Chủ động ứng phó khó khăn để kiềm giữ lạm phát

Chia sẻ tại Diễn đàn thường niên về diễn biến thị trường, giá cả ở Việt Nam năm 2026, do Học viện Tài chính tổ chức ngày 9/7, Cục Quản lý Giá (Bộ Tài chính) cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2026, công tác điều hành giá được triển khai chủ động, linh hoạt và kịp thời trong bối cảnh áp lực lạm phát gia tăng từ cả yếu tố trong nước và quốc tế.

Mặc dù giá một số mặt hàng chiến lược, đặc biệt là năng lượng, có thời điểm biến động mạnh, thị trường hàng hóa trong nước vẫn cơ bản ổn định, nguồn cung được bảo đảm, không xảy ra tình trạng thiếu hàng hoặc sốt giá trên diện rộng.

Các giải pháp điều hành giá, bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu và chính sách miễn, giảm thuế, phí đối với xăng dầu đã góp phần hạn chế áp lực lạm phát chi phí đẩy, hỗ trợ hoạt động sản xuất kinh doanh, ổn định đời sống người dân và tạo nền tảng cho việc thực hiện mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong năm 2026.

Những biến động địa chính trị trên thị trường thế giới gây áp lực lên lạm phát.

Nhận xét về công tác điều hành giá 6 tháng đầu năm, ông Ngô Thành Long, Trưởng phòng Tổng hợp, Viện Kinh tế - Tài chính cho rằng, biến động giá cả thị trường ở Việt Nam trong những tháng đầu năm 2026 phản ánh sự đan xen giữa cú sốc bên ngoài và các yếu tố điều hành trong nước. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa là khu vực chịu tổn thương lớn nhưng cũng là khu vực có vai trò quan trọng đối với việc làm, chuỗi cung ứng và sức sống của nền kinh tế.

Hoàn thiện chính sách thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa cần được nhìn nhận như một bộ phận của chính sách bình ổn giá và phát triển bền vững. Trọng tâm không phải là giảm thuế càng nhiều càng tốt, mà là thiết kế ưu đãi đúng đối tượng, đúng thời điểm, gắn với tái đầu tư, chuyển đổi xanh, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực chống chịu. Đó cũng là cách Việt Nam tổ chức thị trường giá cả theo hướng ổn định, minh bạch, hiệu quả và phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững hiện nay.

Tuy nhiên, cùng với các chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế đạt tốt, CPI bình quân 6 tháng đầu năm cũng đã tăng 4,38% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất kể từ năm 2015. Thách thức lớn nhất của công tác điều hành không chỉ là kiểm soát lạm phát mà còn phải bảo đảm dư địa cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên.

TS. Nguyễn Đức Độ, nguyên Phó Viện trưởng phụ trách Viện Kinh tế - Tài chính dự báo lạm phát bình quân năm 2026 có thể ở mức khoảng 4,7%. Tuy nhiên, theo ông, mục tiêu giữ CPI dưới 4,5% vẫn chưa khép lại nếu nhiều điều kiện thuận lợi cùng xuất hiện.

Đó là giá dầu thế giới tiếp tục giảm, chính sách hỗ trợ thuế đối với xăng dầu được duy trì đến hết năm, chưa điều chỉnh giá điện, dịch vụ y tế và giáo dục, đồng thời tỷ giá tiếp tục được giữ ổn định.

Đồng quan điểm, PGS.TS. Lê Văn Ái, Nguyên Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Tài chính – Kế toán Hà Nội cho hay, CPI 6 tháng đầu năm đã tiến rất gần mục tiêu Quốc hội giao cho cả năm. Điều này khiến dư địa điều hành ngày càng thu hẹp và đòi hỏi các chính sách kinh tế vĩ mô phải được triển khai thận trọng, linh hoạt, đồng bộ hơn trong nửa cuối năm.

Phân tích sâu hơn về các mặt hàng được xem là tác động mạnh đến lạm phát, PGS.TS. Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế, Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam cho rằng, mặt bằng giá đang chịu tác động đồng thời từ giá năng lượng, tỷ giá, chi phí logistics, nguyên vật liệu đầu vào, vật liệu xây dựng cũng như lộ trình điều chỉnh giá một số hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý.

Từ các yếu tố này, ông Long xây dựng ba kịch bản lạm phát năm 2026. Trong đó, kịch bản tích cực là CPI tăng 4,2-4,4%; kịch bản cơ sở khoảng 4,4-4,7%; còn nếu các rủi ro bên ngoài gia tăng, CPI có thể lên mức 4,8-5,2%.

Theo nhiều chuyên gia, những biến động địa chính trị, đặc biệt tại Trung Đông, vẫn là biến số khó lường bởi chỉ cần giá dầu và chi phí vận tải quốc tế tăng mạnh cũng có thể tạo hiệu ứng lan tỏa lên giá nhiều nhóm hàng hóa trong nước.

Không chỉ chịu sức ép từ các yếu tố bên ngoài, bản chất của lạm phát hiện nay cũng đã thay đổi. Bà Phan Thị Thu Hoài, Viện Kinh tế - Tài chính nhận định, lạm phát ở Việt Nam hiện là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố như giá năng lượng, tỷ giá, logistics, lương thực, chính sách tiền tệ và kỳ vọng của thị trường.

Vì vậy, điều hành giá không thể chỉ dựa vào một công cụ mà cần phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ, chủ động dự báo diễn biến thị trường, bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu và tăng cường minh bạch thông tin nhằm ổn định kỳ vọng lạm phát. “Điều hành giá không thể chỉ dựa vào các biện pháp hành chính hoặc công cụ tiền tệ đơn lẻ, mà cần một cách tiếp cận tổng hợp hơn.

Hà An