Chủ động chỉ đạo, triển khai hiệu quả công tác phòng, chống thiên tai

Tình hình mưa lũ năm 2025 gây thiệt hại cho nhiều địa phương của tỉnh Thanh Hóa. (Ảnh tư liệu: Hoàng Đông)

Những năm gần đây, tình hình thiên tai trên địa bàn tỉnh diễn biến bất thường, gây thiệt hại nặng nề về tính mạng, tài sản của Nhân dân và Nhà nước. Với sự vào cuộc tích cực của các cấp, các ngành và sự chủ động của người dân, công tác phòng, chống thiên tai đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, thiệt hại do thiên tai gây ra được giảm thiểu, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, công tác phòng, chống thiên tai, vẫn còn những hạn chế, đặc biệt khi xảy ra tình huống thiên tai, sự cố phức tạp: Công tác chỉ đạo có lúc, có nơi còn bị động, lúng túng; phương châm “bốn tại chỗ” chưa được quan tâm đầy đủ, có nơi còn hình thức; khả năng chống chịu của cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng yêu cầu trước sự tàn phá của thiên tai; vẫn còn tình trạng bất cẩn, chủ quan dẫn tới những thiệt hại đáng tiếc về người trong thiên tai; thiếu nguồn lực...

Từ đầu năm 2026 đến nay, trên địa bàn tỉnh đã xảy ra 16 đợt thiên tai (gồm: 02 đợt rét đậm, rét hại, 05 đợt nắng nóng và 09 đợt lốc, sét kèm theo mưa lớn, mưa đá) làm 01 người chết, 6.840 nhà bị ảnh hưởng, hư hỏng, 2.048 ha lúa bị thiệt hại... dự báo tình hình thời tiết, thiên tai trong thời gian tới tiếp tục diễn biến rất phức tạp, bất thường và cực đoan.

Thực hiện Chỉ thị số 23/CT-TTg ngày 25/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ, để chủ động phòng, chống thiên tai, giảm thiểu thiệt hại, nhất là trong mùa mưa bão năm 2026, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các sở, ban, ngành, đơn vị cấp tỉnh, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Công an tỉnh, UBND các xã, phường và các đơn vị liên quan theo chức năng, nhiệm vụ, địa bàn được giao, chủ động chỉ đạo, triển khai quyết liệt, đồng bộ, kịp thời, hiệu quả công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai theo phương châm “chủ động phòng ngừa - dự báo, cảnh báo, chỉ đạo ứng phó kịp thời - khắc phục khẩn trương, hiệu quả; bảo vệ tính mạng cho Nhân dân là trên hết, trước hết”, chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND tỉnh về công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai thuộc lĩnh vực, phạm vi quản lý của đơn vị mình; trong đó tập trung thực hiện tốt một số nhiệm vụ trọng tâm sau:

I. Nhiệm vụ chung

1. Tiếp tục triển khai thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật, văn bản chỉ đạo của Trung ương và của tỉnh về công tác phòng, chống thiên tai, nhất là: Kết luận số 213-KL/TW ngày 21/11/2025 của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 24/3/2020 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai; Nghị quyết số 116/NQ-CP ngày 29/4/2026 của Chính phủ về Kế hoạch thực hiện Kết luận số 213-KL/TW của Ban Bí thư; Kế hoạch số 23-KH/TU ngày 07/02/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy thực hiện Kết luận số 213-KL/TW ngày 21/11/2025 của Ban Bí thư; Kế hoạch số 185/KH-UBND ngày 08/6/2026 của UBND tỉnh về triển khai thực hiện Nghị quyết số 116/NQ-CP ngày 29/4/2026 của Chính phủ và Kế hoạch số 23-KH/TU ngày 07/02/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy; tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và hành động, nâng cao hiệu quả phòng, chống thiên tai, trong đó xác định phòng, chống thiên tai là nhiệm vụ chính trị quan trọng hàng đầu, cấp bách, thường xuyên, liên tục; huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị và Nhân dân trong phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai.

2. Lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, các chương trình, dự án, nhất là các quy hoạch, dự án phát triển khu đô thị, nông thôn, kết cấu hạ tầng đê điều, giao thông, thủy lợi; rà soát quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng, bố trí, sắp xếp dân cư phù hợp với đặc điểm thiên tai từng vùng; bảo vệ và nâng cao chất lượng rừng phòng hộ đầu nguồn, rừng ngập mặn ven biển.

3. Tổ chức rà soát, hoàn thiện kế hoạch phòng, chống thiên tai, phương án ứng phó với từng loại hình thiên tai theo cấp độ rủi ro thiên tai bảo đảm chi tiết, cụ thể, sát thực tế, nhất là ứng phó các kịch bản bão mạnh, sạt lở đất, lũ quét, mưa lũ lớn cực đoan, ngập lụt vượt lịch sử, không để bị động, bất ngờ khi xảy ra thiên tai. Ngoài ra, phải chú trọng việc thực hành diễn tập, huấn luyện triển khai các kế hoạch, phương án ở cấp cơ sở, nhất là các thôn, bản, khu vực xung yếu, trọng điểm.

4. Khẩn trương hoàn thành việc kiện toàn, phân công cụ thể nhiệm vụ, địa bàn phụ trách cho các thành viên Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự các địa phương, đơn vị.

5. Chuẩn bị sẵn sàng lực lượng, vật tư, phương tiện, hậu cần với mức cao nhất theo phương châm “bốn tại chỗ”, nhất là các địa bàn xung yếu (các khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất, ngập lụt; các trọng điểm đê điều, hồ đập, giao thông) để sẵn sàng triển khai ứng phó có hiệu quả với các tình huống thiên tai, sự cố, giảm thiểu tối đa thiệt hại.

6. Rà soát, đánh giá mức độ an toàn, khả năng chống chịu của hệ thống công trình phòng, chống thiên tai và cơ sở hạ tầng thiết yếu, kịp thời nâng cấp, gia cố, sửa chữa công trình xung yếu để chủ động phòng ngừa trước diễn biến thiên tai cực đoan. Ưu tiên đầu tư nguồn lực tập trung sửa chữa, nâng cấp đê điều, hồ đập có nguy cơ mất an toàn trước mùa mưa lũ; thực hiện hiệu quả công tác quản lý an toàn đê điều, hồ đập; chủ động vận hành điều tiết bảo đảm an toàn hồ đập, an toàn dân cư vùng hạ du, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống.

7. Đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình, dự án khắc phục hậu quả thiên tai năm 2025, đảm bảo hoàn thành đúng tiến độ, chất lượng, sớm đưa công trình vào phục vụ công tác phòng chống thiên tai năm 2026; trường hợp chưa hoàn thành, phải xây dựng phương án đảm bảo an toàn cho công trình trong mùa mưa lũ.

8. Nâng cao năng lực ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai; chú trọng công tác phối hợp, hiệp đồng giữa các lực lượng, trong đó xác định lực lượng vũ trang làm nòng cốt, công tác ứng phó thiên tai, sự cố là hoạt động quan trọng, là “nhiệm vụ chiến đấu trong thời bình” của lực lượng vũ trang. 9. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, bổ sung phương tiện, trang thiết bị bảo đảm công tác chỉ đạo, chỉ huy, triển khai nhiệm vụ phòng, chống thiên tai.

II. Nhiệm vụ cụ thể của một số sở, ngành, đơn vị

1. Sở Nông nghiệp và Môi trường

- Tổ chức thường trực, theo dõi chặt chẽ tình hình thiên tai, thực hiện đầy đủ nhiệm vụ Văn phòng Chỉ huy phòng, chống thiên tai tỉnh; tham mưu kịp thời, chính xác cho UBND tỉnh, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo, điều hành công tác phòng, chống thiên tai theo quy định.

- Chủ trì, phối hợp với các địa phương, đơn vị liên quan triển khai công tác phòng, chống thiên tai theo quy định, trong đó lưu ý: Tập trung rà soát, hoàn thiện các kế hoạch, phương án ứng phó với thiên tai, nhất là tình huống xảy ra thiên tai cực đoan, diện rộng; bảo đảm an toàn công trình phòng chống thiên tai, đê điều, hồ đập thủy lợi không để xảy ra sự cố bất ngờ; đảm bảo an toàn cho người và phương tiện hoạt động nghề cá trên biển, hướng dẫn tàu cá neo đậu, tránh trú bão tại các khu tránh trú bão trên địa bàn tỉnh; chuyển đổi mùa vụ, cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp để chủ động thích ứng, giảm thiệt hại do thiên tai; tăng cường kiểm tra, quản lý cấp phép, khai thác tài nguyên, khoáng sản, đặc biệt là khai thác cát, sỏi lòng sông, tránh gây sạt lở, gia tăng rủi ro thiên tai; chuẩn bị đầy đủ các loại vật tư, thiết bị để sẵn sàng tham gia công tác xử lý môi trường sau thiên tai.

- Theo dõi, đôn đốc các địa phương, đơn vị liên quan trong việc triển khai thực hiện Chỉ thị này, định kỳ tổng hợp tình hình, kết quả thực hiện, những vướng mắc, khó khăn, nội dung vượt thẩm quyền (nếu có) trong quá trình thực hiện và giải pháp khắc phục; báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh trước ngày 15 hằng tháng (bắt đầu từ tháng 7/2026 đến tháng 11/2026).

2. Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh

- Tổ chức thường trực, theo dõi chặt chẽ tình hình thảm họa, sự cố, thiên tai; thực hiện đầy đủ nhiệm vụ Văn phòng Thường trực Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh; tham mưu kịp thời, chính xác cho UBND tỉnh, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo, điều hành công tác phòng thủ dân sự theo quy định.

- Chủ trì, phối hợp với các địa phương, đơn vị liên quan tổ chức rà soát, hoàn thiện kế hoạch ứng phó thảm họa, sự cố, thiên tai; hiệp đồng chặt chẽ với các đơn vị quân đội đứng chân trên địa bàn, sẵn sàng về lực lượng, phương tiện tham gia ứng phó thảm họa, sự cố, thiên tai trên địa bàn tỉnh, nhất là hỗ trợ các địa phương sơ tán, di dời dân, cứu hộ, cứu nạn và lương thực, thực phẩm; nâng cao năng lực cho lực lượng làm nhiệm vụ tìm kiếm cứu nạn chuyên trách, kiêm nhiệm; tăng cường công tác huấn luyện, đào tạo, diễn tập phòng thủ dân sự, ứng phó thảm họa, sự cố, thiên tai.

- Tăng cường đầu tư hiện đại hóa phương tiện, trang thiết bị cứu hộ, cứu nạn đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, nhất là khi xảy ra tình huống thảm họa, thiên tai, sự cố phức tạp trên biển, vùng sâu, vùng xa, bảo đảm tìm kiếm cứu nạn kịp thời.

3. Công an tỉnh chỉ đạo công an cấp xã và các đơn vị trực thuộc liên quan sẵn sàng phối hợp, bố trí phương tiện, lực lượng ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai; phối hợp kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về đê điều, lấn chiếm lòng sông, bãi sông; xây dựng phương án đảm bảo an ninh trật tự, cứu nạn, cứu hộ, an toàn giao thông khi xảy ra thiên tai.

4. Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với các địa phương, đơn vị liên quan triển khai công tác đảm bảo an toàn kết cấu hạ tầng giao thông, xây dựng thuộc phạm vi quản lý khi xảy ra thiên tai, nhất là hệ thống tiêu thoát nước trên các tuyến giao thông trọng điểm và tại các khu kinh tế, khu đô thị để chủ động tiêu thoát nước, kịp thời khắc phục các tồn tại, bất cập ảnh hưởng đến khả năng tiêu thoát lũ; triển khai các giải pháp phòng ngừa, hạn chế nguy cơ sạt lở, bảo đảm an toàn giao thông đường bộ; chuẩn bị đầy đủ lực lượng, vật tư, phương tiện theo phương châm “bốn tại chỗ” để sẵn sàng khắc phục sự cố, bảo đảm giao thông thông suốt khi có tình huống; kiểm tra, rà soát công tác quản lý đô thị và hoạt động xây dựng để hạn chế xảy ra sự cố.

5. Sở Công Thương

- Chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan kiểm tra công tác bảo đảm an toàn các công trình thuộc lĩnh vực quản lý trước, trong mùa mưa lũ; chỉ đạo các chủ hồ chứa thủy điện thực hiện nghiêm quy định về quản lý an toàn hồ đập, vận hành hồ chứa, liên hồ chứa đảm bảo an toàn công trình và hạ du; cương quyết 5 xử lý theo thẩm quyền hoặc tham mưu cho cấp có thẩm quyền xử lý đối với các chủ hồ có hành vi vi phạm theo đúng quy định của pháp luật.

- Chỉ đạo Công ty Điện lực Thanh Hóa và các tổ chức quản lý, kinh doanh điện trên địa bàn kiểm tra, rà soát cơ sở hạ tầng lưới điện, đảm bảo an toàn cung cấp điện trong mùa mưa bão; xây dựng các phương án dự phòng khôi phục nhanh hệ thống điện sau thiên tai để phục vụ công tác khắc phục hậu quả, khôi phục sản xuất và dân sinh.

- Chỉ đạo các địa phương, đơn vị liên quan dự trữ hàng hóa thiết yếu, nhất là khu vực thường xuyên bị ngập sâu, chia cắt, phù hợp tình hình, tránh lãng phí; tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, tăng giá hàng hóa bất hợp lý và trục lợi trong và sau thiên tai.

6. Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, nhất là trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số trong phòng, chống thiên tai; chỉ đạo các đơn vị cung cấp dịch vụ viễn thông có phương án bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt phục vụ công tác chỉ đạo ứng phó thiên tai trong mọi tình huống, nhất là tại khu vực miền núi, nguy cơ cao bị chia cắt, trong đó lưu ý triển khai ngay các giải pháp kiên cố hóa hệ thống thông tin liên lạc tại các khu vực trọng điểm thường xuyên xảy ra thiên tai, sự cố.

7. Sở Y tế chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn các cơ sở y tế, bệnh viện, trung tâm y tế dự phòng chủ động bố trí đủ cơ số thuốc, dụng cụ y tế dự phòng, lực lượng, phương tiện để cơ động cấp cứu, vận chuyển, điều trị người bị nạn khi xảy ra thiên tai; phối hợp với các đơn vị liên quan và chính quyền địa phương tổ chức các đội cấp cứu để sẵn sàng làm nhiệm vụ; hướng dẫn công tác vệ sinh môi trường và tham gia phòng, chống dịch bệnh sau thiên tai; hướng dẫn và thực hiện trình tự, thủ tục theo thẩm quyền để triển khai các chính sách trợ giúp xã hội cho các đối tượng bị ảnh hưởng của thiên tai.

8. Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan tham mưu cho cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định bố trí, cân đối vốn trong kế hoạch đầu tư công trung hạn, hàng năm và ngân sách tỉnh cho hoạt động phòng, chống thiên tai; nhất là hỗ trợ khắc phục kịp thời hậu quả thiên tai, xử lý khẩn cấp sự cố công trình đê điều, thủy lợi, giao thông, di dời dân cư khẩn cấp vùng thiên tai.

9. Báo và Phát thanh, truyền hình Thanh Hóa tăng cường truyền thông, nâng cao nhận thức, hướng dẫn kỹ năng phòng, chống thiên tai cho Nhân dân; cập nhật, đưa tin kịp thời, chính xác về tình hình và công tác chỉ đạo của cấp có thẩm quyền khi có tình huống thiên tai để nhân dân biết, chủ động triển khai các biện pháp ứng phó phù hợp.

10. Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh tổ chức quan trắc, tính toán, dự báo, cảnh báo và cung cấp thông tin kịp thời về diễn biến của thời tiết, thiên tai để các cấp chính quyền và người dân biết, chủ động triển khai các biện pháp ứng phó; tiếp tục nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo thiên tai.

11. Các sở, ban, ngành, đơn vị khác theo chức năng, nhiệm vụ được giao chủ động triển khai công tác phòng, chống thiên tai theo quy định, đảm bảo an toàn cho lực lượng và công trình thuộc quản lý của đơn vị mình; đồng thời sẵn sàng phối hợp, hỗ trợ các địa phương, đơn vị liên quan trong công tác phòng, chống thiên tai.

12. UBND các xã, phường

- Khẩn trương chỉ đạo rà soát, xác định cụ thể các khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất/đá, ngập sâu để chủ động bố trí tạm cư cho người dân đến nơi an toàn; quyết định cụ thể thời gian, thời điểm, địa điểm, đối tượng tạm cư phù hợp với tình hình thực tế trong mùa mưa bão và có chính sách bảo đảm các điều kiện sinh hoạt thiết yếu cho người dân trong thời gian tạm cư. Trường hợp số lượng người tạm cư lớn, vượt quá khả năng hỗ trợ ngân sách địa phương, các địa phương kịp thời báo cáo cấp thẩm quyền xem xét, hỗ trợ theo quy định, không để bị động, gián đoạn trong công tác bảo đảm đời sống cho người dân.

- Tổ chức thực hiện nghiêm túc, khẩn trương, có hiệu quả Đề án “Sắp xếp, ổn định dân cư khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất tại các xã khu vực miền núi của tỉnh giai đoạn 2026-2030” theo đúng yêu cầu tại Quyết định số 241/QĐ-UBND ngày 20/01/2026 của UBND tỉnh, Kế hoạch số 148/KH-BCĐ ngày 19/5/2026 Trưởng Ban Chỉ đạo thực hiện Đề án và các chỉ đạo có liên quan của Chủ tịch UBND tỉnh.

- Củng cố, nâng cao vai trò, trách nhiệm, hiệu quả hoạt động đội xung kích phòng, chống thiên tai cấp xã; bố trí nguồn lực, tăng cường đầu tư trang thiết bị, công cụ hỗ trợ cho các lực lượng trực tiếp tham gia công tác phòng, chống thiên tai, bảo đảm phương châm “bốn tại chỗ” tới từng thôn, bản, đáp ứng yêu cầu ứng phó nhanh nhất khi có tình huống thiên tai, đặc biệt khi xảy ra thiên tai lớn, cực đoan.

- Đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chấp hành nghiêm quy định, khuyến cáo về bảo đảm an toàn khi có cảnh báo thiên tai (bão, dông lốc, khu vực ngập sâu, nước chảy xiết, sạt lở...) nhằm giảm thiểu thiệt hại do chủ quan, bất cẩn. Tổ chức thực hiện nghiêm, kịp thời chỉ đạo của cấp trên; chủ động sơ tán/di dời dân ra khỏi khu vực nguy hiểm (khi cần thiết áp dụng cưỡng chế sơ tán, di dời để đảm bảo an toàn tính mạng cho người dân).

- Tăng cường công tác quản lý, đảm bảo an toàn đê điều, hồ đập, chống úng, chống hạn; quản lý chặt chẽ việc khai thác, sử dụng bãi sông, lòng sông, các hoạt động khai thác khoáng sản, thanh thải vật cản bảo đảm không gian thoát lũ của các tuyến sông. Triển khai thực hiện tốt việc phát quang cây cối, rào dậu trên đê và nạo vét, thanh thải vật cản trên các kênh tiêu, trục tiêu.

- Kiểm tra công tác bảo đảm an toàn tại các công trường đang xây dựng, nhất là các công trình xây dựng ở khu dân cư, bãi sông, ven sông, suối, kênh rạch, sườn dốc; đình chỉ việc xây dựng công trình nếu không bảo đảm an toàn hoặc có nguy cơ gây sạt lở, ảnh hưởng đến dòng chảy, thoát lũ. Về lâu dài, phải kiểm soát chặt chẽ công tác quy hoạch, xây dựng nhà cửa, công trình ven sông, suối, kênh rạch, ven biển, sườn dốc, đảm bảo không làm gia tăng rủi ro thiên tai.

- Đối với các địa phương ven biển cần tăng cường công tác quản lý, bảo vệ diện tích rừng ngập mặn hiện có; quản lý chặt chẽ tàu thuyền nghề cá, nhất là các bè mảng khi có bão, áp thấp nhiệt đới; nâng cao mức độ an toàn và bảo đảm thông tin liên lạc cho tàu thuyền hoạt động trên biển, đặc biệt là các tàu đánh bắt xa bờ. Phối hợp với Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh và Sở Nông nghiệp và Môi trường trong việc kêu gọi, hướng dẫn tránh trú, kiểm đếm, sắp xếp neo đậu, đảm bảo an toàn cho người và phương tiện. Có biện pháp đảm bảo an toàn cho người và tài sản tại các các chòi canh, lồng bè nuôi trồng thủy hải sản.

13. Trân trọng đề nghị Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh chỉ đạo đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức, kỹ năng ứng phó thiên tai cho Nhân dân; tích cực vận động, kêu gọi quyên góp, ủng hộ, trợ giúp đồng bào bị ảnh hưởng của thiên tai. Yêu cầu các sở, ban, ngành, đơn vị cấp tỉnh, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Công an tỉnh, UBND các xã, phường và các đơn vị liên quan nghiêm túc triển khai thực hiện.