Cơ hội phát triển và tự chủ công nghiệp - năng lượng

Rất nhiều kỳ vọng, mong muốn của DN về cơ hội việc làm và đóng góp vào sự lớn mạnh của ngành công nghiệp - năng lượng Việt Nam khi Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị được ban hành, như chia sẻ của bà Trần Minh Huế, Giám đốc phát triển dự án Công ty CP Tập đoàn PC1 - đơn vị có hơn 60 năm kinh nghiệm về xây lắp điện, với năng lực sản xuất cột thép điện lớn nhất cả nước và nổi bật với vai trò tổng thầu (EPC) nhiều dự án truyền tải điện lên đến cấp điện áp 500kV, và gần đây là lĩnh vực năng lượng tái tạo.

“Năng lượng tái tạo là 1 lĩnh vực được PC1 quan tâm và mong muốn sẽ phát triển. PC1 cũng kỳ vọng được hưởng lợi thế từ Nghị quyết 70 và các hướng dẫn tiếp theo để đẩy mạnh hơn với các mảng điện mặt trời, BESS, điện gió. Đặc biệt, PC1 muốn thử sức trong điện gió ngoài khơi và mong có cơ hội để hợp tác với các đối tác nước ngoài. Bên cạnh đó, PC1 cũng có mảng khu công nghiệp, bất động sản và hy vọng là các kết hợp về điện, NLTT có thể cung cấp và hỗ trợ được phần điện trong khu công nghiệp”, bà Huế bày tỏ.

Phát triển cơ sở hạ tầng công nghiệp năng lượng mở ra cơ hội rất lớn cho các ngành cơ khí - chế tạo trong nước

Nghị quyết 70-NQ/TW đã đưa ra dự báo, đến năm 2030 tổng công suất các nguồn điện khoảng 183.000 - 236.000 MW với đa dạng loại hình nguồn điện, gồm điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối, thủy điện, nhiệt điện, điện hạt nhân và các nguồn lưu trữ, linh hoạt khác - được triển khai theo Quy hoạch phát triển điện lực Quốc gia giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (bản Quy hoạch điện 8 điều chỉnh); Các cơ sở lọc dầu đáp ứng tối thiểu 70% nhu cầu xăng dầu trong nước, mức dự trữ xăng dầu đạt khoảng 90 ngày nhập ròng; Phát triển hạ tầng đảm bảo năng lực nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), theo nhu cầu phát triển điện khí LNG và các nhu cầu khác...

PGS.TS Nguyễn Chỉ Sáng, Chủ tịch Hiệp hội DN cơ khí Việt Nam (VAMI) khẳng định, phát triển cơ sở hạ tầng công nghiệp năng lượng mở ra cơ hội rất lớn cho các ngành cơ khí - chế tạo trong nước. “Chỉ riêng ngành điện gió theo Quy hoạch điện 8 với phương án 50.000-100.000MW, cứ 2 triệu USD/MW đã cần tới 100-200 tỷ USD là 1 thị trường rất lớn, nếu cơ khí – chế tạo làm chủ được sẽ là 1 khối công việc mênh mông… Khi DN làm chủ được công nghệ, nội địa hóa sẽ hạ được giá thành từ 10-30%, đồng thời còn làm chủ quá trình đầu tư…”, ông Sáng nói.

Đơn cử trong năm 2025 vừa qua, Tổng công ty CP Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC), thuộc Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) đã sản xuất thành công các cấu kiện quan trọng cho ngành công nghiệp điện gió, đã xuất khẩu 33 chân đế điện gió cho đối tác Đan Mạch - một dấu ấn quan trọng khẳng định năng lực của công nghiệp cơ khí Việt Nam, thể hiện khả năng tiếp cận công nghệ và nội địa hóa, đóng góp vào chuỗi cung ứng năng lượng tái tạo toàn cầu.

Ông Phan Tử Giang - Phó Tổng giám đốc Petrovietnam khẳng định, Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị thực sự mở ra cơ hội cho DN tiên phong trong sản xuất thiết bị năng lượng. “Xây dựng phát triển công nghiệp sản xuất thiết bị năng lượng rất phù hợp với định hướng phát triển của Tập đoàn. Petrovietnam rất vui mừng khi đã được đưa vào Nghị quyết lần này và mong muốn có cơ hội để phát triển”, theo ông Giang.

Năng lực đáp ứng của các DN công nghiệp trong nước chắc chắn sẽ được củng cố và phát triển hơn, khi được trao cơ hội triển khai nhiều hạng mục trong các dự án hạ tầng năng lượng. Từ thực tế cung cấp thiết bị cột thép cho các dự án đường dây 500kV mạch 3 Quảng Trạch - Phố Nối; Lào Cai - Vĩnh Yên trong năm 2024-2025 vừa qua, ông Nguyễn Quang Tạo - Phó Tổng Giám đốc Công ty Ngãi Cầu tự tin khẳng định, nhà máy của Ngãi Cầu đang trực tiếp sản xuất cho ngành điện và ngành viễn thông. Với năng lực kinh nghiệm 24 năm vừa qua, Ngãi Cầu hoàn toàn có thể đầu tư và phát triển tốt hơn nữa để phục vụ cho ngành của mình.

Việc phát triển công nghiệp sản xuất thiết bị năng lượng đã được Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị chỉ rõ, định hướng sẽ xây dựng các tập đoàn công nghiệp năng lượng trong nước có đủ khả năng làm tổng thầu (EPC) các dự án có quy mô lớn, hiện đại và triển khai chiến lược phát triển công nghiệp sản xuất thiết bị năng lượng trong nước. Ưu tiên phát triển các ngành công nghiệp có lợi thế cạnh tranh và có thị trường tiêu thụ lớn như sản xuất thiết bị điện, thiết bị năng lượng tái tạo. Có cơ chế, chính sách đột phá thúc đẩy nghiên cứu và phát triển công nghiệp năng lượng, tăng nhanh tỉ lệ nội địa hóa và năng lực tự chủ trong toàn ngành năng lượng.

“Các dự án đầu tư công lớn trong lĩnh vực hạ tầng như đường cao tốc, năng lượng còn là thị trường tiềm năng rất lớn cho một số ngành công nghiệp, như sắt thép, vật liệu xây dựng, cơ khí chế tạo… Việc Chính phủ chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các dự án đầu tư công lớn có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc tạo động lực mới cho sản xuất công nghiệp”, ông Quách Quang Đông, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết.

Theo các chuyên gia, khi hiện thực hóa được các yêu cầu đặt ra tại Nghị quyết 70-NQ/TW sẽ đồng thời đạt được 2 mục tiêu lớn, đó là vừa đảm bảo an ninh năng lượng điện cho đất nước, vừa thu hút đầu tư, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa trong các ngành sản xuất công nghiệp. Quan trọng là phải giải quyết dứt điểm các nút thắt thể chế đang tồn tại, như xóa bỏ việc phải “xin chủ trương đầu tư” dự án điện.

“EVN và các nhà đầu tư khác đều cần cắt giảm thủ tục mới có thể hoàn thành được tiến độ chung. Trong hệ thống điện đã được Viện Năng lượng nghiên cứu hết sức chi tiết với từng dự án, giờ quay lại phải làm chủ trương đầu tư (có những dự án mất 2 năm) là không cần thiết, nên loạt các dự án lớn cần bỏ qua bước này”, ông Nguyễn Tài Anh, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) kiến nghị.

Các dự án đầu tư công lớn có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc tạo động lực mới cho sản xuất công nghiệp

Với chuyên gia năng lượng Hà Đăng Sơn, thách thức lớn nhất chính là “hạ tầng mềm”, tăng cường năng lực nhân lực, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ để thực hiện “phát triển hạ tầng năng lượng hiện đại, thông minh, bền vững, kết nối khu vực và quốc tế hiệu quả” - như yêu cầu Nghị quyết 70-NQ/TW đề ra.

“Các DN phải làm chủ được công nghệ, phải có những tập đoàn có đủ năng lực để tiếp nhận, để làm chủ và có thể chủ động sản xuất 1 phần hoặc toàn bộ các trang thiết bị liên quan. Nhưng đây là điểm rất khó khăn, bởi thời gian vừa qua khi thúc đẩy NLTT, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đều vướng đến câu chuyện phát triển, làm chủ cũng như chuyển giao khoa học công nghệ. Điều này bắt buộc phải làm để đến 2030 - 2035 và tiếp sau đó, các DN có thể chủ động hoàn toàn trong giải pháp khoa công nghệ để thực hiện những nhiệm vụ đề ra ở trong Nghị quyết 70-NQ/TW”, ông Sơn nêu quan điểm.

Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị đã có. Nghị quyết của Quốc hội về các cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030 nhằm tháo gỡ các khó khăn trong đầu tư xây dựng dự án điện lực, dầu khí, than; phát triển điện gió ngoài khơi… sẽ có hiệu lực từ 1/3 tới đây. Vấn đề cốt yếu vẫn là công tác thực thi để đạt được các yêu cầu, định hướng Nghị quyết 70-NQ/TW đặt ra.

Khi các tập đoàn kinh tế, DN, cơ sở sản xuất công nghiệp trong nước có thể tham gia vào sản xuất thiết bị - cơ khí - năng lượng sẽ không chỉ góp phần thi công và hoàn thành các dự án năng lượng, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, mà việc gia tăng tỷ lệ nội địa hóa và làm chủ thiết bị sẽ đóng góp quan trọng hiện thực hóa mục tiêu “tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”.

CÙNG LOẠT BÀI:

Bài 1: Hoàn thiện hạ tầng năng lượng - Nền tảng vững chắc cho tăng trưởng dài hạn

Nguyên Long/VOV1