Chủ động thích ứng với già hóa dân số để phát triển bền vững

Nhiều thách thức do già hóa dân số

Chiều 28-4, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đã tổ chức Hội thảo khoa học “Cơ sở lý luận, chính sách, kinh nghiệm trong nước và quốc tế về thích ứng với già hóa dân số”.

Tiến sĩ Vũ Thanh Mai. Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Đình Tùng, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Đức Giang tặng quà các bệnh nhân tại bệnh viện. Ảnh: PV

Theo Tiến sĩ Vũ Thanh Mai, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, từ năm 2011, Việt Nam đã chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số. Đáng chú ý, quá trình này diễn ra với tốc độ nhanh, trong khi điều kiện phát triển còn nhiều khó khăn. Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chủ động thích ứng với già hóa dân số, coi đây là một nội dung trọng yếu trong chiến lược phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Vũ Thanh Mai yêu cầu Hội thảo tập trung làm rõ một số vấn đề có tính then chốt, trong đó, cần tiếp tục làm sâu sắc cơ sở lý luận về già hóa dân số trong điều kiện phát triển nhanh, bền vững và hội nhập quốc tế; làm rõ mối quan hệ giữa già hóa dân số với chất lượng nguồn nhân lực, năng suất lao động và đổi mới mô hình tăng trưởng...

Tiến sĩ Vũ Thanh Mai, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: PV

Trên cơ sở đó, góp phần hoàn thiện tư duy và cách tiếp cận chính sách theo hướng chủ động thích ứng thay vì bị động ứng phó; đồng thời, cần đánh giá một cách toàn diện, khách quan các chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về công tác dân số và người cao tuổi thời gian qua; làm rõ những kết quả đạt được; chỉ ra những hạn chế, bất cập và nguyên nhân, nhất là các điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực, tổ chức thực hiện và phối hợp liên ngành.

Đặc biệt, Hội thảo cần phân tích sâu tác động của già hóa dân số đối với hệ thống an sinh xã hội, tài chính công, thị trường lao động và tăng trưởng kinh tế; đề xuất các giải pháp bảo đảm tính bền vững của hệ thống bảo hiểm xã hội, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và duy trì động lực tăng trưởng trong dài hạn.

Bên cạnh đó, cần nghiên cứu, tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt từ các quốc gia đã bước vào giai đoạn già hóa sâu, rút ra bài học phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội, văn hóa và hệ thống chính sách của Việt Nam...

Đồng quan điểm trên, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Đình Tùng, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Đức Giang cho biết: Từ góc độ của ngành Y tế, già hóa dân số không chỉ là một vấn đề nhân khẩu học, mà còn là một thách thức lớn đối với hệ thống chăm sóc sức khỏe.

Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Vũ Thanh Mai tặng hoa Bệnh viện Đa khoa Đức Giang. Ảnh: PV

Trong thực tiễn hoạt động khám chữa bệnh, số lượng người bệnh cao tuổi ngày càng gia tăng, đặc điểm bệnh lý phức tạp, nhiều bệnh mạn tính tồn tại; nhu cầu chăm sóc y tế dài hạn ngày càng lớn.

Thực tế đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải phát triển hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi một cách toàn diện, từ dự phòng, khám chữa bệnh đến phục hồi chức năng và chăm sóc dài hạn; cần tăng cường đào tạo nguồn nhân lực y tế chuyên ngành lão khoa, phát triển các mô hình chăm sóc cộng đồng và ứng dụng khoa học - công nghệ, nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ y tế dành cho người cao tuổi.

Chủ động thích ứng với già hóa dân số

Tại Hội thảo, nhiều ý kiến tham luận tập trung phân tích những khó khăn, thách thức đặt ra trong quá trình già hóa dân số tại Việt Nam, nhằm làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn, đề xuất các giải pháp chủ động thích ứng với xu thế già hóa dân số trong giai đoạn hiện nay.

Phó Giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội Nguyễn Thành Lợi phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: PV

Là người trực tiếp làm công tác quản lý báo chí, truyền thông, Phó Giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội Nguyễn Thành Lợi nhận định: Báo chí giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác truyền thông về già hóa dân số tại Việt Nam.

Cụ thể, báo chí là nhịp cầu kết nối chính sách của Nhà nước với người dân; đồng thời góp phần định hướng dư luận, giám sát, phản biện xã hội và giáo dục cộng đồng. Qua đó, giúp các cơ quan chức năng có thêm thông tin thực tiễn để chỉ đạo, điều hành phù hợp.

Tuy nhiên, báo chí, truyền thông về vấn đề già hóa dân số cũng còn tồn tại một số hạn chế: Thông tin chỉ tập trung vào các dịp lễ (6-6, 1-10), sau đó rơi vào trạng thái ngủ đông; chưa có kế hoạch truyền thông dài hạn để giới trẻ nhận thức được đây là thách thức...

Nhằm nâng cao hiệu quả và vai trò của báo chí truyền thông về vấn đề già hóa dân số, lãnh đạo Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội nhấn mạnh 3 nhóm giải pháp, gồm: Chuyển đổi tư duy truyền thống; đổi mới phương thức kỹ thuật; tăng cường phản biện chính sách và kết nối xã hội.

“Trong đó, về chuyển đổi tư duy truyền thống, báo chí cần chuyển từ “truyền thông về người cao tuổi” sang “truyền thông cùng người cao tuổi”; thay đổi hình ảnh người già từ đối tượng thụ động sang chủ thể năng động, giàu nguồn lực; đồng thời, xây dựng các chuyên mục chuyên sâu về “già hóa năng động”, góp phần xóa bỏ định kiến tuổi tác”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thành Lợi nhấn mạnh.

Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Đinh Hồng Phong phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: PV

Còn trong lĩnh vực y tế, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Đinh Hồng Phon nhấn mạn, trong những năm qua, thành phố Hà Nội đã triển khai nhiều chương trình gắn với các giải pháp đồng bộ, phù hợp với đặc thù đô thị, thích ứng với già hóa dân số.

Hiện, công tác thăm khám sức khỏe và chăm sóc người cao tuổi thời gian qua được quan tâm hơn, bảo đảm 100% người cao tuổi mắc bệnh được khám và điều trị. Tỷ lệ người cao tuổi được lập hồ sơ theo dõi, quản lý sức khỏe đạt trên 95%.

Cũng theo lãnh đạo Sở Y tế Hà Nội, già hóa dân số là xu thế tất yếu, vừa mở ra cơ hội, vừa đặt ra thách thức lớn đối với hệ thống y tế nói riêng và toàn xã hội nói chung. Trước những biến động nhanh và sâu trong cơ cấu dân số người cao tuổi, để hoàn thiện hệ thống chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý, chủ động thích ứng với già hóa dân số trong giai đoạn tới, Hà Nội đề xuất một số giải pháp trọng tâm:

Đó là, hoàn thiện khung chính sách theo hướng tích hợp liên ngành, bảo đảm sự gắn kết giữa y tế, an sinh xã hội và phát triển kinh tế; đồng thời cụ thể hóa các chính sách về chăm sóc dài hạn và thích ứng với xã hội già hóa.

Song song với đó, cần đổi mới phương thức quản lý theo hướng dựa trên dữ liệu, tăng cường ứng dụng công nghệ số trong theo dõi, quản lý sức khỏe người cao tuổi và điều hành hệ thống dịch vụ; chú trọng phát triển mạng lưới dịch vụ chăm sóc người cao tuổi theo hướng đa dạng, lấy chăm sóc tại cộng đồng và tại nhà làm nền tảng kết hợp với hệ thống cơ sở chăm sóc chuyên nghiệp...

Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: PV

Kết luận tại Hội thảo, Tiến sĩ Vũ Hồng Huy, Phó Vụ trưởng Vụ Y tế và Thể thao, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đánh giá cao các ý kiến và tham luận tại Hội thảo. Các tham luận đều khẳng định già hóa dân số là xu thế mang tính toàn cầu và đặt ra nhiều thách thức đối với mỗi quốc gia.

Bởi vậy, già hóa dân số cần được tiếp cận theo quan điểm phát triển bền vững, coi đây là vấn đề vừa mang tính nhân khẩu học, vừa mang tính kinh tế, xã hội và văn hóa. Theo đó, cần nhìn nhận người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách xã hội, mà còn là nguồn lực quan trọng của xã hội, có thể tiếp tục đóng góp cho sự phát triển của đất nước thông qua kinh nghiệm, tri thức và các hoạt động xã hội phù hợp.

Minh Khuê