Chủ động phòng trừ sâu bệnh, bảo vệ sản xuất vụ mùa

Trước diễn biến này, ngành Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội khuyến cáo, các địa phương và nông dân tăng cường kiểm tra đồng ruộng, chủ động chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh nhằm bảo vệ năng suất, sản lượng cây trồng.

Nông dân xã Ba Vì chăm sóc lúa xuân. Ảnh: Thu Hương

Nông dân tích cực chăm sóc đồng ruộng

Những ngày này, trên các cánh đồng ở Hà Nội, nông dân tập trung chăm sóc lúa sau cấy và rau màu vụ mùa. Cây lúa tập trung giai đoạn đẻ nhánh, đẻ nhánh rộ, diện tích trà sớm giai đoạn cuối đẻ nhánh, phân hóa đòng. Vì đây là thời điểm quyết định đến năng suất nên công tác chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh được người dân đặc biệt quan tâm.

Ông Bạch Văn Hộp, người dân xã Phượng Dực cho biết, vụ mùa năm nay gia đình ông gieo cấy 5 sào lúa và trồng thêm 3 sào rau màu. Nhờ chủ động làm đất và xuống giống đúng thời vụ, cây trồng sinh trưởng khá tốt. Tuy nhiên, thời tiết nắng nóng kết hợp những đợt mưa gần đây đã khiến nhiều loại sâu bệnh bắt đầu xuất hiện. Ngoài ra, trên rau đã xuất hiện sâu xanh bướm trắng, sâu khoang gây hại nhẹ; trong khi trên lúa đã có ốc bươu vàng và rầy phát sinh. Nếu không phát hiện và xử lý sớm, các đối tượng này sẽ ảnh hưởng đáng kể đến sinh trưởng và năng suất cây trồng.

Tại xã Ứng Hòa, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Đại Hùng Nguyễn Văn Đúc thông tin, thời tiết diễn biến thất thường là yếu tố khiến sâu bệnh phát sinh mạnh hơn so với nhiều năm trước. Ngoài sâu bệnh, ốc bươu vàng, chuột đang là đối tượng gây hại đáng lo ngại. Hợp tác xã đã vận động người dân đồng loạt đặt bẫy, tổ chức diệt chuột bảo vệ cây trồng…

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội), đến nay, thành phố cơ bản hoàn thành gieo cấy lúa vụ mùa năm 2026 với hơn 57.019ha, đạt 87,4% kế hoạch. Trong đó, diện tích gieo sạ đạt gần 4.388ha, cấy máy khoảng 6.656ha và cấy tay hơn 45.975ha. Đối với cây rau màu, tổng diện tích gieo trồng đạt hơn 15.236ha, tương đương 75,4% kế hoạch. Trong đó, có khoảng 2.366,1ha ngô, 425,5ha lạc, 119ha đậu tương, 7.475ha rau, 2.088ha hoa và gần 2.763ha cây trồng khác. Đến nay, toàn thành phố đã thu hoạch khoảng 2.919ha rau màu.

Cùng với quá trình sinh trưởng của cây trồng, nhiều đối tượng sinh vật gây hại đã xuất hiện trên đồng ruộng. Trên cây lúa, ốc bươu vàng gây hại cục bộ tại các vùng trũng với mật độ trung bình 0,5-1 con/m², nơi cao 2-4 con/m². Chuột gây hại nhẹ với tỷ lệ trung bình 0,5-1% số dảnh, nơi cao 2-4%, cục bộ 5-7%. Ngoài ra, còn xuất hiện rải rác sâu đục thân hai chấm, sâu cuốn lá nhỏ và bệnh vàng lá sinh lý. Đối với cây ngô, sâu keo mùa thu, sâu xám, chuột và bệnh đốm lá xuất hiện nhưng mới ở mức độ nhẹ.

Trên rau màu, nhóm rau họ thập tự đang bị sâu xanh bướm trắng, sâu khoang và bọ nhảy gây hại. Mật độ sâu xanh bướm trắng phổ biến 3-5 con/m², nơi cao 6-8 con/m², cục bộ 10-12 con/m². Bọ nhảy có mật độ trung bình 3-5 con/m², nơi cao 15-20 con/m². Bệnh thối nhũn xuất hiện với tỷ lệ phổ biến 3-5% số cây, cục bộ lên tới 12-15%. Trong khi đó, các loại rau họ bầu bí xuất hiện dòi đục lá, bọ dưa, bọ trĩ và ruồi đục quả; còn rau muống xuất hiện sâu khoang, bệnh gỉ trắng và nhện đỏ.

Ứng phó với nguy cơ sâu bệnh gia tăng

Theo dự báo của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội, thời gian tới, thời tiết tiếp tục nắng nóng xen kẽ mưa sẽ tạo điều kiện thuận lợi để nhiều loại sâu bệnh phát sinh mạnh. Đáng chú ý là chuột, bệnh đạo ôn cổ bông, rầy, bệnh khô vằn, bệnh bạc lá - đốm sọc vi khuẩn trên lúa; sâu đục bắp và bệnh đốm lá trên ngô; bọ nhảy, sâu xanh bướm trắng, sâu tơ và rệp trên rau.

Để chủ động ứng phó, chi cục yêu cầu, các đơn vị tăng cường điều tra, dự tính, dự báo tình hình sâu bệnh trên đồng ruộng; phân công cán bộ kỹ thuật bám sát địa bàn, phối hợp với trung tâm dịch vụ tổng hợp các xã, phường hướng dẫn nông dân phát hiện sớm và xử lý kịp thời các ổ dịch. Dự báo, sâu cuốn lá nhỏ, trưởng thành sẽ vũ hóa rộ từ ngày 27-7 đến 3-8, sâu non nở rộ từ ngày 31-7 đến 7-8, có nguy cơ gây hại trên các trà lúa đứng cái - làm đòng. Các địa phương cần thường xuyên kiểm tra đồng ruộng, hướng dẫn nông dân phòng trừ đúng thời điểm để đạt hiệu quả cao.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương lưu ý, để hạn chế thấp nhất thiệt hại do thời tiết và sâu bệnh gây ra, các địa phương cần hướng dẫn nông dân thực hiện đồng bộ các biện pháp kỹ thuật. Đối với diện tích lúa nếp cái hoa vàng mới cấy, cần duy trì mực nước từ 2-3cm, tỉa dặm bảo đảm mật độ, bón thúc đúng thời điểm kết hợp làm cỏ, sục bùn để lúa đẻ nhánh tập trung. Sau khi bón thúc khoảng 5-7 ngày, cần rút nước nhằm giúp lúa hình thành số dảnh hữu hiệu cao.

Với diện tích lúa đang phân hóa đòng, cần bón phân cân đối, ưu tiên sử dụng NPK chuyên dùng phù hợp từng chân ruộng hoặc kết hợp hợp lý giữa đạm và kali nếu dùng phân đơn; tuyệt đối không bón thừa đạm để hạn chế sâu bệnh phát sinh. Đồng thời, giữ mực nước ổn định 5-7cm, thường xuyên cắt cỏ bờ, nhổ cỏ lồng vực nhằm hạn chế nơi cư trú của chuột và nguồn bệnh. Các địa phương cần tăng cường hướng dẫn nông dân chăm sóc rau màu, bón thúc, vun xới, tưới tiêu hợp lý; phòng trừ sâu bệnh đúng kỹ thuật và bảo vệ môi trường…

Trong bối cảnh thời tiết diễn biến phức tạp, nguy cơ sâu bệnh tiếp tục gia tăng, việc chủ động theo dõi đồng ruộng, áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật và phòng trừ đúng thời điểm sẽ là yếu tố quyết định giúp bảo vệ sản xuất vụ mùa năm 2026. Sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành chuyên môn, chính quyền địa phương và nông dân sẽ góp phần ổn định năng suất, bảo đảm nguồn cung lương thực, thực phẩm an toàn cho thị trường Thủ đô.

Ngọc Quỳnh