Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Khắc phục triệt để chồng chéo trong kiểm soát hàng hóa lưỡng dụng

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp

Bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, từ khi nước chưa nguy

Ngày 16/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Tại phiên họp, thay mặt Chính phủ, trình bày tờ trình dự án luật, Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng cho biết, việc ban hành Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt (WMD) là yêu cầu cấp thiết nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, từ khi nước chưa nguy; bảo đảm quốc phòng, an ninh; chủ động, tích cực hội nhập quốc tế; hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi trước yêu cầu phòng ngừa, kiểm soát các nguy cơ an ninh truyền thống và phi truyền thống trong tình hình mới.

Dự thảo Luật gồm 4 chương, 37 điều, quy định về nguyên tắc, biện pháp, chính sách, nguồn lực và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới nêu rõ, Thường trực Ủy ban nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật với các căn cứ chính trị, pháp lý và thực tiễn đã nêu trong Tờ trình của Chính phủ. Việc xây dựng Luật nhằm thể chế hóa kịp thời chủ trương của Đảng về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; hoàn thiện cơ sở pháp lý về phòng, chống phổ biến và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; đáp ứng yêu cầu thực tiễn và thực hiện các điều ước quốc tế, các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mà Việt Nam là thành viên.

Chìa khóa để mở rộng hội nhập quốc tế

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, đạo luật không chỉ mang ý nghĩa về quốc phòng, an ninh mà còn là chìa khóa để mở rộng hội nhập quốc tế, nâng cao xếp hạng quốc gia về phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố theo tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời bảo đảm an toàn cho dòng vốn đầu tư nước ngoài.

Bày tỏ đồng tình với dự thảo Luật và báo cáo thẩm tra của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, cần tập trung giải quyết triệt để tình trạng chồng chéo trong kiểm soát hàng hóa lưỡng dụng vừa phục vụ mục đích dân sự, vừa có thể được sử dụng để chế tạo vũ khí hóa học, sinh học, hạt nhân nhưng hiện đang do nhiều bộ, ngành cùng quản lý.

Từ đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị thống nhất danh mục quốc gia về hàng hóa lưỡng dụng, đồng thời làm rõ cơ chế quản lý đối với nhóm hàng hóa này; đề xuất xây dựng cơ chế một cửa quốc gia, theo đó toàn bộ quy trình cấp phép, khai báo và thẩm định đối với hàng hóa lưỡng dụng được thực hiện đồng bộ trên Cổng thông tin quốc gia, doanh nghiệp thực hiện thống nhất theo quy trình chung.

Đề cập đến việc xây dựng năng lực phản ứng khẩn cấp và bảo vệ lực lượng chuyên dụng, Chủ tịch Quốc hội cho rằng lực lượng chủ yếu hiện nay nằm trong quân đội, binh chủng hóa học cùng một số đơn vị chuyên ngành của Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Y tế. Tuy nhiên, hành lang pháp lý về chế độ đãi ngộ đặc thù, trang thiết bị chuyên dụng và cơ chế phối hợp tác chiến liên ngành trong các tình huống khẩn cấp cấp quốc gia vẫn chưa thực sự đồng bộ.

Theo đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị luật hóa chế độ đặc thù ở mức cao đối với lực lượng chuyên dụng, đồng thời quy định cơ chế diễn tập liên ngành bắt buộc với sự tham gia của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Y tế, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các địa phương trọng điểm nhằm hoàn thiện khả năng chỉ huy thống nhất dưới sự điều hành của cơ quan đầu mối quốc gia.

Xem xét, thông qua theo quy trình rút gọn

Một nội dung khác được Chủ tịch Quốc hội đặc biệt lưu ý là cơ chế đình chỉ giao dịch và phong tỏa tài sản tức thì. Chủ tịch Quốc hội khẳng định Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt khi được ban hành sẽ là minh chứng rõ nét cho cam kết trách nhiệm quốc tế của Việt Nam đối với nền hòa bình thế giới. Một đạo luật vừa chặt chẽ trong kiểm soát, vừa minh bạch, thông thoáng trong quy định sẽ giúp Việt Nam tránh các rủi ro bị đưa vào danh sách xám, đồng thời tạo dựng môi trường kinh doanh an toàn, tin cậy để thu hút các tập đoàn đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực công nghệ bán dẫn và năng lượng mới.

Chủ tịch Quốc hội cũng thống nhất với việc Bộ Quốc phòng tiếp thu đầy đủ ý kiến của Thường vụ, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại để hoàn thiện dự thảo, trình Quốc hội xem xét, thông qua theo quy trình rút gọn tại kỳ họp không thường lệ vào tháng 8.

Giải trình làm rõ thêm các ý kiến góp ý, Đại tướng Phan Văn Giang cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến phát biểu tại phiên họp để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, để khi được Quốc hội thông qua sẽ có tính khả thi cao, đáp ứng tốt yêu cầu triển khai trong thực tiễn.

Việt Thắng