Chuyện về hai “bảo mẫu” của động vật hoang dã

Những ca cứu hộ giữa rừng

Đi sâu vào Vườn quốc gia, nơi Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển sinh vật (gọi tắt là TTCH) đặt trụ sở, điện thoại hoàn toàn mất sóng, wifi cũng không có. Ở nơi biệt lập ấy, suốt 14 năm qua, hai nữ kỹ sư vẫn ngày ngày vượt quãng đường gần 30 km từ nhà đến chỗ làm.

Là đôi bạn cùng lớp, tốt nghiệp ngành chăn nuôi của Trường ĐH Tây Nguyên, hai chị Uyên và Thiết có duyên gắn bó với TTCH từ những ngày đầu thành lập (năm 2012). Đến nay, họ vẫn là hai nữ kỹ sư duy nhất tại đây đảm nhiệm vai trò như những “bác sĩ” thú y, với công việc xoay quanh chuyện cứu chữa, chăm sóc động vật bị thương, vệ sinh chuồng trại… nhưng thực tế còn đòi hỏi kiến thức chuyên môn cao cùng khả năng ứng phó với nhiều tình huống bất ngờ.

Hai nữ kỹ sư Mã Thị Uyên (bên phải) và Đặng Thị Thiết có 14 năm gắn bó với Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển sinh vật. Ảnh: Hoàng Ngọc

Vườn quốc gia Kon Ka Kinh là nơi sinh sống của nhiều loài động vật hoang dã, trong đó có nhiều loài quý hiếm. Những năm gần đây, TTCH còn tiếp nhận, chăm sóc hàng nghìn cá thể do các cơ quan chức năng bàn giao sau khi xử lý các vụ săn bắt, mua bán trái phép.

Nhiều cá thể khi tiếp nhận trong tình trạng hoảng loạn, bị tổn thương do nuôi nhốt, ngược đãi hoặc mang thương tích nặng vì mắc bẫy. Mỗi ca cứu hộ vì thế đều có những thử thách, áp lực riêng. Cả hai chị phải vừa làm vừa học, liên hệ hỗ trợ từ các đơn vị chuyên môn trong mạng lưới Vườn di sản ASEAN.

Chị Đặng Thị Thiết cùng đồng nghiệp đã cứu hộ thành công nhiều loài bị thương nặng khi đưa đến TTCH. Ảnh: Hoàng Ngọc

Chị Thiết kể, có lần TTCH tiếp nhận một cá thể tê tê bị bẫy rách đuôi nghiêm trọng. Do da tê tê rất dày, không thể khâu như bình thường, các chị phải nhờ chuyên gia của Vườn quốc gia Cúc Phương (Ninh Bình) và được đồng nghiệp vào tận nơi hỗ trợ, từ đó cũng có cơ hội học hỏi thêm.

Lần khác, khi tiếp nhận một cá thể khỉ mặt đỏ bị hoại tử chi trước, hai chị đã thực hiện phẫu thuật cắt cụt chi để bảo toàn tính mạng cho nó. Hiện chú khỉ này hồi phục khỏe mạnh và đang được chăm sóc tại TTCH.

Với những loài lần đầu tiếp nhận như công, diều đầu trắng…, hai chị phải tìm hiểu đặc điểm từng loài, đồng thời nhờ chuyên gia hỗ trợ từ xa. Hay có những loài có tập tính ăn đêm như tê tê, cu li, voọc chà vá chân xám…, các chị phải thay nhau trực đêm để đảm bảo bữa ăn cho chúng.

Chú khỉ mặt đỏ được cứu sống sau ca phẫu thuật cắt cụt một chi trước, lập tức đòi ăn khi nhìn thấy “mẹ” Mã Thị Uyên. Ảnh: Hoàng Ngọc

Bám trụ với nghề giữa rừng sâu

Trái ngược với sự sôi nổi, mạnh mẽ của chị Thiết, chị Uyên lại rất dịu dàng, nhỏ nhẹ. Hai nét tính cách ấy bù trừ cho nhau hiệu quả trong công việc. Đặc biệt, các loài thú dường như cũng nhận biết được cá tính của từng người.

Chị Thiết vui vẻ chia sẻ: “Uyên nhẹ nhàng nên chúng thường “nhõng nhẽo”, đòi ăn; còn tôi nghiêm khắc hơn nên chúng không dám “vòi vĩnh”. Nếu phân vai trong gia đình, Uyên giống như người mẹ, còn tôi là bố”.

Đàn hươu sao sinh trưởng khỏe mạnh trong khu chăn thả bán hoang dã của Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh. Ảnh: Hoàng Ngọc

Để chăm sóc một con thú hoang bị thương, ngoài kỹ năng chuyên môn thì bản năng làm mẹ của người phụ nữ cũng là “vũ khí” của các chị. Chị Thiết chia sẻ: “Tiếp nhận một cá thể hoang dã cũng giống như chăm con thời chưa biết nói. Mình phải hoàn toàn dựa vào phản xạ của chúng để đoán xem chúng đang đau hay cần gì”.

Có những con thú gắn bó từ nhỏ, được các chị tập hồi phục bản năng sinh tồn để trả về tự nhiên. Ngày chia tay, cả người lẫn vật đều bịn rịn. Chị Uyên trải lòng: “Gắn bó với rừng nhiều năm, hạnh phúc lớn nhất của tôi chỉ xoay quanh sức khỏe của các con vật. Chúng bỏ ăn thì tôi mất ngủ. Đến ngày chúng khỏe mạnh chạy nhảy trở lại rừng, đó là niềm vui không gì sánh bằng”.

Góp phần bảo tồn đa dạng sinh học của Vườn quốc gia Kon Ka Kinh có sự đóng góp của các nữ kỹ sư. Ảnh: Hoàng Ngọc

Điều kiện làm việc tại TTCH còn nhiều khó khăn về vị trí cách trở, hệ thống liên lạc với bên ngoài. Để gắn bó với nghề, hai nữ kỹ sư phải chấp nhận không ít thiệt thòi trong cuộc sống gia đình.

Chị Uyên có chồng cũng công tác trong ngành kiểm lâm nên phần nào thấu hiểu đặc thù nghề nghiệp. Tuy nhiên, do điều kiện công tác, có thời gian chị phải gửi hai con về quê nội ở Thanh Hóa. Mới đây, vợ chồng chị đón con vào ở trọ gần trung tâm xã Mang Yang, mỗi ngày chị phải chạy xe gần 30 km vào rừng làm việc.

Đánh giá về hai đồng nghiệp, ông Trần Văn Thụ - Giám đốc TTCH - khẳng định: “Từ năm 2012 đến nay, TTCH đã cứu hộ, chăm sóc và tái thả về môi trường tự nhiên hàng nghìn cá thể động vật hoang dã, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học của Vườn quốc gia Kon Ka Kinh.

Kết quả đó có đóng góp rất lớn của hai nữ kỹ sư Mã Thị Uyên và Đặng Thị Thiết. Dù điều kiện làm việc giữa rừng già đầy khó khăn, thiếu thốn, các chị vẫn kiên định bám trụ, không ngừng học hỏi để ngày càng vững vàng về chuyên môn và tận tâm cứu chữa thành công rất nhiều ca thương tích nặng bằng tất cả tình yêu dành cho động vật”.

HOÀNG NGỌC