Chuyển từ quản lý hành chính đến chính quyền kiến tạo: Động lực phát triển mới cho Thủ đô

Từ cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số đến tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng và thể chế, thành phố đang từng bước mở ra những không gian phát triển mới, tạo động lực tăng trưởng cho giai đoạn tới.

Từ quản lý hành chính sang điều hành kiến tạo

Sự phát triển mạnh mẽ của Hà Nội để xứng đáng với vị thế Thủ đô, trái tim của cả nước đã đặt ra những yêu cầu rất cao đối với bộ máy hành chính. Không chỉ dừng ở việc vận hành thông suốt, bộ máy hành chính phải đủ năng lực dẫn dắt và thúc đẩy sự phát triển của Thủ đô. Điều đó đòi hỏi phương thức điều hành của chính quyền phải thay đổi, từ cách quản lý thiên về xử lý công việc hành chính sang cách tiếp cận chủ động để kiến tạo môi trường phát triển.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc kiểm tra việc kiểm soát, xử lý ô nhiễm môi trường tại sông Cầu Bây (phường Long Biên). Ảnh: Quang Thái

Những năm gần đây, Hà Nội đã xác định cải cách hành chính là một trong những khâu đột phá quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Theo Báo cáo công tác cải cách hành chính năm 2025 của thành phố Hà Nội, nhiều thủ tục hành chính đã được rà soát, đơn giản hóa; thời gian giải quyết hồ sơ tại nhiều lĩnh vực tiếp tục được rút ngắn. Hệ thống dịch vụ công trực tuyến được mở rộng, tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp thực hiện nhiều thủ tục trên môi trường số, góp phần giảm chi phí xã hội và nâng cao tính minh bạch trong hoạt động của bộ máy hành chính.

Cải cách hành chính vì thế không chỉ là việc cắt giảm thủ tục, mà còn là quá trình đổi mới phương thức vận hành của bộ máy công quyền. Hiệu quả của quá trình đổi mới phương thức điều hành cũng được phản ánh qua những kết quả phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô. Trong nhiệm kỳ 2020-2025, GRDP của Hà Nội tăng bình quân khoảng 6,57%/năm; năm 2025 là 8,16%. Quy mô kinh tế đạt khoảng 63,5 tỷ USD; thu ngân sách lần đầu tiên vượt mốc 700.000 tỷ đồng; thu nhập bình quân đầu người đạt gần 180 triệu đồng/năm. Những con số này không chỉ phản ánh sức sống của nền kinh tế Thủ đô, mà còn cho thấy hiệu quả của việc đổi mới tư duy điều hành theo hướng kiến tạo phát triển.

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Trọng Đông kiểm tra thực địa tại dự án nhà ga Metro đoạn Kim Mã - Ga Hà Nội - Trần Hưng Đạo trên địa bàn phường Giảng Võ. Ảnh: Viết Thành

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng, việc Hà Nội khẩn trương triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TƯ ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đòi hỏi hệ thống quản lý nhà nước phải chuyển sang phương thức điều hành mới. Trong đó, các nhiệm vụ cần được triển khai theo nguyên tắc rõ người, rõ việc, rõ thời hạn, rõ trách nhiệm, gắn với đánh giá kết quả cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả thực thi công vụ.

Cách tiếp cận này cho thấy Hà Nội đang từng bước rời xa mô hình quản lý hành chính truyền thống để hướng tới phương thức quản trị hiện đại, trong đó, hiệu quả công việc được đo bằng kết quả thực chất.

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng kiểm tra thi công công trình dự án xây dựng Hồ điều hòa Thụy Phương 2. Ảnh: Đình Hiệp

Song song với cải cách hành chính, thành phố cũng đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động của chính quyền, từng bước xây dựng chính quyền số và đô thị thông minh. Khi dữ liệu được kết nối và khai thác hiệu quả, các quyết định quản lý sẽ sát thực tiễn hơn, phản ứng nhanh hơn trước các vấn đề phát sinh và phân bổ nguồn lực hợp lý hơn.

Những chuyển biến đó đang góp phần hình thành một nền hành chính phục vụ, trong đó, bộ máy nhà nước không chỉ thực hiện chức năng quản lý, mà còn đóng vai trò kiến tạo môi trường thuận lợi cho phát triển.

Khơi thông điểm nghẽn, mở rộng không gian phát triển

Nếu sự chuyển đổi trong phương thức điều hành thể hiện rõ ở cải cách hành chính và chuyển đổi số, thì một biểu hiện quan trọng khác của chính quyền kiến tạo chính là khả năng nhận diện và tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển.

Đối với Thủ đô Hà Nội, đô thị đặc biệt với quy mô dân số lớn và tốc độ đô thị hóa nhanh, những điểm nghẽn này không chỉ nằm ở thủ tục hành chính, mà còn ở hạ tầng đô thị, môi trường, quy hoạch và cơ chế phát triển.

Trên thực tế, thời gian qua, thành phố đã tập trung tháo gỡ nhiều vấn đề tồn tại trong quản trị đô thị, như: Ùn tắc giao thông, trật tự đô thị, úng ngập, ô nhiễm môi trường và an toàn thực phẩm. Việc giải quyết đồng bộ các vấn đề này không chỉ cải thiện chất lượng sống của người dân, mà còn tạo điều kiện để mở rộng không gian phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô trong giai đoạn tới.

Một minh chứng rõ nét cho phương thức điều hành mới là việc tháo gỡ các điểm nghẽn tại các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm. Điển hình là dự án Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục, một điểm nóng ùn tắc kéo dài nhiều năm. Với sự chỉ đạo quyết liệt của Thành ủy và chính quyền thành phố, dự án đã cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng và thông tuyến ngày 15-1-2026, tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực đối với nhiều dự án hạ tầng khác của Thủ đô.

Cầu Vĩnh Tuy, thành phố Hà Nội. Ảnh: Lê Khánh

Theo Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc, việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TƯ của Bộ Chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của Thủ đô. Nghị quyết không chỉ là định hướng chiến lược dài hạn, mà còn là yêu cầu cấp thiết đặt ra đối với từng cấp, từng ngành trong việc thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Để thực hiện, Hà Nội cần tiếp tục đổi mới tư duy lãnh đạo, nâng cao năng lực quản trị và khơi thông các nguồn lực phát triển nhằm tạo động lực tăng trưởng mới cho Thủ đô.

Trong định hướng phát triển dài hạn, Hà Nội đang hướng tới xây dựng mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Khi các nguồn lực xã hội được khơi thông và môi trường đầu tư được cải thiện, thành phố sẽ có thêm điều kiện để mở rộng không gian phát triển và nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Những chuyển động mạnh mẽ trong đổi mới phương thức lãnh đạo và điều hành đang từng bước định hình mô hình quản trị mới của Thủ đô với bốn trụ cột: “Đảng bộ số - Chính quyền kiến tạo - Doanh nghiệp tiên phong - Xã hội đồng thuận”. Đây cũng chính là nền tảng để Hà Nội khơi thông các nguồn lực xã hội, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo động lực phát triển bền vững trong giai đoạn tới.

Sự chuyển đổi từ mô hình quản lý hành chính sang chính quyền kiến tạo phát triển không chỉ là yêu cầu tất yếu đối với một đô thị đặc biệt như Hà Nội, mà còn là bước đi quan trọng để Thủ đô mở rộng dư địa tăng trưởng, nâng cao sức cạnh tranh và tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu của cả nước trong giai đoạn phát triển mới.

Hương Ly