Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà: Phải nhìn rõ khả năng cân đối vốn trước khi quyết định danh mục đầu tư

Góp ý về những nội dung cụ thể của dự thảo Luật, đại biểu Phùng Thị Hồng Hà quan tâm đến quy định về mối quan hệ giữa kế hoạch tài chính 5 năm và kế hoạch đầu tư công trung hạn tại Điều 48, Điều 49 và Điều 50. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ thêm nội dung về khả năng cân đối nguồn lực - phải là căn cứ để quyết định danh mục và mức vốn đầu tư, không nên đưa dự án vào trước rồi mới xác định danh mục hoặc vốn.

Đại biểu tham dự phiên thảo luận chiều 22-8, kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. Ảnh: media.quochoi.vn

Theo đại biểu, tại địa phương, đây là vấn đề rất cụ thể. Tại Hà Nội, kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 có quy mô khoảng hơn 800.000 tỷ đồng. Với một lượng vốn lớn như vậy, nếu ngay từ đầu không xác định rõ nguồn lực cho từng giai đoạn, lĩnh vực nào ưu tiên, dự án nào có khả năng hoàn thành, thì việc bố trí và điều chỉnh vốn sẽ rất khó.

Vì vậy, đại biểu Phùng Thị Hồng Hà đề nghị, tại Điều 48 và Điều 50 dự thảo Luật thể hiện rõ hơn nguyên tắc này. Trước khi quyết định danh mục đầu tư cần phải nhìn rõ khả năng cân đối vốn, nhất là đối với các dự án lớn, kéo dài qua nhiều năm.

Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội đồng tình với quy định tại Điều 51 trong dự thảo Luật, cho phép UBND cấp tỉnh chủ động điều chỉnh một số nội dung trong kế hoạch đầu tư công 5 năm, bởi thực tế điều hành, nếu việc gì cũng phải chờ trình lại HĐND, sẽ có những thời điểm không đáp ứng được yêu cầu tiến độ.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành nội dung thảo luận chiều 22-8. Ảnh: media.quochoi.vn

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, Luật quy định rõ hơn việc gì UBND được chủ động quyết định và việc gì phải báo cáo lại HĐND. Có thể quy định theo hướng HĐND quyết định tổng mức vốn, mục tiêu, nguyên tắc phân bổ và những dự án quan trọng. Trong phạm vi đó, UBND được chủ động điều chỉnh cơ cấu vốn, tiến độ bố trí vốn để phù hợp với khả năng thực hiện. Nhưng, nếu việc điều chỉnh làm tăng tổng mức đầu tư, thay đổi mục tiêu dự án, phát sinh nghĩa vụ ngân sách cho các năm sau hoặc thay đổi dự án quan trọng, thì cần phải trình HĐND xem xét, quyết định.

"Tôi cho rằng quy định như vậy sẽ thuận lợi hơn cho điều hành của UBND nhưng vẫn giữ được đầy đủ vai trò quyết định và giám sát của HĐND", đại biểu Phùng Thị Hồng Hà nhấn mạnh.

Về cách quản lý các dự án đầu tư công, đại biểu đề nghị nghiên cứu thêm việc phân loại dự án theo mức độ rủi ro, bởi nếu áp dụng một mức độ kiểm soát tương đối giống nhau cho tất cả các dự án thì có những trường hợp chưa thật sự hợp lý. Ví dụ như, một dự án nhỏ, kỹ thuật đơn giản, nguồn vốn rõ ràng, mặt bằng sẵn sàng không nhất thiết phải qua mức độ kiểm soát như một dự án rất lớn, có nhiều nguồn vốn, công nghệ phức tạp hoặc thời gian thực hiện kéo dài.

Đại biểu cho rằng, dự án đơn giản, rủi ro thấp, quy trình có thể gọn hơn; ngược lại, dự án lớn, có nguy cơ tăng vốn, kéo dài tiến độ hoặc làm phát sinh nghĩa vụ ngân sách trong nhiều năm thì phải được thẩm định và theo dõi kỹ hơn. Như vậy sẽ vừa giảm được những thủ tục không cần thiết, vừa tập trung được nguồn lực quản lý vào những dự án thực sự cần kiểm soát chặt.

Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà phát biểu thảo luận tại hội trường chiều 22-8. Ảnh: Như Ý

Đồng tình với quy định tại Điều 78 dự thảo Luật về chi phí vận hành dự án sau khi hoàn thành, Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội đề nghị dự thảo Luật quy định rõ hơn việc chi phí vận hành phải được xem xét cùng với khả năng cân đối ngân sách trong các năm tiếp theo.

"Trên thực tế, một công trình xây xong chưa phải là hết chi phí. Trường học, bệnh viện, đường sắt đô thị hay những công trình hạ tầng lớn đều cần nguồn lực thường xuyên cho vận hành, bảo trì, nhân lực, thiết bị. Có những dự án chúng ta có thể cân đối được vốn để xây dựng, nhưng nếu không tính kỹ chi phí sau đầu tư thì khi đưa vào sử dụng lại tạo áp lực rất lớn cho ngân sách", đại biểu Phùng Thị Hồng Hà cho biết.

Từ đó, đại biểu đề nghị, đối với những dự án có chi phí vận hành lớn thì ngay từ khi quyết định đầu tư phải xác định được khả năng bảo đảm nguồn kinh phí vận hành trong những năm tiếp theo. Đây nên được coi là một yếu tố để xem xét tính khả thi của dự án.

Với quy định về đánh giá hiệu quả đầu tư, Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội đánh giá dự thảo đã có bước tiến khi Điều 30, Điều 31 và Điều 35 đã đặt ra yêu cầu theo dõi, đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách và hiệu quả đầu tư. Tuy nhiên, vẫn cần quy định lấy kết quả thực tế của dự án làm căn cứ cho các quyết định đầu tư tiếp theo.

Các đại biểu Quốc hội tham dự phiên họp chiều 22-8. Ảnh: Quang Khánh

Theo đại biểu, từ kinh nghiệm thực tiễn, đối với những dự án lớn, sử dụng nhiều vốn ngân sách hoặc có tác động lớn, cần có đánh giá sau đầu tư để xác định dự án có đạt mục tiêu, bảo đảm chất lượng, phát huy công suất và hiệu quả như khi quyết định đầu tư hay không.

"Quan trọng nhất, kết quả đánh giá này phải được phản ánh trở lại vào quá trình quyết định chủ trương, lựa chọn dự án và bố trí vốn. Như vậy mới hình thành được kỷ luật đầu tư dựa trên kết quả, hiệu quả thực tế, chứ không chỉ dựa trên việc đã giải ngân hết vốn hay đã hoàn thành thủ tục", đại biểu Phùng Thị Hồng Hà nhấn mạnh.

Thịnh An