Chung tay xây dựng môi trường lao động tuân thủ pháp luật về bảo hiểm

Tuân thủ pháp luật để bảo vệ người lao động

Tại Hội nghị phổ biến, đối thoại chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) do BHXH thành phố Hải Phòng tổ chức, đại diện các cơ quan quản lý, lực lượng Công an và cộng đồng doanh nghiệp cùng trao đổi về những quy định mới, nhận diện các hành vi vi phạm và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách trên địa bàn.

Hội nghị không chỉ cung cấp thông tin pháp luật mà còn là dịp để các đơn vị sử dụng lao động trao đổi những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện chính sách; từ đó chủ động điều chỉnh, phòng ngừa sai sót và bảo đảm đầy đủ quyền lợi cho người lao động.

Hội nghị phổ biến, đối thoại pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN năm 2026.

Theo thông tin được chia sẻ tại hội nghị, tình trạng chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN tại một số đơn vị, doanh nghiệp vẫn diễn biến phức tạp. Đáng chú ý, một bộ phận doanh nghiệp chậm đóng kéo dài, trong khi một số đơn vị ngừng hoạt động, giải thể hoặc phá sản nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ đóng bảo hiểm.

Đại diện Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an thành phố Hải Phòng nhấn mạnh, BHXH, BHYT, BHTN là những chính sách quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội, góp phần bảo vệ sức khỏe, thu nhập và ổn định cuộc sống lâu dài của người lao động. Bởi vậy, việc người sử dụng lao động tham gia và đóng đầy đủ, đúng thời hạn không chỉ là trách nhiệm theo quy định của pháp luật mà còn thể hiện trách nhiệm xã hội đối với người lao động.

Ở góc độ doanh nghiệp, thực hiện đúng chính sách bảo hiểm cũng là một trong những yếu tố góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hòa, củng cố niềm tin của người lao động, ổn định nguồn nhân lực và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững.

Đại diện các doanh nghiệp tham gia hội nghị.

Nhận diện đúng hành vi chậm đóng, trốn đóng

Luật BHXH năm 2024 cùng Nghị định số 274/2025/NĐ-CP của Chính phủ đã quy định cụ thể hơn về chậm đóng, trốn đóng BHXH bắt buộc và BHTN, qua đó tạo cơ sở để các cơ quan chức năng nhận diện, phòng ngừa và xử lý vi phạm. Nghị định số 274/2025/NĐ-CP được ban hành ngày 16/10/2025 và có hiệu lực từ ngày 30/11/2025. (Văn Bản Chính Phủ).

Theo đại diện Phòng Cảnh sát kinh tế, một số hành vi vi phạm thường gặp là không đăng ký tham gia BHXH bắt buộc cho người lao động thuộc diện tham gia; đăng ký thiếu số người thực tế đang làm việc; kê khai tiền lương làm căn cứ đóng thấp hơn quy định; hoặc đã khấu trừ phần đóng của người lao động nhưng không chuyển đầy đủ, kịp thời vào các quỹ bảo hiểm.

Bên cạnh đó, có trường hợp doanh nghiệp sử dụng các hình thức hợp đồng không phù hợp với bản chất công việc hoặc chia nhỏ các khoản thu nhập nhằm làm giảm căn cứ đóng BHXH, BHYT, BHTN. Việc phân định rõ chậm đóng và trốn đóng có ý nghĩa quan trọng trong tổ chức thực hiện pháp luật. Không phải mọi trường hợp phát sinh chậm đóng đều được xác định là trốn đóng.

Thượng tá Phạm Song Sơn - Phó trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hải Phòng - trao đổi thực tiễn, cảnh báo các hành vi vi phạm phổ biến.

Việc kết luận hành vi vi phạm phải căn cứ đầy đủ vào nguyên nhân, thời gian, mức độ, dấu hiệu cố ý và hồ sơ, tài liệu liên quan theo quy định. Cách tiếp cận này vừa bảo đảm xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm, vừa tạo điều kiện để những doanh nghiệp đang gặp khó khăn nhưng có thiện chí chủ động phối hợp với cơ quan BHXH, xây dựng phương án khắc phục và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với người lao động.

Tại hội nghị, các doanh nghiệp cũng được khuyến nghị thường xuyên rà soát hồ sơ lao động, hợp đồng lao động, tiền lương làm căn cứ đóng và danh sách người tham gia; đối chiếu dữ liệu với cơ quan BHXH để kịp thời phát hiện, điều chỉnh sai sót, hạn chế phát sinh khoản chậm đóng kéo dài.

Tăng cường phối hợp, phòng ngừa vi phạm từ sớm

Thời gian tới, BHXH thành phố Hải Phòng và các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục tăng cường chia sẻ, đối chiếu thông tin liên quan đến tình hình sử dụng lao động, kê khai thuế và đóng BHXH, BHYT, BHTN của doanh nghiệp.

Việc kết nối, khai thác hiệu quả dữ liệu giữa cơ quan BHXH với lực lượng Công an, cơ quan Thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh và các đơn vị liên quan sẽ giúp phát hiện sớm những trường hợp kê khai thiếu lao động, kê khai chưa đúng tiền lương làm căn cứ đóng hoặc có dấu hiệu vi phạm.

Đây được xác định là giải pháp phòng ngừa từ sớm, từ xa, giúp hạn chế phát sinh những khoản chậm đóng lớn, kéo dài và khó thu hồi; đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý đánh giá đúng tình hình hoạt động của doanh nghiệp để có biện pháp tuyên truyền, đôn đốc hoặc xử lý phù hợp.

Các đại biểu Học viện Cảnh sát nhân dân (Bộ Công an), Công an TP Hải Phòng tham dự và phổ biến một số chính sách, pháp luật mới về BHXH, BHYT, BHTN.

Cùng với việc tăng cường phối hợp liên ngành, các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật, hướng dẫn doanh nghiệp tự rà soát và khắc phục sai sót. Công tác kiểm tra sẽ tập trung vào những đơn vị có dấu hiệu vi phạm, chậm đóng kéo dài hoặc không phối hợp giải quyết quyền lợi của người lao động. Đối với những trường hợp cố tình né tránh, gian dối hoặc có dấu hiệu trốn đóng, hồ sơ sẽ được xem xét, chuyển đến cơ quan có thẩm quyền để xử lý theo quy định.

Việc áp dụng chế tài không nhằm tạo áp lực không cần thiết đối với doanh nghiệp mà hướng tới bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, sự công bằng giữa các đơn vị sử dụng lao động và quyền lợi chính đáng của người lao động.

Một giải pháp quan trọng khác là phát huy vai trò tự giám sát của người lao động. Thông qua các ứng dụng số và kênh thông tin của cơ quan BHXH, người lao động có thể chủ động kiểm tra quá trình tham gia, mức tiền lương làm căn cứ đóng và thời gian đóng BHXH, BHYT, BHTN của mình. Khi phát hiện thông tin chưa chính xác hoặc quyền lợi có nguy cơ bị ảnh hưởng, người lao động cần trao đổi với doanh nghiệp, tổ chức công đoàn hoặc phản ánh đến cơ quan BHXH và cơ quan có thẩm quyền để được hỗ trợ, xử lý kịp thời.

Bà Trần Thị Hương – Giám đốc BHXH TP Hải Phòng - phát biểu tại hội nghị.

Đồng hành để doanh nghiệp thực hiện đúng chính sách

Phát biểu tại hội nghị, bà Trần Thị Hương, Giám đốc BHXH thành phố Hải Phòng khẳng định, cơ quan BHXH sẽ tiếp tục đồng hành với các đơn vị, doanh nghiệp và người lao động trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách BHXH, BHYT, BHTN.

Cùng với việc tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong thực hiện pháp luật, BHXH thành phố sẽ chú trọng hỗ trợ, hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số; nâng cao chất lượng phục vụ, tạo thuận lợi để doanh nghiệp thực hiện đầy đủ nghĩa vụ và người lao động được thụ hưởng kịp thời các chính sách an sinh.

Xây dựng môi trường lao động tuân thủ pháp luật về bảo hiểm cần sự tham gia của nhiều chủ thể: cơ quan quản lý chủ động hướng dẫn và giám sát; doanh nghiệp thực hiện đầy đủ trách nhiệm; tổ chức công đoàn đồng hành, bảo vệ người lao động; bản thân người lao động chủ động theo dõi quá trình tham gia của mình.

Khi chính sách được thực hiện đúng, đầy đủ và minh bạch, quyền lợi của người lao động được bảo đảm, doanh nghiệp có thêm nền tảng để ổn định nguồn nhân lực, còn môi trường đầu tư, kinh doanh của thành phố cũng trở nên lành mạnh, bền vững hơn.

Minh Khang