Chuẩn hóa giáo viên nghề, chú trọng thực hành và kỹ năng xanh

Buổi học thực hành của sinh viên Trường Trung cấp Nguyễn Tất Thành.

Bộ GD&ĐT ban hành Thông tư 87/2026/TT-BGDĐT quy định Khung chương trình bồi dưỡng năng lực thực hành nghề cho giảng viên, giáo viên giáo dục nghề nghiệp dạy thực hành. Điểm nhấn của Thông tư này là lần đầu tiên thống nhất Khung chương trình bồi dưỡng theo chuẩn đầu ra, đồng thời yêu cầu tích hợp mạnh mẽ chuyển đổi số, công nghệ mới và kỹ năng xanh vào quá trình giảng dạy.

Trước những quy định mang tính bước ngoặt này, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã và đang có những bước chuyển mình thiết thực nhằm đáp ứng yêu cầu nâng chuẩn đội ngũ nhà giáo, hướng tới mục tiêu cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao cho thị trường lao động.

Dạy nghề cần bám sát thực tiễn doanh nghiệp

Việc Thông tư 87 đưa năng lực thực hành của giáo viên vào một khuôn khổ chuẩn hóa dựa trên chuẩn đầu ra được xem là yếu tố then chốt để thay đổi chất lượng giáo dục nghề nghiệp. Đánh giá về sự thay đổi này, ông Mai Hoàng Lộc - Phó Hiệu trưởng Trường Trung cấp Nguyễn Tất Thành cho rằng đây là một bước tiến mang ý nghĩa quan trọng. Theo ông Lộc, đối với đào tạo nghề, học không chỉ là để biết lý thuyết mà bắt buộc người học phải "làm được và làm tốt". Do đó, việc thống nhất chuẩn đầu ra sẽ giúp các nhà trường có cơ sở để đánh giá năng lực giáo viên một cách thực chất nhất, trải dài từ kiến thức chuyên môn, kỹ năng thao tác chuẩn xác cho đến khả năng trực tiếp hướng dẫn học sinh xử lý các tình huống phát sinh trong nghề nghiệp.

Tuy nhiên, ông Lộc cũng chỉ ra một thách thức không nhỏ. Đó là mỗi ngành, nghề đều có những yêu cầu về kỹ năng, hệ thống trang thiết bị và quy trình chuyên môn hoàn toàn khác nhau. Vì thế, việc chuẩn hóa năng lực giáo viên không thể thực hiện một cách máy móc, rập khuôn mà bắt buộc phải gắn liền với đặc thù của từng nghề, điều kiện cơ sở vật chất hiện có và đặc biệt là phải khớp với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Quan điểm xuyên suốt của Trường Trung cấp Nguyễn Tất Thành là tuyệt đối không xem việc bồi dưỡng giáo viên chỉ như một thủ tục hành chính để hoàn thiện hồ sơ đánh giá.

Sinh viên Trường Cao đẳng Viễn Đông trong tiết thực hành.

"Muốn học sinh làm được việc thì trước hết người thầy phải vững nghề, giỏi thực hành và biết truyền nghề. Đó là nền tảng để thực hiện phương châm: Thực học – Thực Danh – Thực nghiệp”, ông Lộc nhấn mạnh.

Đồng quan điểm về việc chuyển dịch từ lý thuyết sang thực hành, ThS Trần Văn Bảy - Trưởng khoa Kinh tế, Trường Cao đẳng Viễn Đông nhận định, quy định mới là bước chuyển đặc biệt quan trọng giúp giáo dục nghề nghiệp đoạn tuyệt với lối mòn đào tạo nặng về lý thuyết. Tại Khoa Kinh tế, phương pháp giảng dạy đang được chú trọng là gắn liền với thực tiễn thông qua việc tăng cường các bài tập xử lý tình huống, học tập qua dự án (project-based learning) đối với các ngành như Quản trị kinh doanh, Marketing, Kế toán, hay Logistics. ThS Trần Văn Bảy khẳng định nguyên tắc cốt lõi: Giảng viên phải hiểu nghề, biết làm nghề và thường xuyên cập nhật biến động từ thực tiễn doanh nghiệp thì mới có thể đào tạo ra những sinh viên đáp ứng ngay được yêu cầu của nhà tuyển dụng.

Tích hợp công nghệ mới và kỹ năng xanh vào từng giờ giảng

Bên cạnh năng lực thực hành chuyên môn, Thông tư 87/2026/TT-BGDĐT còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc bồi dưỡng năng lực chuyển đổi số và lồng ghép kỹ năng xanh cho đội ngũ nhà giáo. Trong bối cảnh công nghệ thay đổi từng ngày, giáo viên dạy thực hành phải là người đi tiên phong trong việc nắm bắt xu hướng.

Về vấn đề chuyển đổi số, ThS Trần Văn Bảy cho biết đây không còn là một lựa chọn mở mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Tại Trường Cao đẳng Viễn Đông, giảng viên khối ngành Kinh tế đang được bồi dưỡng để ứng dụng thành thạo Trí tuệ nhân tạo (AI), Excel nâng cao, Power BI, cũng như các nền tảng quản trị doanh nghiệp thực tế như ERP, CRM vào bài giảng. Nhà trường cũng đang đẩy mạnh tập huấn AI, phát triển hệ thống học liệu số và hệ thống quản lý học tập (LMS). Mục tiêu đặt ra là giảng viên phải làm chủ hoàn toàn công nghệ trước khi hướng dẫn cho sinh viên, đảm bảo sinh viên không chỉ biết sử dụng mà còn biết vận dụng công nghệ để giải quyết các bài toán thực tế của doanh nghiệp.

Tương tự, tại Trường Trung cấp Nguyễn Tất Thành, việc bồi dưỡng năng lực số cho giáo viên được thực hiện thông qua việc kết nối chặt chẽ với doanh nghiệp. Giáo viên được tạo điều kiện để tiếp cận các thiết bị và quy trình làm việc mới nhất. Ông Mai Hoàng Lộc chia sẻ, nhà trường luôn khuyến khích giáo viên tự học, nâng cao kỹ năng số trong cả giảng dạy lẫn đánh giá học sinh. Việc số hóa công tác quản lý cũng được đẩy mạnh nhằm giảm tải gánh nặng hành chính, giúp giáo viên có thêm nhiều thời gian đầu tư cho chuyên môn.

Sinh viên ngành Quản trị doanh nghiệp vừa và nhỏ - Trường Cao đẳng Nghề TPHCM.

Đặc biệt, kỹ năng xanh là một điểm nhấn mang tính xu hướng của Thông tư lần này. Giải mã khái niệm này, ông Lộc cho rằng kỹ năng xanh không phải là điều gì quá xa vời hay trừu tượng. Nó bắt đầu từ chính tác phong làm nghề hàng ngày, việc sử dụng tiết kiệm tài nguyên, hạn chế rác thải, đảm bảo an toàn lao động và có trách nhiệm với môi trường. Ví dụ, giáo viên ngành Chăm sóc sắc đẹp sẽ hướng dẫn học sinh dùng mỹ phẩm an toàn, tiết kiệm nước; trong khi giáo viên ngành Điện công nghiệp, Điện lạnh sẽ chú trọng việc sử dụng năng lượng hiệu quả, bảo trì chuẩn kỹ thuật để tránh phát thải độc hại.

“Giáo viên phải hiểu và tự thực hành những kỹ năng này trước khi truyền đạt, giúp học sinh ra trường không chỉ giỏi nghề mà còn biết làm việc an toàn, bền vững”, ông Mai Hoàng Lộc nhấn mạnh.

Đối với khối ngành kinh tế, ThS Trần Văn Bảy khẳng định kỹ năng xanh cũng quan trọng không kém khối kỹ thuật. Khoa Kinh tế đang định hướng bồi dưỡng giảng viên về các tiêu chuẩn ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị), kinh tế tuần hoàn để lồng ghép vào các học phần chuyên sâu như Marketing xanh, Logistics xanh, Quản trị bền vững và Tài chính xanh.

“Việc Trường Cao đẳng Viễn Đông tham gia bảng xếp hạng đại học phát triển bền vững UI GreenMetric cũng chính là bước đi chiến lược, tạo môi trường thực tế để cả giảng viên và sinh viên trực tiếp trải nghiệm và thực hành lối sống, tư duy xanh”, ThS Trần Văn Bảy khẳng định.

Lâm Ngọc