Có thể xử lý hình sự tài xế bán tải tạt đầu xe máy ở Hà Nội

Trần Anh Phương bị tạm giữ để điều tra hành vi gây rối trật tự công cộng. Trước đó, tối 27/2, Phương điều khiển xe bán tải đã có hành vi tạt đầu, chèn ép một xe máy lưu thông cùng chiều trên đường Đỗ Mười, hướng về bến xe Nước Ngầm, khiến xe máy chở 3 người, trong đó có trẻ nhỏ, bị ngã ra đường, suýt va chạm với một xe tải lớn đang lưu thông.

Hình ảnh trích lại từ camera hành trình

Trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống, TS.LS Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp cho rằng, hành vi điều khiển xe bán tải tạt đầu xe mô tô khiến 3 người ngã xuống đường của Trần Văn Phương là hành vi nguy hiểm cho xã hội, có dấu hiệu tội phạm. Do đó, cơ quan điều tra đã tạm giữ hình sự Phương để điều tra hành vi gây rối trật tự công cộng là cần thiết và có căn cứ.

Theo quy định của pháp luật, ô tô là nguồn nguy hiểm cao độ, người điều khiển phương tiện này phải tuân thủ các quy tắc để đảm bảo an toàn. Khi tham gia giao thông, người điều khiển phương tiện phải đi đúng phần đường, đúng làn đường, đúng tốc độ, nghiêm cấm hành vi lạng lách, đánh võng, gây nguy hiểm cho những người tham gia giao thông.

Nội dung clip ghi lại sự việc cho thấy, hành vi của Trần Văn Phương điều khiển xe bán tải trong tình huống trên là lạng lách, đánh võng có chủ ý, có mục đích rất rõ ràng là để tạt đầu, gây nguy hiểm cho người điều khiển xe mô tô.

Luật sư Cường nhận định, trong tình huống trên, rất có thể người điều khiển xe bán tải có mâu thuẫn với người điều khiển xe mô tô hoặc người điều khiển xe bán tải đang bị kích động bởi chất kích thích hoặc vì một lý do nào đó nên đã cố tình tạt đầu gây nguy hiểm cho người điều khiển xe mô tô. Thực tế xe mô tô đã bị ngã xuống đường, rất may mắn là xe sau có camera hành trình đã kịp thời phanh lại và người điều khiển xe mô tô không ngã vào gầm xe tải đang lưu thông.

Dù vụ tai nạn không gây ra hậu quả thiệt hại về người nhưng tình huống này là rất nguy hiểm, hoàn toàn có thể gây ra thiệt hại nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe của người khác. Ba người trên xe mô tô bao gồm hai người lớn và một trẻ em không bị thương tích là nằm ngoài ý chí chủ quan của người điều khiển xe ô tô bán tải. Hành vi này là nguy hiểm cho xã hội, có dấu hiệu của Tội gây rối trật tự công cộng hoặc tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ theo khoản 4, điều 260 Bộ luật Hình sự.

Theo luật sư Cường, hiện nay có một số điều khoản trong bộ luật hình sự chưa có hướng dẫn chi tiết, chưa có án lệ... dẫn đến khó xử lý và chưa thể áp dụng trên thực tiễn: ví dụ như khoản 4, Điều 260 bộ luật hình sự về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ hoặc khoản 4, Điều 261 bộ luật hình sự quy định về tội cản trở giao thông đường bộ quy định hành vi phạm tội chưa gây ra hậu quả (phạm tội chưa đạt) vẫn có thể bị xử lý hình sự. Tuy nhiên, trong thực tiễn, các điều khoản này rất khó áp dụng vì chưa có hướng dẫn để chứng minh được hậu quả có thể chết đến 3 người nếu không được ngăn chặn kịp thời.

Đối tượng Trần Văn Phương

Thông thường các tội vi phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ là các tội danh có cấu thành hình thức, cấu thành tội phạm đòi hỏi hậu quả thiệt hại về vật chất xảy ra như: chết người hoặc thương tích cho nạn nhân 61% trở lên hoặc thiệt hại về tài sản cho người khác từ 100.000.000 đồng trở lên. Tuy nhiên bộ luật hình sự cũng có quy định trong một số trường hợp phạm tội chưa đạt vẫn có thể xử lý hình sự.

Cụ thể, khoản 4, Điều 260 Bộ luật Hình sự quy định hành vi vi phạm giao thông đường bộ thuộc trường hợp phạm tội chưa đạt vẫn có thể xử lý hình sự như sau: “4. Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trong trường hợp có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả quy định tại một trong các điểm a, b và c khoản 3 Điều này nếu không được ngăn chặn kịp thời, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 1 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm.”...

Bởi vậy, các cơ quan tiến hành tố tụng có thể xem xét áp dụng khoản 4, Điều 260 Bộ luật Hình sự để xử lý hình sự đối với người điều khiển xe bán tải (mặc dù chưa có hậu quả thiệt hại vật chất xảy ra) đồng thời áp dụng tình huống này trở thành án lệ để các tình huống nguy hiểm như điều khiển xe ô tô đi ngược chiều trên đường cao tốc, say rượu bia hoặc sử dụng trái phép chất ma túy nhưng vẫn điều khiển phương tiện giao thông hoặc những hành vi sử dụng phương tiện giao thông để chèn ép, gây nguy hiểm cho người khác trên quốc lộ...

Trong trường hợp không xử lý về tội vi phạm về tham gia giao thông đường bộ vẫn có thể xử lý người điều khiển xe ô tô bán tải này về tội gây rối trật tự công cộng theo quy định tại điều 318 Bộ luật Hình sự .

Hành vi này không chỉ là hành vi vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ mà còn là hành vi gây rối trật tự công cộng gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự an toàn xã hội nên có cơ sở để xem xét xử lý hình sự theo điều 318 bộ luật hình sự với hình phạt là phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến hai năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm. Trong trường hợp phạm tội có tình tiết định khung tăng nặng thì hình phạt có thể từ 2 năm đến 7 năm tù.

Ngoài ra cơ quan chức năng cũng sẽ làm rõ động cơ của người điều khiển xe ô tô bán tải. Nếu có căn cứ chứng minh người này có mục đích muốn sát hại người đi xe mô tô để trả thù hoặc nhận thức hành vi của mình có thể dẫn đến chết người nhưng vẫn cố ý thực hiện hành vi, mong muốn hoặc bỏ mặc hậu quả xảy ra còn có thể xem xét xử lý về tội giết người theo quy định tại điều 123 bộ luật hình sự, trong tình huống này, xe ô tô sẽ được xác định là phương tiện nguy hiểm có thể làm chết nhiều người...

Đây là tình huống nguy hiểm, cơ quan chức năng đã vào cuộc dựng lại hiện trường, thu thập các dấu vết để lại trên hiện trường, thu thập camera giám sát để làm rõ hành vi vi phạm. Đồng thời đánh giá hậu quả đã gây ra đối với xã hội và nạn nhân để xem xét xử lý theo quy định của pháp luật.

Trong trường hợp xác định hành vi là vi phạm giao thông nghiêm trọng có thể xử lý hình sự theo khoản 4, điều 260 bộ luật hình sự (thuộc trường hợp phạm tội chưa đạt); hoặc tội gây rối trật tự công cộng theo điều 318 bộ luật hình sự. Nếu chứng minh được động cơ mục đích là để giết người hoặc chứng minh hành vi có thể dẫn đến chết người, việc nạn nhân không chết là nằm ngoài ý chí chủ quan của đối tượng gây án thì sẽ xử lý hình sự về tội giết người theo quy định tại điều 123 bộ luật hình sự và án lệ số 47/2021/AL hoặc Án lệ 18/2018/AL.

“Có thể xử lý hình sự trường hợp này để xây dựng án lệ mới, làm rõ căn cứ áp dụng khoản 4, Điều 260 BLHS về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trong trường hợp phạm tội chưa đạt”, luật sư Cường nêu ý kiến.

Mời độc giả xem video ghi lại vụ việc.

Hải Ninh