Chủ động thích ứng EUDR- Hướng tới chuỗi nông lâm sản không gây mất rừng

Đối với Lâm Đồng – địa phương có diện tích rừng lớn, đồng thời là vùng sản xuất cà phê, cây công nghiệp và nguyên liệu chế biến gỗ quan trọng của cả nước – việc thích ứng với EUDR được xem là yêu cầu cấp thiết nhằm duy trì khả năng tiếp cận thị trường quốc tế và nâng cao giá trị sản xuất bền vững

EUDR (European Union Deforestation Regulation) là quy định của Liên minh châu Âu yêu cầu các sản phẩm nhập khẩu vào thị trường này phải chứng minh không liên quan đến hoạt động mất rừng hoặc suy thoái rừng sau ngày 31/12/2020.

Quy định mới tác động trực tiếp đến nhiều ngành hàng chủ lực của Việt Nam như gỗ và sản phẩm gỗ, cà phê, cao su, ca cao, điều cùng nhiều sản phẩm nông lâm nghiệp khác.

Đối với Lâm Đồng – địa phương có diện tích rừng lớn, đồng thời là vùng sản xuất cà phê, cây công nghiệp và nguyên liệu chế biến gỗ quan trọng của cả nước – việc thích ứng với EUDR được xem là yêu cầu cấp thiết nhằm duy trì khả năng tiếp cận thị trường quốc tế và nâng cao giá trị sản xuất bền vững.

Theo Kế hoạch hành động vừa được ban hành, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Lâm Đồng xác định mục tiêu nâng cao nhận thức, trách nhiệm của doanh nghiệp, tổ chức và người dân trong quản lý, bảo vệ và phát triển rừng; sử dụng đất lâm nghiệp đúng quy định, góp phần thực hiện tăng trưởng xanh, ứng phó biến đổi khí hậu và đáp ứng yêu cầu của EUDR.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được đặt ra là hoàn thiện cơ sở dữ liệu về rừng và đất lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh. Theo đó, ngành kiểm lâm sẽ tiến hành rà soát, chuẩn hóa dữ liệu, xây dựng và công bố bản đồ ranh giới rừng tại thời điểm ngày 31/12/2020 – mốc thời gian quan trọng trong quy định EUDR.

Song song đó, các đơn vị chuyên môn sẽ tiếp tục rà soát hiện trạng đất và rừng hàng năm, thống nhất dữ liệu giữa bản đồ và thực địa, xác định các khu vực sản xuất nông lâm sản có nguy cơ rủi ro cao liên quan đến yêu cầu tuân thủ EUDR. Kế hoạch cũng đặt mục tiêu phối hợp với Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm xây dựng cơ sở dữ liệu mã số vùng trồng rừng, tạo nền tảng phục vụ truy xuất nguồn gốc gỗ và các sản phẩm từ gỗ khi tham gia thị trường quốc tế.

Việc xây dựng hệ thống dữ liệu đồng bộ được xem là bước đi quan trọng nhằm minh bạch hóa chuỗi cung ứng, giúp doanh nghiệp có đủ cơ sở chứng minh nguồn gốc hợp pháp của nguyên liệu theo yêu cầu ngày càng khắt khe từ các thị trường xuất khẩu.

Cùng với xây dựng dữ liệu, công tác quản lý và truy xuất nguồn gốc lâm sản được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Chi cục Kiểm lâm yêu cầu các đơn vị trực thuộc rà soát toàn bộ cơ sở chế biến, kinh doanh lâm sản trên địa bàn để quản lý, hỗ trợ và hướng dẫn thực hiện đúng quy định về quản lý lâm sản cũng như lưu trữ hồ sơ nguồn gốc theo yêu cầu của EUDR.

Hoạt động kiểm tra, giám sát việc nhập xuất lâm sản sẽ được tăng cường, kết hợp với công tác truy xuất nguồn gốc nhằm bảo đảm tính minh bạch trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Đồng thời, các chương trình tập huấn, hướng dẫn chuyên sâu về EUDR sẽ được triển khai đối với doanh nghiệp chế biến gỗ, các tổ chức, cá nhân sản xuất nguyên liệu và các chủ thể tham gia chuỗi giá trị lâm sản.

Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, kế hoạch hành động của Chi cục Kiểm lâm Lâm Đồng cũng đặt trọng tâm vào công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng. Các lực lượng kiểm lâm sẽ tăng cường tuần tra, kiểm soát tại những khu vực có nguy cơ cao, đặc biệt là các vùng sản xuất nông nghiệp nằm xen kẽ với rừng tự nhiên hoặc các vùng trồng cây thuộc nhóm ngành hàng chịu tác động trực tiếp của EUDR như cà phê, cao su và điều.

Ngành kiểm lâm tiếp tục triển khai giao rừng, cho thuê rừng gắn với giao đất lâm nghiệp, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ cho các chủ rừng thực hiện quản lý và phát triển rừng bền vững. Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ số, viễn thám trong giám sát diễn biến rừng sẽ được đẩy mạnh nhằm nâng cao hiệu quả phát hiện sớm các nguy cơ mất rừng, suy thoái rừng. Theo kế hoạch, các mô hình chuyển đổi sinh kế bền vững cũng sẽ được triển khai tại những khu vực có nguy cơ rủi ro cao, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân từ sản xuất nông lâm nghiệp nhưng vẫn bảo đảm mục tiêu không gây mất rừng.

Việc triển khai Kế hoạch hành động thích ứng với EUDR không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu của thị trường châu Âu mà còn góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp và lâm nghiệp bền vững hơn. Thông qua việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu rừng, nâng cao năng lực truy xuất nguồn gốc, tăng cường quản lý bảo vệ rừng và hỗ trợ sinh kế cho người dân, Lâm Đồng đang từng bước xây dựng nền tảng để các ngành hàng nông lâm sản chủ lực nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế trong bối cảnh các tiêu chuẩn môi trường ngày càng trở thành điều kiện quan trọng của thương mại toàn cầu./.

Đăng Hải - Minh Mười