Chủ động từ cơ sở, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai

Điện Biên có địa hình chia cắt mạnh bởi các dãy núi cao, khe sâu và hệ thống sông suối dốc. Hơn 80% diện tích tự nhiên có độ dốc trên 25%, lượng mưa hằng năm từ 1.700 - 2.200mm, trong khi địa chất nhiều nơi không ổn định, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở cao. Điều kiện tự nhiên đặc thù khiến địa phương thường xuyên đối mặt với lũ quét, sạt lở đất, dông lốc, mưa đá, sét và động đất. Giai đoạn 2020 - 2025, thiên tai đã làm 49 người chết, 48 người bị thương, gây thiệt hại về tài sản khoảng 2.489 tỷ đồng.

Nhằm chủ động ứng phó, UBND tỉnh đã chỉ đạo các địa phương chuyển mạnh từ tư duy “khắc phục hậu quả” sang “chủ động phòng ngừa”, lấy cơ sở làm trung tâm, lấy người dân làm chủ thể trong công tác phòng, chống thiên tai.

Tại các bản vùng cao của xã Sính Phình, nguy cơ sạt lở luôn hiện hữu trong mùa mưa. Từ đầu năm đến nay xảy ra một đợt thiên tai do mưa lớn, dông lốc, sạt lở đất. Tổng thiệt hại ước khoảng 907 triệu đồng, chủ yếu về nhà ở và giao thông, không có thiệt hại về người.

Để chủ động phòng chống thiên tai, chính quyền xã đã rà soát các điểm có nguy cơ sạt lở, xây dựng phương án, chuẩn bị lực lượng, vật tư và phương tiện sẵn sàng ứng cứu. Khi thiên tai xảy ra, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự xã huy động lực lượng quân sự, công an, dân quân tự vệ cùng Nhân dân tham gia khắc phục hậu quả, hỗ trợ các hộ dân bị ảnh hưởng và di dời những hộ nằm trong khu vực nguy hiểm đến nơi an toàn. Công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân nâng cao ý thức phòng tránh thiên tai được đẩy mạnh, giúp người dân chủ động và sẵn sàng di dời khi cần thiết.

Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự xã Sính Phình triển khai các giải pháp phòng, chống thiên tai năm 2026.

Theo ông Vũ Đức Biểu, Chủ tịch UBND xã Sính Phình, trước diễn biến phức tạp của mùa mưa lũ, xã đã chỉ đạo các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra điểm có nguy cơ sạt lở, rà soát các khu vực xung yếu, triển khai phương án ứng phó theo phương châm “4 tại chỗ”, đồng thời huy động lực lượng hỗ trợ khắc phục hậu quả nhằm bảo đảm an toàn cho Nhân dân. Đây cũng là yếu tố quan trọng giúp địa phương hạn chế thấp nhất thiệt hại khi thiên tai xảy ra.

Tinh thần chủ động cũng được thể hiện rõ tại xã Quài Tở. Đợt mưa lớn đầu tháng 7 đã làm 13 hộ dân bị ảnh hưởng do sạt lở taluy dương; khoảng 1,5ha lúa mùa bị ngập úng… Ngay khi tiếp nhận thông tin, UBND xã đã thành lập tổ công tác, huy động lực lượng công an, quân sự, lực lượng xung kích phòng chống thiên tai cùng người dân địa phương tổ chức cảnh giới, khoanh vùng nguy hiểm, hỗ trợ di chuyển người và tài sản. Các tuyến đường bị sạt lở được khẩn trương hót dọn, khơi thông; các điểm có nguy cơ cao được cắm biển cảnh báo.

Người dân xã Quài Tở kiểm tra vị trí sạt lở do mưa lũ. Ảnh: Lường Phượng

Điều đáng ghi nhận là người dân ngày càng chủ động hơn trong phòng tránh thiên tai. Không còn tâm lý trông chờ, ỷ lại, nhiều hộ dân đã chủ động gia cố nhà cửa, di chuyển tài sản và sẵn sàng sơ tán khi có yêu cầu.

Gia đình ông Vàng A Hử, bản Lồng nằm trong diện có nguy cơ sạt lở cao, vì vậy trong đợt mưa lớn vừa qua gia đình ông đã chủ động di dời người và tài sản đến nơi an toàn. Theo ông Hử, trước đây nhiều người còn chủ quan, chỉ đến khi xảy ra sạt lở mới tìm cách ứng phó. Nay nhờ được tuyên truyền thường xuyên, người dân đã hiểu rằng chủ động phòng ngừa là cách tốt nhất để bảo vệ tính mạng và tài sản của chính mình.

Tại xã Nà Tấu, đợt mưa lũ ngày 9/7 cũng gây ảnh hưởng đến 5 hộ dân; 9,5ha lúa mùa và một số tuyến đường liên bản. UBND xã Nà Tấu đã huy động hơn 150 cán bộ, chiến sĩ, lực lượng tại chỗ và người dân tham gia khắc phục hậu quả, dọn dẹp đất đá, bảo đảm giao thông và hỗ trợ các hộ dân bị ảnh hưởng.

Thực tế tại các địa phương cho thấy, khi chính quyền cơ sở chủ động nắm chắc địa bàn, thường xuyên rà soát các điểm xung yếu, chuẩn bị đầy đủ lực lượng, vật tư theo phương châm “4 tại chỗ”, đồng thời người dân nâng cao ý thức phòng tránh, thì những thiệt hại do thiên tai có thể hạn chế ở mức thấp nhất.

Lực lượng vũ trang hỗ trợ nhân dân xã Tủa Thàng di dời nhà khỏi khu vực có nguy cơ sạt lở. Ảnh: CTV.

Từ đầu năm đến ngày 10/7, toàn tỉnh xảy ra 22 đợt thiên tai, ảnh hưởng đến 42/45 xã, phường, gây thiệt hại khoảng 44,6 tỷ đồng.

Hiện nay đã vào mùa mưa bão, dự kiến sẽ có những diễn biến khó lường. Nhưng với sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền đến tinh thần chủ động, tự bảo vệ của người dân, năng lực phòng, chống thiên tai của các địa phương trong tỉnh đang từng bước được nâng lên. Đó không chỉ là giải pháp trước mắt để giảm thiểu thiệt hại mà còn là nền tảng lâu dài giúp Điện Biên nâng cao khả năng chống chịu trước thiên tai, bảo vệ cuộc sống bình yên cho Nhân dân.

Bài, ảnh: Thu Phương