Chương trình 'Nghĩa tình dòng Lam' - lan tỏa nghĩa tình, bền vững an sinh xã hội

Mai Hoa (Thực hiện)• 27/01/2026

Phóng viên: Thưa đồng chí, được tiếp nối từ Chương trình “Tết Vì người nghèo” và duy trì suốt 14 năm qua, “Nghĩa tình dòng Lam” ngày càng lan tỏa sâu rộng. Theo đồng chí, đâu là nền tảng cốt lõi làm nên sức sống và giá trị nhân văn đặc biệt của chương trình?

Đồng chí Nguyễn Đình Hùng: Trước hết, có thể khẳng định rằng, sức sống của Chương trình “Nghĩa tình dòng Lam” bắt nguồn từ chiều sâu văn hóa của người dân xứ Nghệ. Đó là truyền thống đoàn kết, đùm bọc, sẻ chia đã ăn sâu vào nếp nghĩ, cách sống của mỗi người, như một phản xạ rất tự nhiên: Thấy người khác khó khăn hơn mình thì không thể làm ngơ.

Các đồng chí: Võ Thị Minh Sinh - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh; Nguyễn Đình Hùng - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh trao hỗ trợ cho người dân xã Tương Dương bị thiệt hại do mưa lũ. Ảnh tư liệu: Đình Tuân

Tinh thần ấy càng được khơi dậy mạnh mẽ mỗi độ Tết đến, Xuân về, khi ai cũng mong có một cái Tết sum vầy, đủ đầy và hạnh phúc, nhất là đối với người nghèo, người yếu thế và những hoàn cảnh kém may mắn. Chính khát vọng để mọi người, mọi nhà đều có một cái Tết trọn vẹn hơn đã thôi thúc các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, các nhà hảo tâm và đông đảo Nhân dân cùng chung tay góp sức, lan tỏa yêu thương trong toàn xã hội.

Bên cạnh nền tảng văn hóa ấy, một yếu tố rất quan trọng làm nên sức lan tỏa của chương trình chính là cách làm ngày càng bài bản, công khai, minh bạch và bám sát thực tiễn cơ sở. Các nguồn lực hỗ trợ đều được công khai rõ ràng; việc tiếp nhận và phân bổ được thực hiện linh hoạt theo từng địa bàn, từng nhóm đối tượng, trên cơ sở vai trò trung tâm hiệp thương, điều phối của Mặt trận Tổ quốc các cấp.

Ban Tổ chức Chương trình “Nghĩa tình dòng Lam – Xuân Bính Ngọ 2026” tổ chức cuộc họp nhằm thống nhất một số nội dung, nhiệm vụ theo thẩm quyền để triển khai chương trình. Ảnh: Mai Hoa

Chúng tôi không áp đặt từ trên xuống mà phối hợp chặt chẽ với cơ sở để rà soát hoàn cảnh, lựa chọn hình thức hỗ trợ phù hợp, đồng thời, gắn trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc bảo đảm không trùng lặp, không bỏ sót đối tượng thụ hưởng. Chính cách làm ấy đã tạo dựng được niềm tin xã hội, khơi dậy sự đồng thuận, để mỗi đóng góp, dù lớn hay nhỏ đều được trân trọng và phát huy giá trị.

Cùng với kênh Mặt trận làm đầu mối kết nối, tiếp nhận và phân bổ; nhiều cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và nhà hảo tâm trực tiếp đăng ký, trao quà Tết tận tay các gia đình khó khăn. Đặc biệt, chương trình còn hướng tới những hoàn cảnh rất đặc thù, như những hộ nghèo, hộ cận nghèo, những gia đình vừa gượng dậy sau thiên tai, những người yếu thế, trẻ mồ côi, nạn nhân chất độc da cam, các bệnh nhân nghèo đang điều trị tại các cơ sở y tế trong những ngày Tết...

Các đồng chí lãnh tỉnh ủng hộ Chương trình "Nghĩa tình dòng Lam- Xuân Bính Ngọ 2026". Ảnh: Mai Hoa

Các Ủy viên Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh ủng hộ Chương trình "Nghĩa tình dòng Lam - Xuân Bính Ngọ 2026". Ảnh: Mai Hoa

Riêng dịp Tết Ất Tỵ 2025, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh đã phân bổ hơn 4 tỷ đồng để hỗ trợ các bệnh nhân nghèo. Những kết quả đó cho thấy sự chung tay của cộng đồng ngày càng sâu rộng, không chỉ bằng nguồn lực vật chất mà còn bằng niềm tin và trách nhiệm xã hội.

Quan trọng hơn, chương trình đã từng bước chuyển từ hỗ trợ mang tính thời điểm sang đồng hành lâu dài, từ cứu trợ trước mắt sang tạo nền tảng ổn định cuộc sống, góp phần giảm nghèo bền vững. Đó chính là yếu tố làm nên sức sống lâu dài và giá trị nhân văn sâu sắc của Chương trình “Nghĩa tình dòng Lam” suốt 14 năm qua. Điều đáng mừng, qua mỗi năm, quy mô và chất lượng chương trình được nâng lên, nguồn lực huy động năm sau cao hơn năm trước. Trong 14 năm thực hiện chương trình đã huy động hơn 1.000 tỷ đồng; riêng Tết Ất Tỵ năm 2025 huy động hơn 150 tỷ đồng và bảo đảm 100% hộ nghèo, hộ cận nghèo trên địa bàn tỉnh đều được quan tâm trong dịp Tết Nguyên đán.

Các đại biểu Quốc hội và lãnh đạo UB MTTQ tỉnh, xã Trung Lộc thăm và tặng quà gia đình chính sách tại xã Trung Lộc. Ảnh: Mai Hoa

Phóng viên: Trong bối cảnh năm 2025, Nghệ An triển khai nhiều chương trình an sinh xã hội quy mô lớn, kế hoạch tổ chức Chương trình “Nghĩa tình dòng Lam - Xuân Bính Ngọ 2026” sẽ được xây dựng như thế nào để vừa tiếp nối hiệu quả, vừa đáp ứng yêu cầu thực tiễn?

Đồng chí Nguyễn Đình Hùng: Năm 2025, cùng với Quỹ “Vì người nghèo”, tỉnh đã triển khai đồng thời nhiều chương trình an sinh xã hội quan trọng. Ngoài Chương trình “Nghĩa tình dòng Lam - Xuân Ất Tỵ 2025”, toàn tỉnh đã tiếp nhận tiền và hiện vật quy đổi gần 562 tỷ đồng, kịp thời hỗ trợ Nhân dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai. Đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát, với hơn 404 tỷ đồng hỗ trợ xây mới, sửa chữa 9.015 căn nhà, nâng tổng số nhà được hỗ trợ lên 20.802 căn, hoàn thành 100% nhu cầu và được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba cho tỉnh Nghệ An vì có thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua “Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước” . Ảnh tư liệu: Quang Vinh

Tuy nhiên, do ảnh hưởng nặng nề của thiên tai, nhất là tại các huyện miền Tây, đến nay, nhiều địa phương vẫn còn rất nhiều khó khăn. Vì vậy, Chương trình “Nghĩa tình dòng Lam - Xuân Bính Ngọ 2026” sẽ tiếp tục tập trung chăm lo cho hộ nghèo, hộ cận nghèo đón Tết đầy đủ hơn, đồng thời, mở rộng đối tượng thụ hưởng là những người bị ảnh hưởng bởi thiên tai và các nhóm dễ bị tổn thương như nạn nhân chất độc da cam, trẻ mồ côi, bệnh nhân nghèo, người yếu thế; gắn với hoạt động tri ân người có công với cách mạng, đúng với tinh thần “nghĩa tình” của chương trình.

Quan trọng hơn, chúng tôi xác định phải từng bước chuyển trọng tâm từ hỗ trợ mang tính ngắn hạn sang hỗ trợ sinh kế và phát triển bền vững, thông qua việc hỗ trợ cây, con giống, thiết bị sản xuất, đào tạo nghề, tư vấn và giới thiệu việc làm. Mục tiêu là để Chương trình “Nghĩa tình dòng Lam” trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược giảm nghèo bền vững và phát triển con người của tỉnh.

Đoàn công tác của tỉnh giám sát việc triển khai công tác khắc phục, hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng thiên tai tại xã Nga My. Ảnh: Mai Hoa

Thực tiễn cho thấy, nếu chỉ hỗ trợ tiền và quà để “qua Tết” thì chưa thể giúp người nghèo thoát nghèo một cách căn cơ, thậm chí dễ phát sinh tâm lý trông chờ, ỷ lại. Vì vậy, Mặt trận cùng các tổ chức thành viên đã đổi mới cách làm, lấy sinh kế làm trung tâm, lấy hiệu quả lâu dài làm thước đo, theo tinh thần “trao cần câu hơn là cho con cá”.

Bởi thế, Chương trình “Nghĩa tình dòng Lam - Xuân Bính Ngọ 2026” không chỉ là sự tiếp nối một truyền thống tốt đẹp, mà còn là bước phát triển mới về tư duy và cách làm, nhằm đưa công tác an sinh xã hội của Nghệ An đi vào chiều sâu, bền vững và nhân văn hơn.

Xã Tam Hợp tổ chức Chương trình “Xuân đoàn kết - Tết yêu thương”, “Tết Vì người nghèo” xuân Bính Ngọ 2026. Ảnh: CSCC

Xã Quỳnh Lưu triển khai Chương trình ủng hộ Tết Vì người nghèo Xuân Bính Ngọ 2026. Ảnh: CSCC

Ban vận động "Tết vì người nghèo" Xuân Bính Ngọ năm 2026 xã Quỳnh Lưu tiếp nhận ủng hộ. Ảnh: CSCC

Phường Tây Hiếu tổ chức Chương trình "Tết nhân ái - Xuân yêu thương 2026". Ảnh: CSCC

Phóng viên: Trong Thư kêu gọi chăm lo Tết cho người nghèo dịp Xuân Bính Ngọ 2026, Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An Nguyễn Khắc Thận nhấn mạnh sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Theo đồng chí, đâu là yếu tố then chốt để lời kêu gọi có sức lan tỏa?

Đồng chí Nguyễn Đình Hùng: Theo tôi, yếu tố quyết định chính là niềm tin xã hội, được xây dựng trên nền tảng công khai, minh bạch, công bằng và hiệu quả thực chất của từng chương trình, từng nguồn đóng góp. Một phong trào nếu chỉ dựa vào vận động hành chính hay cảm xúc nhất thời thì rất khó bền, mà phải biến việc chung tay vì an sinh xã hội thành một chuẩn mực văn hóa, một trách nhiệm tự thân của mỗi cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức.

Thực tiễn cho thấy, khi người dân và doanh nghiệp thấy rõ mỗi đồng đóng góp đều đến đúng người, đúng việc, không trùng lặp, không thất thoát và mang lại tác động thực sự, thì sự chung tay sẽ diễn ra một cách tự nhiên và lâu dài. Kết quả thực hiện các chương trình an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh thời gian qua là minh chứng rất rõ, nguồn lực huy động năm sau cao hơn năm trước. Điều rất đáng trân trọng là nguồn lực ấy không chỉ đến từ những doanh nghiệp lớn, mà còn từ từng người dân, từng hội đồng hương, từng người con Nghệ An xa quê, từng nhà hảo tâm, cơ quan, đơn vị, tổ chức. Đó là biểu hiện rất rõ của tinh thần đoàn kết, văn hóa sẻ chia, bản năng cộng đồng và niềm tin xã hội. Khi niềm tin được củng cố, thì sự sẻ chia sẽ trở thành nhu cầu tự thân của cộng đồng.

Xã Nhôn Mai huy động các lực lượng làm nhà ở cho người dân. Ảnh: CSCC

Phóng viên: Nhân dịp triển khai Chương trình “Nghĩa tình dòng Lam - Xuân Bính Ngọ 2026”, đồng chí muốn gửi gắm thông điệp gì tới cộng đồng doanh nghiệp, các nhà hảo tâm và Nhân dân?

Đồng chí Nguyễn Đình Hùng: Toàn tỉnh hiện có 79 xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, với hơn 1.500 thôn, trong đó có 668 thôn đặc biệt khó khăn. Tổng số hộ nghèo và cận nghèo còn hơn 80.000, hơn 13.000 nạn nhân chất độc da cam, gần 9.000 trẻ mồ côi, cùng rất nhiều gia đình thuộc diện đặc biệt khó khăn. Những con số ấy cho thấy gánh nặng an sinh xã hội còn rất lớn, bởi vậy càng rất cần sự chung tay, chia sẻ trách nhiệm của cả cộng đồng.

Chúng tôi mong tiếp tục nhận được sự đồng hành trách nhiệm của cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân, các tổ chức, cá nhân trong và ngoài tỉnh. Sự hỗ trợ không chỉ là quà Tết, mà là cùng tỉnh đầu tư cho sinh kế, nhà ở, việc làm…; góp phần tạo khí thế mới, năng lực mới, động lực mới để người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn tự tin vươn lên, tạo ra những thành tựu, bước đột phá mới cùng với quê hương, đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Chúng tôi cam kết, Mặt trận Tổ quốc sẽ tiếp tục làm tốt vai trò trung tâm hiệp thương, điều phối, bảo đảm công khai, minh bạch, đúng đối tượng, đúng mục đích, để từng đồng tiền nghĩa tình thực sự “sinh ra giá trị”, góp phần xây dựng một xã hội nhân ái, không để ai bị bỏ lại phía sau - đúng với tinh thần và tên gọi rất đẹp của Chương trình: “Nghĩa tình dòng Lam” được chảy mãi và lan tỏa mạch nguồn văn hóa tốt đẹp của quê hương.

Phóng viên: Xin chân thành cảm ơn đồng chí!

Mai Hoa (Thực hiện)