Chủ động phòng, chống dịch lở mồm long móng

Cán bộ Chi cục Chăn nuôi, thú y và thủy sản tỉnh kiểm tra sức khỏe đàn trâu, bò tại hộ dân xã Chiềng Mai.

Đầu tháng 4/2026, Trung Quốc thông báo phát hiện hơn 200 con bò nhiễm vi rút lở mồm long móng (LMLM) Serotype SAT1 tại hai tỉnh Cam Túc và Tân Cương. Đây là chủng vi rút chưa có trong các loại vắc xin đang lưu hành tại Việt Nam. Theo cơ quan chuyên môn, đến nay Việt Nam chưa ghi nhận sự xuất hiện của chủng vi rút LMLM SAT1. Các ổ dịch lở mồm long móng trên địa bàn tỉnh thời gian qua chủ yếu là Type O - chủng vi rút đã có trong chương trình tiêm phòng, có thể kiểm soát bằng vắc xin. Tuy nhiên, nguy cơ dịch bệnh vẫn tiềm ẩn, nhất là trong điều kiện chăn nuôi nhỏ lẻ còn chiếm tỷ lệ lớn, việc kiểm soát dịch bệnh còn gặp nhiều khó khăn.

Gia đình chị Lò Thị Ủa, xã Yên Châu, hiện nuôi 6 con bò sinh sản, được cán bộ chuyên môn hướng dẫn, gia đình đã chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh, chuồng trại được vệ sinh thường xuyên, định kỳ phun khử trùng, rắc vôi bột, đàn bò được tiêm phòng đầy đủ theo hướng dẫn. Chị Ủa cho biết: Gia đình tôi rất lo khi nghe thông tin xuất hiện chủng vi rút mới. Tuy nhiên, được cán bộ thú y tuyên truyền, hướng dẫn cụ thể, chúng tôi đã nắm rõ cách phòng bệnh. Gia đình luôn theo dõi sát tình trạng sức khỏe của vật nuôi, nếu phát hiện dấu hiệu bất thường sẽ báo ngay cho cán bộ thú y để kiểm tra, xử lý kịp thời.

Mô hình nuôi bò nhốt chuồng của nông dân xã Yên Châu áp dụng chăn nuôi an toàn, hạn chế nguy cơ lây lan dịch bệnh.

Cùng với ý thức của người nuôi, việc áp dụng quy trình chăn nuôi an toàn sinh học đang được nhiều địa phương triển khai hiệu quả. Điển hình như mô hình nuôi bò 3B vỗ béo của gia đình chị Phạm Thị Hằng, xã Chiềng Mai. Trang trại được quy hoạch trên diện tích hơn 5 ha, duy trì từ 250-300 con bò, xuất bán sau 12-14 tháng nuôi, với trọng lượng trên 600 kg/con. Chị Hằng cho biết: Gia đình tôi luôn thực hiện nghiêm quy trình chăn nuôi an toàn sinh học. Chuồng trại được vệ sinh sạch sẽ, thông thoáng; định kỳ phun thuốc khử trùng, tiêu độc. Toàn bộ thức ăn cho bò đều được phối trộn từ ngô, cám, phụ phẩm nông nghiệp và ủ sinh học, vừa đảm bảo dinh dưỡng, vừa hạn chế mầm bệnh. Đàn bò được tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin theo quy định.

Toàn tỉnh hiện có hơn 718 cơ sở chăn nuôi quy mô lớn, vừa và nhỏ cùng trên 181.000 hộ chăn nuôi nông hộ với tổng đàn trâu, bò trên 470.000 con. Quy mô đàn vật nuôi lớn, nguy cơ dịch bệnh xâm nhập, lây lan luôn tiềm ẩn nếu không kiểm soát tốt. Trước nguy cơ vi rút Serotype SAT1 có thể xâm nhập vào Việt Nam, thực hiện Công điện của Thủ tướng Chính phủ, Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản tỉnh đã tham mưu triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống dịch trên địa bàn. Trong đợt 1 vụ xuân hè năm 2026, tỉnh đã xuất cấp trên 386.000 liều vắc xin các loại cho các xã, phường tổ chức tiêm phòng. Trong đó, có 275.200 liều vắc xin lở mồm long móng; 67.925 liều tụ huyết trùng trâu, bò; 6.950 liều ung khí thán trâu, bò và một số loại vắc xin khác. Đối với các loại vắc xin ngoài chương trình hỗ trợ, các địa phương tiếp tục triển khai theo hướng xã hội hóa, khuyến khích người chăn nuôi chủ động tiêm phòng, phấn đấu tỷ lệ bao phủ đạt trên 70% tổng đàn.

Ông Trần Văn Sáng, Phó trưởng Phòng Phụ trách Phòng Thú y, cho biết: Chúng tôi tập trung vào các giải pháp tăng cường giám sát dịch tễ, hướng dẫn người chăn nuôi áp dụng các biện pháp an toàn sinh học; đồng thời kiểm soát chặt hoạt động vận chuyển, buôn bán, giết mổ gia súc, nhất là tại khu vực giáp biên giới. Tập trung phát hiện sớm, cảnh báo kịp thời và xử lý ngay từ khi mới phát sinh nguy cơ, không để dịch lan rộng ra cộng đồng chăn nuôi. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền để nâng cao ý thức phòng bệnh cho người dân.

Cán bộ Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Chiềng Mai tuyên truyền các biện pháp phòng, chống dịch bệnh tại trang trại bò 3B.

Chủ động phòng, chống dịch bệnh, UBND tỉnh đã ban hành công văn chỉ đạo các xã, phường tăng cường kiểm tra, giám sát đàn gia súc; kịp thời phát hiện các trường hợp nghi mắc bệnh LMLM, đặc biệt tại khu vực biên giới. Khi phát hiện trường hợp nghi ngờ, các địa phương phải báo cáo ngay cơ quan thú y để lấy mẫu xét nghiệm, xác định chủng vi rút, từ đó triển khai biện pháp khoanh vùng, xử lý dứt điểm, không để hình thành ổ dịch lớn. Đối với các địa bàn giáp biên giới, phối hợp chặt chẽ với bộ đội biên phòng và hải quan, tăng cường kiểm tra tại cửa khẩu, đường mòn, lối mở. Đồng thời, kiên quyết xử lý các trường hợp vận chuyển, buôn bán động vật và sản phẩm động vật nhập lậu, không rõ nguồn gốc, nhằm ngăn chặn nguy cơ dịch bệnh xâm nhập từ bên ngoài.

Khi chủng vi rút LMLM mới chưa có vắc xin phòng ngừa, việc chủ động tiêm phòng các chủng hiện có, kết hợp với các biện pháp an toàn sinh học và kiểm soát dịch bệnh từ sớm, từ xa là giải pháp then chốt. Sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, ngành cùng với ý thức của người chăn nuôi sẽ góp phần ngăn chặn nguy cơ dịch bệnh xâm nhập, bảo vệ an toàn đàn gia súc, duy trì phát triển chăn nuôi bền vững trên địa bàn tỉnh.

Nguyễn Yến