị trường tiêu thụ hoạt hình cũng đang có những dịch chuyển rõ rệt. Theo bà Lê Quỳnh Như, đồng sáng lập kiêm Giám đốc vận hành DeeDee Animation Studio, khán giả ngày nay đã quen với việc xem hoạt hình trên các nền tảng số và bắt đầu cởi mở hơn với nhiều thể loại nội dung khác nhau.

“Quan niệm ‘hoạt hình chỉ dành cho trẻ em’ đang dần thay đổi. Hoạt hình ngày nay có thể phục vụ nhiều nhóm khán giả với những câu chuyện và phong cách thể hiện đa dạng hơn,” bà Như cho biết.

Tuy nhiên, nếu đặt trong bức tranh toàn cầu, bà Như nhận định Việt Nam hiện vẫn mạnh về năng lực sản xuất hơn là năng lực phát triển và sở hữu thương hiệu. Điều này có nghĩa là các studio trong nước có thể thực hiện tốt nhiều công đoạn trong chuỗi sản xuất, từ gia công kỹ thuật đến hoàn thiện sản phẩm, nhưng phần tạo ra giá trị lớn nhất của ngành công nghiệp hoạt hình như phát triển thương hiệu, phân phối, nhượng quyền và xây dựng cộng đồng người hâm mộ vẫn còn khá mới mẻ.

Theo bà Như, ngành hoạt hình đang chứng kiến một số xu hướng nổi bật. Trước hết là sự phát triển rất nhanh của AI, công nghệ có khả năng thay đổi sâu sắc cấu trúc sản xuất truyền thống của ngành. Bên cạnh đó là xu hướng phân mảnh khán giả, khi thay vì một nhóm khán giả đại chúng, thị trường đang hình thành nhiều cộng đồng nhỏ nhưng có mức độ trung thành rất cao. Điều này mở ra cơ hội cho các studio có phong cách riêng, tập trung vào chất lượng nội dung thay vì sản xuất đại trà. Ngoài ra, xu hướng phát triển thương hiệu đa nền tảng cũng ngày càng rõ nét, trong đó phim điện ảnh hay phim dài tập chỉ là một kênh phân phối nội dung. Xung quanh đó còn có các sản phẩm mở rộng như trò chơi, sách tranh, đồ chơi, nội dung rút gọn trên nền tảng số, trải nghiệm giáo dục và cộng đồng người hâm mộ.

Hoạt hình cũng trở thành ngành, nghề được nhiều bạn trẻ đăng kí theo học

Cơ hội mở rộng hệ sinh thái hoạt hình Việt

Theo Liên minh Sáng tạo Nội dung số Việt Nam (DCCA), hiện cả nước có khoảng 200 công ty và studio lớn nhỏ tham gia sản xuất phim hoạt hình ở các mức độ khác nhau. Năng lực sản xuất của ngành đã đạt được những bước tiến đáng kể, từ việc tham gia gia công cho các hãng phim quốc tế đến việc tự phát triển thương hiệu và sản xuất nội dung riêng.

Sự ra đời ngày càng nhiều của các doanh nghiệp sáng tạo cùng với những sản phẩm có chất lượng đang dần chinh phục khán giả quốc tế được xem là dấu hiệu cho thấy thời kỳ phát triển mạnh của hoạt hình Việt Nam đang dần hình thành.

Tuy vậy, để thu hẹp khoảng cách với các nền công nghiệp hoạt hình tiên tiến trong khu vực và trên thế giới, các chuyên gia cho rằng cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm xây dựng hệ sinh thái phát triển bền vững cho ngành.

Trước hết, cần xây dựng thị trường cho hoạt hình Việt, bởi hiện nay nhiều doanh nghiệp có năng lực sản xuất nhưng vẫn thiếu đầu ra ổn định. Nhà nước có thể xem xét cơ chế đặt hàng hoặc khuyến khích các nền tảng truyền hình và nền tảng số ưu tiên phát sóng, phân phối các sản phẩm hoạt hình trong nước, qua đó tạo điều kiện để các hãng phim từng bước mở rộng thị trường.

Song song với đó, chính sách hỗ trợ và ưu đãi dành cho doanh nghiệp hoạt hình cũng cần được hoàn thiện, đặc biệt trong các lĩnh vực sản xuất, công nghệ, đào tạo nhân lực và phát triển nội dung. Việc hỗ trợ chi phí nghiên cứu, sáng tạo và thử nghiệm các dự án mới sẽ giúp các doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào những sản phẩm chất lượng cao.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh vai trò của truyền thông và quảng bá năng lực của các doanh nghiệp hoạt hình Việt Nam. Hiện nay, nhiều sản phẩm có chất lượng tốt nhưng chưa được giới thiệu rộng rãi. Vì vậy, cần tăng cường các chương trình truyền thông, xây dựng các nền tảng giới thiệu dự án, đồng thời tổ chức nhiều sự kiện, liên hoan và diễn đàn chuyên ngành để kết nối doanh nghiệp với nhà đầu tư và đối tác trong nước, quốc tế.

Cùng với đó, việc đẩy mạnh xúc tiến thị trường và hợp tác quốc tế thông qua các hội chợ phim, liên hoan phim và các chương trình hợp tác sản xuất cũng được xem là hướng đi quan trọng giúp doanh nghiệp học hỏi kinh nghiệm, tiếp cận công nghệ mới và mở rộng thị trường ra khu vực cũng như thế giới.

Về lâu dài, nhiều ý kiến cho rằng cần xây dựng hệ sinh thái phát triển ngành hoạt hình, gắn kết giữa doanh nghiệp, trường đào tạo, viện nghiên cứu và các quỹ đầu tư. Khi có nguồn nhân lực chất lượng cao, cơ chế hỗ trợ phù hợp và thị trường đủ lớn, ngành hoạt hình Việt Nam sẽ có cơ hội bứt phá mạnh mẽ hơn, từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ công nghiệp sáng tạo toàn cầu.

Hương Giang