Công nghệ số - cơ hội nâng cao an toàn lao động

Đẩy mạnh công nghệ số trong bảo đảm an toàn lao động

Nền kinh tế số với các yếu tố như kết nối mạng, dữ liệu lớn, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo đang định hình lại cách con người lao động, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác ATVSLĐ.

Theo GS.TS Lê Vân Trình, Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật an toàn, vệ sinh lao động Việt Nam, chuyển đổi số là xu thế tất yếu, song phải đặt con người làm trung tâm, trong đó an toàn lao động là giá trị cốt lõi không thể xem nhẹ.

Thực tế cho thấy, công nghệ số mang lại nhiều lợi ích rõ rệt trong phòng ngừa rủi ro. Không chỉ vậy, công nghệ còn mở ra mô hình làm việc linh hoạt hơn, giảm thiểu sự phụ thuộc vào môi trường lao động tập trung, từ đó hạn chế một số nguy cơ mất an toàn.

Việc nhắc nhở quy trình an toàn lao động được triển khai hàng ngày tại Công ty Cổ phần Đầu tư thương mại phát triển Nhất Tín. Ảnh: NT

Tại các doanh nghiệp, công nghệ số cũng trở thành kênh truyền thông hiệu quả để lan tỏa thông điệp an toàn. Theo bà Hoàng Thị Thêm, cán bộ giám sát an toàn, Công ty TNHH Xây dựng và Cơ điện Bình Phát, công nghệ số là kênh thức không thể thiếu trong mọi hoạt động của doanh nghiệp hiện nay, trong đó có nội dung về bảo đảm ATVSLĐ.

Nhiều năm qua, Công ty TNHH Xây dựng và Cơ điện Bình Phát chú trọng việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong truyền thông nội bộ. Các thông tin quan trọng được cập nhật trên website, facebook và nhóm zalo chung, bảo đảm mọi thông báo, kể cả khẩn cấp đều được truyền tải nhanh chóng. Ngoài ra, cơ chế giám sát chặt chẽ và kiểm tra định kỳ, đột xuất cũng hỗ trợ trong việc kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm.

Ở lĩnh vực logistics, Công ty cổ phần Đầu tư thương mại phát triển Nhất Tín - chi nhánh Hà Nội cũng coi an toàn lao động là yếu tố cốt lõi trong vận hành. Bà Quách Ngọc Hoa cho biết, với đặc thù lực lượng lao động đông, chủ yếu là tài xế, nhân viên kho và giao nhận, doanh nghiệp đặc biệt chú trọng trang bị bảo hộ và đào tạo thường xuyên.

Nhân viên mới được đào tạo bài bản ngay từ đầu; nhân viên cũ được tập huấn định kỳ hằng quý. Đáng chú ý, mỗi ngày đều có các buổi họp ngắn 15 phút để nhắc nhở quy trình an toàn và triển khai công việc.

Doanh nghiệp cũng ứng dụng mạnh mẽ công nghệ trong quản lý. Hệ thống ứng dụng di động tích hợp thông tin an toàn ngay khi nhân viên check-in; hệ thống camera giám sát cùng đội ngũ kiểm soát chất lượng và trưởng ca theo dõi hoạt động liên tục trong kho bãi. Việc sử dụng đội ngũ bảo vệ độc lập giúp tăng tính khách quan trong xử lý vi phạm.

Ông Lê Thanh Duy, Phó trưởng phòng Kinh tế Kế hoạch Công ty Cơ khí Điện Thủy lợi cho biết, tại công ty, ông đã chủ động ứng dụng công nghệ trong công việc bằng cách lập nhóm zalo để chia sẻ thông tin, cảnh báo rủi ro và kinh nghiệm an toàn tới công nhân; đồng thời sử dụng chat GPT để cập nhật quy trình mới, tổng hợp và phổ biến lại cho mọi người cùng theo dõi.

Ý thức người lao động - yếu tố quyết định

Mặc dù công nghệ mang lại nhiều lợi ích, nhưng thực tế cho thấy tai nạn lao động vẫn có thể xảy ra nếu ý thức của người lao động chưa được nâng cao.

Đào tạo và tuyên truyền là hai phương thức được thực hiện thường xuyên tại doanh nghiệp để nâng cao chất lượng an toàn lao động. Ảnh: NT

Từ kinh nghiệm thực tế, bà Hoàng Thị Thêm cho biết, dù doanh nghiệp thường xuyên nhắc nhở, vẫn có những sự cố đáng tiếc do một bộ phận người lao động chưa tuân thủ quy định, chưa thích ứng với môi trường làm việc mới.

Tương tự, bà Quách Ngọc Hoa chia sẻ, tại Công ty cổ phần Đầu tư thương mại phát triển Nhất Tín từng xảy ra trường hợp nhân viên tự ý vận hành xe nâng khi chưa được đào tạo, dẫn đến tai nạn và thiệt hại tài sản. Đây là minh chứng rõ ràng cho việc chủ quan trong lao động có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

Phó trưởng phòng Kinh tế Kế hoạch Công ty Cơ khí Điện Thủy lợi Lê Thanh Duy nhấn mạnh: “Yếu tố quan trọng nhất trong ATVSLĐ vẫn là ý thức của người lao động. Công nghệ chỉ hỗ trợ, còn việc tuân thủ quy trình mới là yếu tố quyết định”.Theo ông Lê Thanh Duy, trong quá trình kiểm tra thực tế, đã có những tình huống tiềm ẩn nguy cơ cao, như công nhân hàn gần dây dẫn khí và dây điện dễ cháy. Nếu không được phát hiện và nhắc nhở kịp thời, nguy cơ cháy nổ là rất lớn.

Những ví dụ trên cho thấy, bên cạnh đầu tư công nghệ và hoàn thiện quy định, việc thay đổi nhận thức và hành vi của người lao động vẫn là giải pháp cốt lõi.

Các chuyên gia khuyến nghị, cần xây dựng các tiêu chuẩn và quy trình ATVSLĐ phù hợp với điều kiện của nền kinh tế số, đặc biệt trong các mô hình lao động mới như kinh tế nền tảng, kinh tế chia sẻ. Đồng thời, cần tăng cường huấn luyện kỹ năng thực hành, ứng dụng công nghệ trong đào tạo để nâng cao hiệu quả tiếp cận.Một giải pháp quan trọng khác là xây dựng cơ sở dữ liệu về tai nạn lao động trong môi trường số, phục vụ công tác giám sát, cảnh báo và hoạch định chính sách.

Trong kỷ nguyên số, an toàn lao động không chỉ là yêu cầu bắt buộc, mà còn là thước đo năng lực quản trị và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp; trong đó công nghệ đóng vai trò đòn bẩy, còncon người là yếu tố quyết định. Khi ý thức được nâng cao, công nghệ được ứng dụng đúng hướng, công tác ATVSLĐ sẽ thực sự phát huy hiệu quả, góp phần xây dựng môi trường làm việc an toàn, bền vững.

Nam Du