Chuyển đổi số tái định hình đào tạo nhân lực logistics

Đây là nội dung được các chuyên gia, giảng viên và doanh nghiệp chia sẻ tại Bàn tròn giảng viên VALOMA số 4 với chủ đề "Chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi số tại các cơ sở giáo dục đào tạo ngành logistics và quản lý chuỗi cung ứng tại Việt Nam", diễn ra ngày 27/6.

Đổi mới đào tạo để đáp ứng thị trường lao động số

Phát biểu khai mạc chương trình, PGS.TS. Vũ Thanh Hương, Trưởng khoa Kinh tế và Kinh doanh quốc tế, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Đối với logistics và quản lý chuỗi cung ứng - lĩnh vực giữ vai trò "xương sống" của nền kinh tế - yêu cầu đổi mới càng trở nên cấp thiết.

Bàn tròn giảng viên VALOMA số 4 với chủ đề "Chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi số tại các cơ sở giáo dục đào tạo ngành logistics và quản lý chuỗi cung ứng tại Việt Nam". Ảnh: Linh Linh

Hiệu quả của thương mại quốc tế, đầu tư quốc tế và tài chính quốc tế đều phụ thuộc lớn vào năng lực logistics. Vì vậy, các trường đại học cần nhanh chóng đổi mới chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy, tăng cường ứng dụng công nghệ trong lớp học, đồng thời xây dựng cơ chế phù hợp để hướng dẫn sinh viên sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và các công cụ số hiệu quả.

Cùng quan điểm, PGS.TS. Trịnh Thị Thu Hương, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phát triển nhân lực logistics Việt Nam (VALOMA) cho hay, AI đang tác động mạnh mẽ đến giáo dục đại học, đặc biệt trong hoạt động học tập, nghiên cứu và thực hiện khóa luận của sinh viên. Do đó, thay vì tìm cách hạn chế, các cơ sở đào tạo cần chủ động thích ứng, hướng dẫn sinh viên khai thác AI một cách có trách nhiệm, đồng thời trang bị năng lực tư duy phản biện và kỹ năng ứng dụng công nghệ để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.

Ở góc độ triển khai thực tế, TS. Nguyễn Thị Mai Anh, Trưởng khoa Kinh doanh số, Trường Kinh tế - Đại học Công nghiệp Hà Nội cho rằng, chuyển đổi số trong giáo dục không chỉ dừng ở việc ứng dụng công nghệ trong giảng dạy mà cần số hóa toàn bộ hoạt động quản trị, học tập và cung cấp dịch vụ cho người học. Việc sinh viên có thể đăng ký học phần, theo dõi tiến độ học tập, thực hiện thủ tục hành chính và trao đổi với giảng viên trên cùng một nền tảng số không chỉ nâng cao trải nghiệm học tập mà còn giúp hình thành năng lực số ngay trong quá trình đào tạo.

Chia sẻ từ thực tiễn nghiên cứu và giảng dạy, TS. Nguyễn Văn Trưởng, Giảng viên Khoa Kinh tế vận tải, Trường Đại học Giao thông vận tải, cho rằng chương trình đào tạo logistics cần tăng cường các học phần về phân tích dữ liệu, mô hình hóa, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các công cụ tối ưu hóa chuỗi cung ứng. Mục tiêu của nhà trường không phải đào tạo lập trình viên mà là giúp sinh viên hiểu công nghệ, biết cách khai thác các công cụ số để giải quyết các bài toán logistics trong thực tiễn doanh nghiệp.

TS. Nguyễn Văn Trưởng cũng cho biết phần lớn doanh nghiệp logistics Việt Nam hiện mới dừng ở giai đoạn số hóa dữ liệu và số hóa quy trình. Chỉ một số ít doanh nghiệp lớn hoặc doanh nghiệp FDI đã tiến tới các cấp độ cao hơn như phân tích dữ liệu, dự báo và tối ưu hóa hoạt động.

Doanh nghiệp cần nhân lực biết công nghệ, giỏi thực tiễn

Từ góc nhìn doanh nghiệp, bà Vũ Thị Thu Huyền, Giám đốc Chi nhánh miền Bắc Công ty CP Giải pháp Chuỗi cung ứng SmartLog, cho rằng chất lượng đào tạo nhân lực logistics những năm gần đây đã được cải thiện rõ rệt khi các trường từng bước đưa các phần mềm quản trị, mô phỏng và công nghệ số vào chương trình học. Nhờ đó, sinh viên có nền tảng tốt hơn khi gia nhập doanh nghiệp. Nếu trước đây doanh nghiệp thường mất khoảng 6 tháng để đào tạo nhân viên mới thì hiện nay thời gian này chỉ còn khoảng 3 - 4 tháng.

TS. Nguyễn Văn Trưởng, Giảng viên Khoa Kinh tế vận tải, Trường Đại học Giao thông vận tải chia sẻ tại sự kiện. Ảnh: Linh Linh

Tuy nhiên, theo bà Thu Huyền, khoảng cách lớn nhất hiện nay không nằm ở kiến thức chuyên môn mà là kỹ năng nghề nghiệp và thái độ làm việc. "Logistics là ngành phải gắn với thực tiễn. Muốn quản trị chuỗi cung ứng thì trước hết phải hiểu hoạt động vận hành, hiểu dòng chảy của hàng hóa, quy trình sản xuất, kho vận và phân phối. Nếu không trải nghiệm thực tế thì rất khó xây dựng các giải pháp quản trị hiệu quả", bà Huyền nói.

Theo đại diện SmartLog, các trường cần chú trọng hơn đến việc rèn luyện kỹ năng mềm như làm việc nhóm, giao tiếp, thuyết trình, giải quyết vấn đề và khả năng thích ứng với áp lực công việc. Theo bà, trong bối cảnh các doanh nghiệp lớn đã số hóa gần như toàn bộ hoạt động quản trị, còn doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, nguồn nhân lực mới không chỉ cần nắm vững nghiệp vụ mà còn phải nhanh chóng thích nghi với môi trường làm việc số.

Tại sự kiện, các chuyên gia, giảng viên và doanh nghiệp đều thống nhất rằng, để đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành logistics trong kỷ nguyên số, cần tăng cường hơn nữa sự gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp trong xây dựng chương trình đào tạo, mở rộng thực hành, cập nhật công nghệ và nâng cao kỹ năng thực tiễn cho sinh viên. Đây được xem là giải pháp quan trọng để thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu của thị trường lao động, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực logistics trong thời gian tới.

Logistics là lĩnh vực gắn với ba dòng chảy quan trọng gồm dòng hàng hóa, dòng thông tin và dòng tiền. Người làm nghề phải phối hợp với nhiều bộ phận như mua hàng, sản xuất, kho vận, kinh doanh và tài chính. Vì vậy, kỹ năng phối hợp và làm việc nhóm có ý nghĩa quyết định.

Nguyễn Hạnh