Chủ động phòng cháy - tuyến phòng thủ đầu tiên

Kiểm soát ngay từ cơ sở

Nhìn lại các vụ cháy, nổ trong năm 2025 cho thấy: Phần lớn các vụ cháy đều bắt nguồn từ những rủi ro trong đời sống và sản xuất. Trong tổng số 190 vụ cháy xảy ra trên địa bàn tỉnh, có tới hơn 66% nguyên nhân được xác định do sự cố hệ thống, thiết bị điện; tiếp đến là sơ suất, bất cẩn trong sử dụng lửa, nhiệt.

Đáng chú ý, các vụ cháy tập trung nhiều ở loại hình nhà ở, nhà ở kết hợp kinh doanh, kho, cơ sở sản xuất - những không gian vốn tiềm ẩn nguy cơ cao nhưng lại dễ bị chủ quan trong công tác phòng ngừa.

Cảnh sát PCCC và CNCH triển khai lực lượng, phương tiện khống chế kịp thời vụ cháy tại phường Kỳ Sơn trong đêm, hạn chế thiệt hại và nguy cơ cháy lan.

Thực tế đó cho thấy, cháy không phải là sự cố bất ngờ không thể kiểm soát. Khi đô thị hóa nhanh, sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp phát triển, mật độ hàng hóa, thiết bị điện ngày càng dày đặc, nếu không kiểm soát chặt chẽ từ đầu, nguy cơ cháy sẽ luôn thường trực ngay trong từng cơ sở, từng khu dân cư.

Chính vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là xử lý tốt khi cháy xảy ra, mà quan trọng hơn là chủ động phòng ngừa ngay từ cơ sở. Năm 2025, công tác rà soát, phân loại, quản lý các cơ sở thuộc diện nguy hiểm về cháy, nổ được đẩy mạnh; công tác kiểm tra an toàn PCCC được tổ chức, kịp thời phát hiện và xử lý hơn 1.000 trường hợp vi phạm.

Việc kiểm soát điều kiện an toàn PCCC, nhất là đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh, nhà ở kết hợp kinh doanh đã góp phần ngăn chặn nhiều nguy cơ cháy ngay từ “mầm”.

Tuy nhiên, phòng cháy không thể chỉ là câu chuyện của lực lượng chuyên trách hay những đợt kiểm tra theo kế hoạch. Khi phần lớn các nguyên nhân cháy xuất phát từ chính thói quen sử dụng điện, lửa, nhiệt trong sinh hoạt và sản xuất, thì trách nhiệm phòng ngừa phải được đặt đúng chỗ: ở người đứng đầu cơ sở, ở chủ hộ kinh doanh, ở từng gia đình.

Chỉ khi mỗi ổ điện được kiểm tra thường xuyên, mỗi kho hàng được sắp xếp đúng quy định, mỗi lối thoát nạn được giữ thông thoáng, thì nguy cơ cháy mới thực sự được kéo giảm từ gốc.

Phòng cháy chủ động, vì thế, không chỉ là yêu cầu quản lý, mà là cách tiếp cận căn cơ để giảm thiểu những tổn thất lớn có thể xảy ra, nhất là trong bối cảnh các vụ cháy lớn, cháy gây thiệt hại nghiêm trọng về tài sản vẫn còn hiện hữu.

Khi phòng cháy trở thành ý thức cộng đồng

Nếu phòng cháy từ gốc là yêu cầu về quản lý rủi ro, thì phòng cháy trong cộng đồng chính là sự đảm bảo của tính bền vững. Thực tế năm 2025 cho thấy, nơi nào người dân được trang bị kiến thức, kỹ năng và điều kiện xử lý ban đầu, nơi đó nguy cơ cháy lan, cháy lớn được kéo giảm rõ rệt.

Một điểm nhấn rõ nét trong công tác phòng cháy, chữa cháy năm 2025 là việc mở rộng và làm thực chất hơn thế trận PCCC tại cơ sở. Theo thống kê của Phòng Cảnh sát PCCC và Cứu nạn, cứu hộ, Công an tỉnh, toàn tỉnh đã xây dựng và duy trì 2.736 mô hình “Tổ liên gia an toàn PCCC”, 1.428 “Điểm chữa cháy công cộng” tại các khu dân cư đông người, ngõ nhỏ, khu vực xe chữa cháy khó tiếp cận. Đây được coi là “cánh tay nối dài” của lực lượng chuyên nghiệp, giúp xử lý ban đầu khi sự cố mới phát sinh.

Lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH khu vực Lạc Sơn triển khai phương tiện thực tập phương án chữa cháy tại Công ty TNHH Nhựa Lạc Sơn, bảo đảm xử lý tình huống sát thực tế.

Cán bộ, công nhân Công ty TNHH Nhựa Lạc Sơn trực tiếp thực hành sử dụng bình chữa cháy xách tay, nâng cao kỹ năng xử lý ban đầu khi xảy ra sự cố cháy, nổ tại cơ sở sản xuất.

Trong nhiều vụ cháy xảy ra tại khu dân cư năm 2025, lực lượng tại chỗ đã kịp thời sử dụng bình chữa cháy, phương tiện thô sơ để khống chế đám cháy ngay từ đầu, không để cháy lan, cháy lớn. Không ít trường hợp, người dân đã chủ động cắt điện, phá khóa, hỗ trợ thoát nạn trước khi lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH tiếp cận hiện trường. Đây là minh chứng rõ ràng cho hiệu quả của việc “lấy phòng là chính, lấy cơ sở làm trọng tâm”.

Cùng với việc xây dựng mô hình, công tác tuyên truyền, huấn luyện kỹ năng PCCC được đẩy mạnh theo hướng sát thực tế. Theo Trung tá Trần Hồng Vinh - Trưởng Phòng Cảnh sát PCCC và Cứu nạn, cứu hộ, trong năm 2025, lực lượng chức năng đã tổ chức hơn 3.200 buổi tuyên truyền, tập huấn, thu hút hàng trăm nghìn lượt người tham gia; trên 95% cơ sở thuộc diện quản lý về PCCC được hướng dẫn xây dựng phương án chữa cháy, thoát nạn phù hợp với điều kiện thực tế.

Đặc biệt, việc đưa Trung tâm giáo dục cộng đồng về PCCC và CNCH vào hoạt động đã tạo chuyển biến rõ rệt trong nhận thức, giúp người dân tiếp cận kỹ năng phòng cháy, thoát nạn một cách trực quan, dễ nhớ, dễ làm.

Tuy nhiên, các con số cũng cho thấy công tác phòng cháy tại cơ sở vẫn còn những điểm nghẽn. Trong tổng số hơn 1.000 cơ sở vi phạm quy định về PCCC bị xử lý trong năm 2025, phần lớn liên quan đến thiếu lối thoát nạn, hệ thống điện không đảm bảo an toàn, bố trí hàng hóa dễ cháy.

Một số mô hình PCCC tuy đã được xây dựng nhưng chưa được duy trì thường xuyên; lực lượng PCCC tại chỗ ở một số cơ sở còn lúng túng khi xử lý các tình huống thực tế.

Điều đó đặt ra yêu cầu phải chuyển từ “có mô hình” sang “mô hình hoạt động thực chất”, từ tuyên truyền theo đợt sang duy trì thường xuyên. Phòng cháy chủ động không thể dừng ở việc trang bị bình chữa cháy hay treo biển cảnh báo mà phải gắn với trách nhiệm cụ thể của từng chủ cơ sở, từng hộ gia đình và từng khu dân cư.

Thực tiễn năm 2025 cho thấy, khi phòng cháy được đặt đúng vị trí - là điều kiện bắt buộc trong sinh hoạt và sản xuất thì nguy cơ cháy lớn sẽ được kéo giảm từ sớm, từ xa. Đó chính là nền tảng để xây dựng một thế trận phòng cháy vững chắc, không bị động trước những rủi ro ngày càng phức tạp trong đời sống đô thị và sản xuất hiện nay.

Nguyễn Yến