Chuyên gia nước ngoài: Việt Nam trở thành cường quốc tầm trung

Theo chuyên gia James Borton, những năm qua, Việt Nam duy trì “ngoại giao cây tre” - mềm dẻo không gãy và từ năm 2024, lãnh đạo Việt Nam có các chuyến thăm tới Mỹ, Trung Quốc và các đối tác chủ chốt trong ASEAN nhằm định vị mình như một cường quốc tầm trung then chốt trong một khu vực ngày càng phân cực.

“Điều đó giúp củng cố ngoại giao Việt Nam trong ngắn hạn bằng cách khiến hoạt động này trở nên nhanh hơn, phối hợp chặt chẽ hơn và tập trung chiến lược hơn, đặc biệt trong bối cảnh Hà Nội vừa làm sâu sắc thêm quan hệ với Washington vừa quản lý tốt mối quan hệ với Bắc Kinh”, ông nhận định.

Theo chuyên gia Mỹ, chính sách đối ngoại cốt lõi của Việt Nam nhiều khả năng sẽ không thay đổi mạnh mẽ sau Đại hội Đảng lần thứ XIV, nhưng giọng điệu và cách thức triển khai có thể chuyển biến theo những cách có ý nghĩa.

“Hà Nội được kỳ vọng sẽ tiếp tục “ngoại giao cây tre” lâu nay - cân bằng các cường quốc trong khi bảo toàn quyền tự chủ chiến lược - song một sự lãnh đạo được củng cố hơn có thể khiến ngoại giao Việt Nam trở nên tập trung hơn, chủ động hơn và thể hiện rõ nét hơn vai trò dẫn dắt”, ông nói.

Tổng Bí thư Tô Lâm và Thủ tướng Anh Keir Starmer trao Tuyên bố chung về nâng cấp quan hệ Việt Nam - Anh lên Đối tác chiến lược toàn diện (29/10/2025). Ảnh: TTXVN

Theo GS Borton, “một Việt Nam tự tin hơn có thể thúc đẩy mạnh mẽ hơn sự gắn kết khu vực trong các vấn đề như Biển Đông, an ninh chuỗi cung ứng và cạnh tranh Mỹ-Trung, qua đó tăng cường trọng lượng ngoại giao của ASEAN”. Ông lưu ý, cách tiếp cận dựa trên đồng thuận của ASEAN vốn dựa vào ngoại giao thầm lặng và sự cân bằng nội khối.

Sau Đại hội Đảng lần thứ XIV, Việt Nam có thể nhấn mạnh các mối quan hệ đảng-đảng với Trung Quốc nhưng chiến lược ngoại giao song phương giữa Việt Nam với các nước như Trung Quốc, Nga, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc… vẫn được xây dựng trên nền tảng cân bằng, chứ không phải lựa chọn giữa các cường quốc, ông Borton nhận định.

Sức mạnh tổng hợp quốc gia

GS Carlyle Thayer, ĐH New South Wales, Học viện Quốc phòng Úc, cũng nhận định rằng, Việt Nam đã nâng cao vị thế quốc tế của mình thông qua việc gia tăng sức mạnh tổng hợp quốc gia và năng lực vận dụng công cụ kinh tế của nhà nước.

GS Thayer dẫn Chỉ số Quyền lực châu Á năm 2025 của Viện Lowy (Úc) xếp Việt Nam đứng thứ 12 về sức mạnh quốc gia tổng hợp trong số 27 nước được khảo sát. Trong một thước đo mới là năng lực vận dụng công cụ kinh tế của nhà nước (tức là khả năng của các nhà lãnh đạo quốc gia trong việc đạt được các mục tiêu kinh tế), Viện Lowy xếp Việt Nam đứng thứ tư, sau Trung Quốc, Singapore và Nhật Bản.

“Việt Nam đã và đang định vị mình như một cường quốc tầm trung then chốt trong khu vực, xây dựng chiến lược ngoại giao trên nền tảng cân bằng, chứ không phải lựa chọn giữa các cường quốc”. GS James Borton, Viện Chính sách đối ngoại SAIS - Đại học Johns Hopkins (Mỹ)

“Trong một thắng lợi lớn của ngoại giao Việt Nam và sự nâng cao vị thế quốc tế, Việt Nam đã thành công trong việc dẫn dắt các cuộc đàm phán dẫn tới việc 72 quốc gia ký kết Công ước Hà Nội (Công ước Liên Hợp Quốc về chống tội phạm mạng), trở thành công ước đầu tiên của Liên Hợp Quốc trong hai thập kỷ thiết lập một khuôn khổ toàn cầu nhằm chống tội phạm mạng”, ông Thayer nói.

Ông nhận định “Việt Nam hiện đã nổi lên như một cường quốc tầm trung trên toàn cầu, đã và đang trở nên chủ động hơn trong các vấn đề quốc tế”, với vai trò nổi bật của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ trong mở rộng mạng lưới quan hệ đối tác chiến lược toàn diện.

Theo ông Thayer, sau Đại hội XIV của Đảng, “những đường nét và mục tiêu tổng thể của Việt Nam sẽ tiếp tục được giữ vững, bởi chúng là kết quả của một quá trình xây dựng đồng thuận rộng rãi trong Đảng”. “Đại hội XIV tạo cơ hội để thu hút các chuyên gia mới trong các lĩnh vực kinh tế và các hiệp định thương mại tự do, khoa học công nghệ, đổi mới, phát triển nguồn nhân lực, quốc phòng và ngoại giao”, vị chuyên gia Úc nhận định.

Thái An