Chủ động sản xuất trước diễn biến thời tiết khó lường

Trên cánh đồng thôn Đức Quân, phường Âu Lâu, người dân đang tranh thủ ra đồng làm đất, chuẩn bị mạ và các điều kiện cho vụ mùa năm 2026.

Bà Lê Thị Hương đang kiểm tra diện tích mạ đã gieo, được che phủ nilon cẩn thận để giữ ẩm, hạn chế tác động của nắng nóng đầu vụ. Bà Hương cho biết: "Những năm gần đây thời tiết thất thường hơn nên khâu chuẩn bị đầu vụ phải làm sớm và kỹ hơn. Sau khi thu hoạch lúa xuân, gia đình tôi tranh thủ vệ sinh đồng ruộng, làm đất và gieo mạ theo đúng hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật địa phương".

Không riêng thôn Đức Quân, tại nhiều địa phương trong tỉnh, nông dân cũng đang tập trung hoàn tất các khâu chuẩn bị như tu sửa bờ vùng, bờ thửa, chủ động nguồn giống, phân bón và nước tưới để sẵn sàng bước vào vụ mùa 2026.

Theo dự báo của ngành khí tượng - thủy văn, từ nay đến tháng 8/2026, thời tiết tiếp tục xuất hiện các đợt nắng nóng xen kẽ mưa lớn do ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới và các hình thế thời tiết phức tạp.

Đáng chú ý, mưa lớn có thể tập trung vào tháng 7 - 8, đúng thời điểm nhiều diện tích lúa bước vào giai đoạn sinh trưởng mạnh, tiềm ẩn nguy cơ sâu bệnh và đổ ngã. Do đó, việc bố trí thời vụ hợp lý được xác định là giải pháp quan trọng hàng đầu nhằm giảm thiểu rủi ro sản xuất.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, khung lịch thời vụ vụ mùa năm 2026 được xây dựng trên cơ sở dự báo khí tượng - thủy văn và điều kiện sinh thái từng vùng. Các địa phương được hướng dẫn bố trí 3 trà lúa gồm: trà sớm, trà chính vụ và trà muộn.

Trong cùng một trà, giống dài ngày được bố trí đầu khung, giống ngắn ngày bố trí cuối khung nhằm bảo đảm lúa trỗ tập trung, thuận lợi cho chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh.

Đối với khu vực sản xuất 2 vụ, việc thu hoạch lúa xuân tiếp tục được yêu cầu thực hiện theo phương châm “xanh nhà hơn già đồng”, tạo quỹ thời gian cho gieo cấy vụ mùa trong khung thời vụ tốt nhất. Nếu chậm tiến độ, cây lúa có thể gặp bất lợi khi trỗ bông, nhất là trong điều kiện mưa lớn hoặc nắng nóng kéo dài.

Tại các xã vùng cao, nơi sản xuất nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào nguồn nước tự nhiên, việc bố trí thời vụ càng được tính toán chặt chẽ.

Tại xã Púng Luông, vụ mùa năm 2026, địa phương xây dựng kế hoạch gieo cấy hơn 1.162 ha lúa tại 24 thôn. Những ngày này, nông dân các thôn đang tập trung chăm sóc diện tích lúa mới cấy, dặm tỉa các chân ruộng trà sớm và khẩn trương hoàn thành gieo cấy ở những chân ruộng cao thiếu nước theo đúng hướng dẫn kỹ thuật.

Theo Chủ tịch UBND xã Púng Luông Phạm Tiến Lâm, xã đã xây dựng phương án sản xuất cụ thể cho từng khu vực căn cứ vào điều kiện nguồn nước và đặc điểm địa hình của từng thôn. Những chân ruộng thuận lợi về nước được chỉ đạo gieo cấy sớm; những khu vực có nguy cơ khô hạn được bố trí linh hoạt hơn nhưng vẫn phải bảo đảm tiến độ chung. Đồng thời, xã phân công cán bộ chuyên môn bám sát cơ sở, hướng dẫn kỹ thuật, theo dõi diễn biến thời tiết và dự báo sâu bệnh để kịp thời hỗ trợ người dân.

Không chỉ thời vụ, cơ cấu giống tiếp tục được ngành nông nghiệp tỉnh xác định là yếu tố quan trọng giúp nâng cao khả năng chống chịu trước điều kiện thời tiết bất lợi. Các giống lúa lai như Thái Xuyên 111, MHC2, QL301, SYN8, LC25, LC270… và nhóm lúa thuần như Séng cù, Đài thơm 8, TBR225, Thiên ưu 8, VNR20 tiếp tục được lựa chọn phù hợp từng vùng sinh thái.

Song song với đó, các tiến bộ kỹ thuật như thâm canh lúa cải tiến (SRI), tưới ướt - khô xen kẽ, xử lý rơm rạ bằng chế phẩm sinh học tiếp tục được mở rộng, góp phần cải thiện đất, giảm chi phí và tăng hiệu quả sản xuất.

Để bảo đảm vụ mùa bội thu, ngành nông nghiệp yêu cầu các địa phương tăng cường bám sát đồng ruộng, theo dõi chặt chẽ diễn biến sâu bệnh, đặc biệt trong điều kiện nóng ẩm dễ phát sinh rầy nâu, đạo ôn, sâu cuốn lá nhỏ. Cùng với đó, công tác quản lý chất lượng giống, phân bón và vật tư nông nghiệp tiếp tục được siết chặt nhằm bảo đảm đầu vào sản xuất ổn định.

Vụ mùa năm 2026 được dự báo sẽ tiếp tục chịu nhiều tác động từ thời tiết cực đoan. Tuy nhiên, với sự chủ động từ cơ sở, sự bám sát của ngành chuyên môn và ý thức chuẩn bị sớm của người dân, mục tiêu sản xuất ổn định vẫn đang được đặt trong tầm kiểm soát, góp phần bảo đảm vụ mùa thắng lợi.

Nguyễn Văn Thông