Chủ tịch Quốc hội: Trẻ bị bỏ rơi, con lao động ở nước ngoài vẫn phải được khai sinh ngay

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho ý kiến về dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi).

Chiều 18/3, UBTVQH thảo luận về dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi). Tại phiên thảo luận, nhiều đại biểu đề xuất cần luật hóa rõ ràng giá trị pháp lý của dữ liệu điện tử từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, tương đương với bản giấy, nhằm tránh sự lúng túng trong giao dịch.

Một trong những nội dung quan trọng của phiên họp là lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử chủ động. Dự thảo đưa ra mốc thời gian chậm nhất là ngày 1/1/2029 để triển khai thống nhất trên cả nước. Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định thẳng thắn cho rằng mốc 2029 là quá dài. Ông đề xuất, nếu luật có hiệu lực từ năm 2027 thì chỉ cần tối đa 1 năm để hoàn thành; những nơi có điều kiện thuận lợi phải hoàn thành trong 6 tháng.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu tại phiên họp.

Đồng tình, Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga nhấn mạnh lộ trình đến năm 2029 là "quá dài", cần rút ngắn để người dân sớm được thụ hưởng tiện ích từ chuyển đổi số.

Cũng tại phiên thảo luận, các đại biểu tập trung bảo vệ quyền lợi cho trẻ em, người gốc Việt và đồng bào dân tộc thiểu số. Cụ thể, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Lâm Văn Mẫn đánh giá cao việc xác định dân tộc là thông tin hộ tịch gốc và cho phép xác định lại dân tộc theo pháp luật dân sự (Điều 20). Đại biểu đề xuất mở rộng diện miễn lệ phí đăng ký hộ tịch cho cả hộ cận nghèo, dân tộc thiểu số rất ít người và các vùng đặc biệt khó khăn.

Đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý cần duy trì cả hình thức nộp hồ sơ trực tiếp bên cạnh trực tuyến, nhằm bảo đảm khả năng tiếp cận của người dân vùng sâu, vùng xa còn gặp khó khăn về công nghệ. Ông cho rằng luật phải quy định linh hoạt để mọi trẻ em sinh ra, kể cả con của lao động không hợp pháp ở nước ngoài hay trẻ bị bỏ rơi, đều được đăng ký khai sinh ngay để được hưởng quyền y tế, giáo dục.

Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Lâm Văn Mẫn phát biểu tại phiên họp.

Về cải cách hành chính, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu luật hóa quy trình "3 trong 1" (khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế) và "2 trong 1" (khai tử, xóa đăng ký thường trú) thành quy định bắt buộc, thay vì chỉ dừng ở các nghị định thí điểm.

Đi sâu vào các vấn đề thực thi tại cơ sở, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đóng góp nhiều ý kiến về việc vận hành sổ hộ tịch. Bà đề nghị làm rõ khái niệm "ghi vào sổ" và "cập nhật vào sổ" để bảo đảm tính thống nhất giữa sổ giấy và sổ điện tử. Trước áp lực quá tải công việc của cán bộ cấp xã, bà đề xuất cân nhắc việc duy trì "đăng ký kép" (vừa giấy, vừa điện tử), chỉ giữ bản giấy đối với những thủ tục thực sự cần giá trị pháp lý như đăng ký kết hôn.

Giải trình tại phiên thảo luận, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc cho biết Bộ Tư pháp đã tích cực nghiên cứu, tiếp thu và chỉnh lý dự thảo trên cơ sở các ý kiến tham vấn cũng như kết quả thẩm định sơ bộ của các Ủy ban của Quốc hội.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc giải trình, làm rõ tại phiên thảo luận.

Trên tinh thần cầu thị, Bộ cam kết tiếp tục nghiên cứu thấu đáo các vấn đề mà các Ủy viên UBTVQH đã nêu tại phiên họp. Mục tiêu trọng tâm của lần sửa đổi này là tháo gỡ vướng mắc từ thực tiễn, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và ứng dụng công nghệ thông tin để cải cách triệt để, giảm tối đa thủ tục hành chính, phục vụ người dân tốt hơn.

Về tính thống nhất của hệ thống pháp luật, Bộ Tư pháp khẳng định đã rà soát bước đầu và sẽ tiếp tục cập nhật để bảo đảm dự thảo luật hoàn toàn tương thích với hệ thống pháp luật hiện hành. Liên quan đến việc đăng ký khai sinh, khai tử chủ động, Bộ tiếp thu ý kiến của các Ủy ban và xác định đây là phương thức quan trọng nhằm đa dạng hóa lựa chọn, tạo thuận lợi tối đa cho người dân.

Lê Bảo