Chuyển đổi xanh - động lực đưa nông nghiệp Thủ đô bứt phá

Mô hình trồng nho kết hợp với du lịch tại xã Thạch Thất cho giá trị kinh tế cao. Ảnh: Quang Ngọc

Chuyển đổi mô hình sản xuất theo hướng xanh

Những năm gần đây, thành phố từng bước thay đổi mô hình sản xuất theo hướng giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên và đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ. Nhiều địa phương đã thay thế dần phân bón hóa học bằng phân bón hữu cơ, phân vi sinh; sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học; mở rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ; đồng thời đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm nước, nhà màng, nhà lưới và các thiết bị tự động hóa.

Mới đây, tại hội thảo "Nông nghiệp thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu", PGS.TS Đào Thế Anh, Chủ tịch Hội Khoa học phát triển nông thôn Việt Nam (PHANO) cho biết, ngành nông nghiệp hiện nay phải đồng thời thực hiện ba mục tiêu lớn là bảo đảm an ninh lương thực, nâng cao thu nhập cho người dân và giảm tác động tiêu cực đến môi trường. Điều đó đòi hỏi quá trình chuyển đổi từ nền sản xuất truyền thống sang nền nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn, ứng dụng công nghệ cao. Do đó, chuyển đổi xanh không chỉ dừng lại ở việc giảm sử dụng vật tư nông nghiệp hay phát triển sản phẩm hữu cơ mà cần tái tổ chức toàn bộ hệ thống sản xuất theo hướng sử dụng hiệu quả tài nguyên, tăng khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và tạo ra giá trị gia tăng bền vững.

Định hướng này cũng đang được Hà Nội cụ thể hóa bằng nhiều cơ chế, chính sách. Nổi bật là Nghị quyết số 53/2025/NQ-HĐND ngày 26-11-2025 của HĐND thành phố Hà Nội quy định về một số chính sách phát triển nông nghiệp thành phố Hà Nội đã tạo thêm nguồn lực để phát triển các chuỗi giá trị nông sản theo hướng xanh; khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân đổi mới công nghệ, hoàn thiện quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng của nông sản.

Trên thực tế, nhiều mô hình sản xuất xanh đã chứng minh hiệu quả. Tại xã Ứng Hòa, mô hình sản xuất lúa giảm phát thải gắn với tín chỉ carbon đang được triển khai thí điểm. Khi đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, người sản xuất không chỉ góp phần cắt giảm phát thải khí nhà kính mà còn có thêm nguồn thu từ việc bán tín chỉ carbon, mở ra hướng phát triển mới cho ngành hàng lúa gạo.

Không dừng ở sản xuất, Hà Nội còn chuyển mạnh từ tư duy phát triển nông nghiệp đơn thuần sang phát triển kinh tế nông nghiệp đa giá trị, gắn sản xuất với chế biến, thương mại, dịch vụ và du lịch trải nghiệm. Một trong những mô hình tiêu biểu là Hợp tác xã Du lịch và Dịch vụ nông nghiệp xanh tại xã Thạch Thất với mô hình trồng nho hạ đen kết hợp phát triển du lịch sinh thái.

Theo Giám đốc Hợp tác xã Nguyễn Ngọc Quang, mô hình có diện tích 3,5ha, khoảng 1.500 gốc nho gồm các giống nho hạ đen, nho sữa, nho hoàng đế đang vào vụ thu hoạch. Nhờ đầu tư đồng bộ hệ thống mái che, tưới tự động và sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, sản lượng đạt từ 10 - 15 tấn/năm, mang lại doanh thu hàng tỷ đồng mỗi năm. Đặc biệt, việc ứng dụng đồng bộ khoa học kỹ thuật trong toàn bộ quy trình sản xuất giúp bảo đảm chất lượng sản phẩm, an toàn thực phẩm, đồng thời nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường.

Thực tiễn cho thấy, nông nghiệp hiện đại không chỉ tạo ra nông sản mà còn tạo ra giá trị từ dịch vụ, trải nghiệm, văn hóa và bảo vệ môi trường. Đây cũng là hướng đi phù hợp với mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh, sinh thái, kinh tế tuần hoàn đang mở rộng tại Hà Nội.

Khoa học, công nghệ tạo động lực cho tăng trưởng xanh

Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan cho biết, hành trình xây dựng nền nông nghiệp xanh của Thủ đô không phải là kết quả của những giải pháp ngắn hạn mà là quá trình chuyển đổi lâu dài với sự tham gia của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân. Do đó, khoa học và công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được triển khai trong chuỗi giá trị có sự liên kết chặt chẽ giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến và hệ thống phân phối. Việc phát triển công nghiệp chế biến, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ sẽ quyết định khả năng gia tăng giá trị, tăng sức cạnh tranh của nông sản. Hà Nội cần tiếp tục tháo gỡ rào cản về tích tụ, tập trung đất đai để hình thành những vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, tạo thuận lợi cho ứng dụng công nghệ hiện đại và tổ chức sản xuất theo chuỗi.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường, Thành phố tiếp tục nghiên cứu, phát triển, ứng dụng công nghệ tiên tiến vào toàn bộ chuỗi sản xuất nông nghiệp để đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm và giá trị gia tăng. Cùng với đó, các sở, ngành tham mưu Thành phố hoàn thiện cơ chế, chính sách huy động nguồn lực cho phát triển nông nghiệp xanh, nhất là chính sách tín dụng ưu đãi dành cho doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất. Thành phố tiếp tục đầu tư đồng bộ hạ tầng phục vụ sản xuất như hệ thống thủy lợi, giao thông nội đồng, xử lý chất thải, hạ tầng số và các công trình phục vụ phát triển nông nghiệp công nghệ cao...

Có thể thấy, chuyển đổi xanh đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy nông nghiệp Thủ đô phát triển theo hướng hiện đại, hiệu quả, bền vững. Với sự đồng hành của chính quyền, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân, Hà Nội đang từng bước xây dựng nền nông nghiệp sinh thái có khả năng thích ứng cao trước biến đổi khí hậu, tạo ra những sản phẩm chất lượng và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường, qua đó, tạo nền tảng để Thủ đô hiện thực hóa mục tiêu phát triển xanh trong giai đoạn mới.

Quỳnh Dung