Chồng là quân nhân chuyên nghiệp, vợ có được hưởng chế độ thai sản nếu không tham gia bảo hiểm xã hội?

Câu hỏi của công dân và nội dung trả lời của Bộ Quốc phòng được công bố trên Cổng Thông tin điện tử Bộ Quốc phòng. Theo đó, nội dung đầy đủ câu hỏi của công dân gửi tới Bộ Quốc phòng qua Chương trình “Dân hỏi - Bộ trưởng trả lời” như sau: “Tôi hiện là QNCN, đã phục vụ trong Quân đội được 10 năm và hiện vẫn đang tại ngũ. Tháng 9-2025, vợ tôi sinh con nhưng không tham gia BHXH. Tôi xin hỏi:

- Trường hợp vợ không tham gia BHXH thì tôi có được hưởng trợ cấp thai sản một lần khi vợ sinh con theo quy định của pháp luật hay không?

- Ngoài trợ cấp một lần (nếu thuộc đối tượng được hưởng), tôi còn được hưởng những chế độ, khoản trợ cấp nào liên quan đến chế độ thai sản?

- Thời hạn giải quyết hồ sơ hưởng chế độ thai sản theo quy định là bao lâu kể từ khi đơn vị tiếp nhận đầy đủ hồ sơ?

Từ tháng 10-2025, tôi đã hoàn thiện đầy đủ hồ sơ và nộp cho đơn vị. Đến tháng 5-2026, tôi đã được giải quyết chế độ nghỉ 7 ngày để chăm sóc vợ sinh con. Tuy nhiên, đến nay tôi vẫn chưa nhận được trợ cấp thai sản một lần (nếu thuộc trường hợp được hưởng).

Vì vậy, kính đề nghị quý cơ quan cho biết, trong trường hợp tôi đủ điều kiện hưởng trợ cấp thai sản một lần nhưng đến nay vẫn chưa được chi trả thì cơ quan, đơn vị hoặc cá nhân nào có trách nhiệm giải quyết và chịu trách nhiệm đối với việc chậm chi trả này.

Kính đề nghị quý cơ quan xem xét, hướng dẫn để tôi có cơ sở thực hiện và bảo đảm quyền lợi theo đúng quy định của pháp luật”.

Ảnh minh họa: qdnd.vn

Sau khi nghiên cứu nội dung phản ánh của công dân và đối chiếu với quy định của Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, ngày 3-7-2026, cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng trả lời như sau:

1. Đối với chế độ nghỉ việc hưởng chế độ thai sản, trường hợp ông là QNCN đang tham gia BHXH bắt buộc thì khi vợ sinh con sẽ được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản theo quy định tại khoản 2 Điều 53 Luật Bảo hiểm xã hội. Thời gian nghỉ cụ thể phụ thuộc vào tình trạng sinh con của vợ (sinh thường, sinh phải phẫu thuật, sinh con dưới 32 tuần tuổi, sinh đôi hoặc sinh 3 con trở lên) và thời gian nghỉ việc phải thực hiện trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày vợ sinh con.

2. Đối với chế độ trợ cấp một lần khi sinh con, Điều 58 Luật Bảo hiểm xã hội quy định, trường hợp lao động nữ sinh con nhưng không đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản hoặc không tham gia BHXH mà người chồng có đủ điều kiện theo khoản 2 Điều 50 của luật thì người chồng được hưởng trợ cấp một lần khi sinh con. Do đó, việc vợ ông không tham gia BHXH; đồng thời ông là QNCN đã tham gia BHXH được 10 năm, hiện vẫn đang tại ngũ thì ông đáp ứng đầy đủ điều kiện theo khoản 2 Điều 50 Luật Bảo hiểm xã hội. Do vậy, ông được hưởng trợ cấp một lần cho mỗi con bằng 2 lần mức tham chiếu tại tháng vợ ông sinh con.

3. Theo quy định Điều 62 Luật Bảo hiểm xã hội quy định, chậm nhất sau 45 ngày kể từ ngày hết thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản ông phải nộp hồ sơ cho cơ quan trực tiếp quản lý và trong thời hạn 5 ngày, kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ, người sử dụng lao động hoàn thành việc giải quyết chế độ thai sản đối với người lao động.

Đề nghị công dân lập hồ sơ theo quy định và gửi cơ quan, đơn vị quản lý trực tiếp để được xem xét, giải quyết. Trường hợp hồ sơ chưa đủ điều kiện giải quyết thì yêu cầu cơ quan có thẩm quyền trả lời bằng văn bản, nêu rõ căn cứ và lý do theo quy định của pháp luật.

ĐỨC TUẤN