Công nghệ thay đổi cách thu gom rác ở Đà Nẵng

Toàn bộ quá trình thu gom rác được số hóa, chuyển về trung tâm dữ liệu của đơn vị chuyên môn.

Từ "điểm đen" đến bản đồ số

Chỉ vài tháng trước, nhiều khu đất trống, tuyến đường và điểm tập kết rác tự phát tại các phường Hòa Khánh, Liên Chiểu, Hải Vân (TP Đà Nẵng) thường xuyên ngập trong rác sinh hoạt, xà bần, ảnh hưởng đến môi trường và mỹ quan đô thị. Sau chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo thành phố, chính quyền địa phương cùng đơn vị thu gom rác - Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội - Chi nhánh Miền Trung (Urenco 15) đã đồng loạt ra quân, xóa bỏ nhiều "điểm đen" tồn tại nhiều năm.

Tuy nhiên, dọn sạch rác mới chỉ là bước đầu. Từ thực tế đó, Đà Nẵng từng bước chuyển từ quản lý bằng báo cáo thủ công sang quản lý bằng dữ liệu.Hiện Urenco 15 đã đưa camera, thiết bị định vị GPS và phần mềm điều hành vào toàn bộ quy trình thu gom rác, kết nối trực tiếp với trung tâm điều hành. Theo bà Văn Thị Nga, Phó Giám đốc Urenco 15, hệ thống cho phép theo dõi vị trí, lộ trình, thời gian dừng - chạy của từng phương tiện theo thời gian thực, đồng thời lưu lại hình ảnh hiện trường. "Chỉ cần truy xuất dữ liệu là biết xe đã đi qua chưa, thu gom lúc nào và đều có hình ảnh để kiểm chứng", bà Nga cho biết.

Việc số hóa giúp kiểm soát chất lượng dịch vụ, đồng thời tạo cơ sở khách quan để xử lý phản ánh của người dân. Bản đồ số quản lý môi trường cũng đang được xây dựng, trong đó các điểm tập kết rác được cập nhật trạng thái theo thời gian thực sau mỗi đợt thu gom, giúp trung tâm điều hành kịp thời điều động phương tiện đến các khu vực còn tồn đọng hoặc phát sinh lượng rác lớn.

Theo lộ trình, Urenco 15 sẽ tiếp tục lắp thiết bị định vị cho xe thô sơ, xe đẩy tay; bổ sung camera trên xe chuyên dụng; triển khai thanh toán điện tử đối với phí dịch vụ vệ sinh môi trường và cải tạo các điểm tập kết theo hướng đồng bộ, giảm mùi hôi, nước rỉ rác, từng bước hình thành mô hình quản lý môi trường thông minh.Từ những bãi rác tự phát từng gây bức xúc, dữ liệu số đang dần trở thành "bản đồ sức khỏe môi trường" của đô thị, tạo nền tảng cho phương thức thu gom rác hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn.

Các khu vực tập kết tạm thùng rác được che chắn, lắp đặt hệ thống camera giám sát để hạn chế tối đa việc ô nhiễm môi trường.

Chung tay giữ phố sạch

Công nghệ giúp nâng cao hiệu quả giám sát, nhưng để các "điểm đen" rác thải không tái diễn vẫn cần sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, doanh nghiệp và người dân. Tại phường Hòa Khánh, chính quyền đã rà soát 29 điểm thường xuyên phát sinh rác thải, tổ chức nhiều đợt vệ sinh môi trường, cắm 79 biển cảnh báo và thành lập các tổ kiểm tra liên ngành để thường xuyên kiểm tra, xử lý vi phạm. Công an phường cũng đăng tải trên Facebook các trường hợp đổ trộm rác bị xử phạt nhằm nâng cao ý thức chấp hành của người dân. Tại các phường Liên Chiểu và Hải Vân, nhiều camera giám sát được lắp đặt tại các khu vực thường xuyên xảy ra tình trạng đổ rác trái phép. Urenco 15 cũng đầu tư thêm camera và triển khai cơ chế thưởng từ 300.000 đồng đến 2 triệu đồng cho nhân viên cung cấp hình ảnh, video xác thực các trường hợp vi phạm.

Theo thống kê của doanh nghiệp, nhờ kết hợp camera giám sát với kiểm tra thực địa, tình trạng đổ rác không đúng nơi quy định tại nhiều khu vực đã giảm khoảng 70%. Camera không chỉ ghi nhận vi phạm mà còn góp phần thay đổi hành vi của người dân.

Ông Nguyễn Hà Bắc, Bí thư Đảng ủy phường Hòa Khánh, cho biết địa phương kiên trì thực hiện mô hình giám sát cộng đồng, huy động người dân, tổ dân phố, lực lượng an ninh cơ sở và nhân viên môi trường cùng tham gia phát hiện, ghi nhận vi phạm làm căn cứ xử lý. "Chúng tôi tin rằng khi người dân cùng tham gia giám sát, ý thức bảo vệ môi trường sẽ dần trở thành thói quen", ông Bắc nói.

Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Trần Nam Hưng yêu cầu các đơn vị sớm hoàn thiện cơ chế, định mức kỹ thuật và đơn giá dịch vụ vệ sinh môi trường; tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm hành vi đổ rác trái quy định và phân định rõ trách nhiệm quản lý từng địa bàn nhằm hạn chế phát sinh các điểm ô nhiễm mới. Ông nhấn mạnh mục tiêu không chỉ là thu gom hết rác trong ngày mà còn xây dựng nếp sống văn minh, giữ gìn hình ảnh đô thị xanh - sạch - đẹp.

Thu gom rác ở Đà Nẵng đang chuyển từ tư duy "xử lý khi có rác" sang "quản lý chủ động bằng công nghệ". Khi mỗi chuyến xe được định vị, mỗi điểm tập kết được số hóa và mỗi phản ánh của người dân trở thành dữ liệu quản lý, thành phố đang từng bước tạo nền tảng cho một đô thị xanh, sạch, thông minh và đáng sống.

Hải Định