Chuyên gia đứng sau vụ kiện của BTS từng thất bại trong nhiều vụ kiện bản quyền đình đám

Vụ kiện bản quyền nhằm vào ca khúc SWIM của BTS đang thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận quốc tế. Tuy nhiên, bên cạnh nội dung tranh chấp, danh tính của chuyên gia âm nhạc đứng về phía nguyên đơn cũng nhanh chóng trở thành tâm điểm khi ông từng góp mặt trong nhiều vụ kiện đạo nhạc nổi tiếng nhưng đều kết thúc với phần thắng thuộc về các nghệ sĩ bị kiện.

Theo thông tin từ ngành công nghiệp âm nhạc ngày 15/7, ba nhạc sĩ người Mỹ đã chính thức đệ đơn kiện tại Hoa Kỳ, cáo buộc ca khúc SWIM của BTS sao chép các yếu tố từ một bản demo do họ sáng tác trước đó.

Để củng cố lập luận, phía nguyên đơn đã nộp bản phân tích chuyên môn do Giáo sư Alexander Stewart, nhà nghiên cứu âm nhạc học thuộc Đại học Vermont, thực hiện. Tuy nhiên, việc Alexander Stewart xuất hiện trong vụ kiện lần này đã làm dấy lên nhiều cuộc tranh luận bởi ông từng là nhân chứng chuyên gia trong hai vụ kiện bản quyền nổi tiếng nhất của ngành công nghiệp âm nhạc thế giới nhưng các lập luận đều không được tòa án chấp nhận.

Một trong những vụ việc đáng chú ý nhất là cuộc chiến pháp lý liên quan đến ca khúc huyền thoại Stairway to Heaven của ban nhạc Led Zeppelin. Trong vụ kiện này, ban nhạc Spirit cáo buộc đoạn guitar mở đầu của Stairway to Heaven sao chép từ tác phẩm Taurus. Stewart khi đó đứng về phía nguyên đơn và đưa ra phân tích cho rằng khoảng 80% trong 18 nốt nhạc đầu tiên của hai ca khúc có sự tương đồng, đồng thời chỉ ra cả hai đều sử dụng cấu trúc hòa âm giảm dần hiếm gặp.

Dù vậy, các lập luận này cuối cùng không đủ sức thuyết phục tòa án. Sau nhiều năm tranh tụng, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ từ chối xem xét đơn kháng cáo, qua đó giữ nguyên phán quyết có lợi cho Led Zeppelin.

Không chỉ thất bại về mặt pháp lý, lời khai của Alexander Stewart còn vấp phải nhiều tranh cãi. Một số chuyên gia cho rằng ông đã điều chỉnh cách ký hiệu và kéo giãn độ dài nốt nhạc trong quá trình phân tích, khiến mức độ tương đồng giữa hai tác phẩm bị phóng đại. Dù Alexander Stewart khẳng định đây chỉ là phương pháp phục vụ nghiên cứu, nhiều ý kiến vẫn đặt dấu hỏi về tính khách quan của cách tiếp cận này.

Alexander Stewart tiếp tục xuất hiện với vai trò chuyên gia trong vụ kiện nhằm vào Thinking Out Loud của Ed Sheeran.

Ông cho rằng ca khúc của Ed Sheeran có nhiều điểm tương đồng với một tác phẩm của huyền thoại nhạc soul Marvin Gaye, đặc biệt ở tiến trình hợp âm và nhịp điệu hòa âm. Theo phân tích của Stewart, hai bài hát có mức độ trùng khớp khoảng 70%. Tuy nhiên, bồi thẩm đoàn sau đó kết luận Ed Sheeran sáng tác ca khúc một cách độc lập và không vi phạm bản quyền.

Phiên tòa này cũng gây chú ý khi chính Ed Sheeran mang đàn guitar tới tòa và trực tiếp trình diễn ca khúc để phản bác kết luận của Stewart. Nam ca sĩ cho rằng việc ghép các chuỗi hợp âm phổ biến để suy luận hành vi sao chép là một cách tiếp cận sai lệch, thậm chí gọi phương pháp phân tích đó là "mang tính tội phạm".

Tạp chí âm nhạc Billboard cũng từng chỉ ra rằng Stewart đều được nguyên đơn mời làm chuyên gia trong cả hai vụ kiện của Led Zeppelin và Ed Sheeran, song các yêu cầu về vi phạm bản quyền cuối cùng đều bị bác bỏ.

Trong các tranh chấp bản quyền âm nhạc, ý kiến từ các nhà âm nhạc học vẫn luôn được xem là một trong những căn cứ chuyên môn quan trọng để đánh giá mức độ tương đồng giữa các tác phẩm, đặc biệt ở khía cạnh giai điệu, hòa âm và cấu trúc sáng tác.

Tuy nhiên, việc Alexander Stewart từng nhiều lần tham gia các vụ kiện gây tranh cãi và liên tục đứng về phía các nguyên đơn thất bại khiến không ít người đặt câu hỏi về sức nặng trong bản phân tích mà ông đưa ra đối với SWIM.

Dẫu vậy, giới chuyên môn cũng cho rằng quá khứ của một nhân chứng không đồng nghĩa với việc các lập luận trong vụ kiện hiện tại sẽ thiếu giá trị. Kết quả cuối cùng vẫn sẽ phụ thuộc vào việc tòa án đánh giá các chứng cứ, mức độ tương đồng giữa các tác phẩm và khả năng chứng minh hành vi sao chép theo quy định của pháp luật.

Trong thời gian tới, vụ kiện bản quyền liên quan đến SWIM được dự báo sẽ tiếp tục thu hút sự quan tâm lớn từ công chúng, bởi đây không chỉ là tranh chấp xoay quanh một trong những nhóm nhạc nổi tiếng nhất thế giới mà còn có thể tạo thêm tiền lệ mới cho các vụ kiện bản quyền trong ngành công nghiệp âm nhạc.

Hoài Thương