Cổ phiếu doanh nghiệp than đá Australia tăng mạnh

Cổ phiếu của các công ty khai thác than tại Australia đã tăng mạnh trong bối cảnh động thái Iran phong tỏa Eo biển Hormuz khiến nguồn cung dầu và khí đốt bị gián đoạn, buộc châu Á phải tìm đến các nguồn năng lượng thay thế.

Giá than đá trên thị trường thế giới giao dịch ở mức 143 USD/tấn ngày 28-3, tăng từ khoảng 114 USD trước khi xảy ra xung đột tại Trung Đông. Ảnh: Nikkei

Giá cổ phiếu của Yancoal, công ty khai thác than chuyên biệt lớn nhất niêm yết tại Sydney, đã tăng 40% trong tháng qua, khi các cuộc không kích chung của Mỹ và Israel nhằm vào Iran làm gián đoạn nguồn cung dầu và khí đốt từ khu vực Vùng Vịnh. Các doanh nghiệp lớn như Whitehaven và New Hope lần lượt tăng 22% và 25%. Trong khi đó, chỉ số S&P/ASX 200 đã giảm hơn 8% kể từ khi cuộc chiến bùng phát và hiện đã bước sang tuần thứ năm.

Diễn biến này xảy ra khi nguồn cung LNG từ Trung Đông bị hạn chế, đặc biệt từ Qatar - nhà sản xuất hàng đầu - nơi các cuộc tấn công đã làm hư hại một trung tâm sản xuất lớn, buộc các nền kinh tế châu Á chuyển sang sử dụng than để phát điện.

Nhật Bản tuần trước đã tạm thời dỡ bỏ các hạn chế đối với các nhà máy điện than cũ, kém hiệu quả, vốn trước đó được áp đặt nhằm giảm phát thải carbon. Hàn Quốc cũng đã nới lỏng các giới hạn đối với phát điện từ than, trong khi các quốc gia Đông Nam Á được cho là cũng đã tăng sản lượng điện từ than.

Australia là nước xuất khẩu than nhiệt lớn thứ hai thế giới, với sản lượng xuất khẩu đạt 209 triệu tấn trong năm ngoái, trong đó Trung Quốc và Nhật Bản là các thị trường chính.

Tuy nhiên, trong bối cảnh các chính sách giảm phát thải carbon khiến việc duy trì hoạt động các mỏ ngày càng khó khăn trong những năm gần đây, các chuyên gia cho rằng khả năng tăng đáng kể sản lượng khi nhu cầu tăng là khá hạn chế.

“Chúng tôi không có nhiều công suất dư thừa, vì vậy câu chuyện chủ yếu là về giá,” Justin Smirk, chuyên gia phân tích hàng hóa tại ngân hàng Westpac, cho biết. Ông nói thêm rằng sự gián đoạn nguồn cung dầu diesel và nhiên liệu vận tải biển cũng có thể ảnh hưởng đến sản xuất.

Khi giá dầu tăng cao - với dầu Brent tăng 3% trong phiên giao dịch ngày 30-3 lên mức 116 USD/thùng - sự chú ý cũng chuyển sang mức độ phụ thuộc của Australia vào diesel, đặc biệt trong ngành khai khoáng, lĩnh vực tiêu thụ diesel lớn nhất cả nước.

Theo Viện Phân tích Kinh tế và Tài chính Năng lượng (IEEFA), ngành khai khoáng tiêu thụ 9,6 tỷ lít diesel mỗi năm. Trong số đó, gần một nửa được sử dụng cho khai thác than, nơi nhiều hoạt động là các mỏ lộ thiên tiêu tốn nhiều nhiên liệu.

Tổ chức vận động hành lang của ngành khai khoáng quốc gia, Hội đồng Khoáng sản Australia, đang chuẩn bị xin miễn trừ từ cơ quan giám sát cạnh tranh của Australia để cho phép các doanh nghiệp hợp tác trong việc đảm bảo nguồn cung nhiên liệu.

Trong khi đó, chính phủ Australia đã công bố các quyền hạn mới nhằm bảo lãnh nhập khẩu nhiên liệu.

Một nguồn tin trong ngành than cho biết ngành này đang làm việc “24/7” để đảm bảo nguồn cung diesel, đặc biệt tìm kiếm nguồn từ Mỹ, và thời điểm giữa tháng 4 được xem là then chốt, khi hoạt động sản xuất có thể bắt đầu bị ảnh hưởng.

Cẩm Anh