Chống khai thác IUU: Chuyển biến từ nhận thức đến hành động của ngư dân

Bộ đội Biên phòng Gia Lai hướng dẫn ngư dân chấp hành các quy định khi khai thác trên biển. (Ảnh: Đình Quân/TTXVN)

Cùng với các địa phương trên cả nước, tỉnh Gia Lai đang tập trung thực hiện nhiều giải pháp nhằm ngăn chặn tình trạng khai thác hải sản bất hợp pháp.

Trên các tuyến biển, lực lượng Biên phòng đã triển khai nghiêm túc các nhiệm vụ cấp bách chống khai thác IUU; trong đó tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tuần tra, kiểm soát, phát hiện, kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp tàu cá, ngư dân vi phạm các quy định về IUU.

Thay đổi từ nhận thức đến hành động của ngư dân

Trạm kiểm soát Biên phòng Mũi Tấn (thuộc Đồn Biên phòng Cửa khẩu Cảng Quy Nhơn) là nơi trực tiếp thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, kiểm soát đăng ký kiểm chứng chặt chẽ các phương tiện tàu cá ra, vào cửa biển Quy Nhơn. Đây được xác định là địa bàn trọng điểm trong đấu tranh chống khai thác hải sản bất sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định của tỉnh.

Thời gian qua, cán bộ, chiến sỹ tại trạm đã tăng cường công tác tuần tra, kiểm tra, kiểm soát tàu cá khi xuất, nhập bến tại cửa biển Quy Nhơn, kiên quyết xử lý và không giải quyết cho các phương tiện không đủ điều kiện, thủ tục xuất bến.

Đại úy Lê Văn Hòa, Trạm trưởng Trạm kiểm soát Biên phòng Mũi Tấn, Đồn Biên phòng cửa khẩu Cảng Quy Nhơn, cho biết: “Khi làm thủ tục xuất nhập bến, cán bộ, chiến sĩ tại trạm sẽ kiểm tra tín hiệu của thiết bị giám sát hành trình, đảm bảo có tín hiệu thì mới làm thủ tục xuất bến cho phương tiện đi biển. Khi phương tiện về bờ, cán bộ, chiến sỹ tại trạm tiến hành kiểm tra đầy đủ các thủ tục, giấy tờ, người và phương tiện; đồng thời kiểm tra tín hiệu thiết bị giám sát hành trình. Nếu phát hiện phương tiện bị mất kết nối giám sát hành trình trên sáu giờ, đơn vị sẽ tiến hành làm việc để xác minh, làm rõ vụ việc.”

Từ đầu năm 2025 đến nay, các đồn Biên phòng tuyến biển tại Gia Lai đã phối hợp với lực lượng chức năng thường xuyên duy trì, vận động nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của 546 tổ tàu thuyền an toàn với 2.267 tàu cá/9.602 ngư dân nhằm giúp đỡ, hỗ trợ nhau khi hành nghề trên biển; tham gia đấu tranh, tố giác các hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm các quy định về chống khai thác IUU.

Lực lượng biên phòng kiểm tra, giám sát chặt chẽ tàu cá "3 không."(Ảnh: Đình Quân/TTXVN)

Các đơn vị đã vận động 6.230 lượt chủ phương tiện ký cam kết không vi phạm vùng biển nước ngoài; tuyên truyền 125 buổi/5.875 lượt chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân để giải đáp những vướng mắc, chia sẻ khó khăn trong quá trình khai thác xa bờ.

Thượng tá Phạm Bảo Ân (Phó phòng nghiệp vụ Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai) cho biết thông qua công tác kiểm tra, kiểm soát kết hợp với công tác tuyên truyền của các đơn vị, tàu cá đủ điều kiện mới cho xuất bến.

Trước khi cho tàu xuất bến, cán bộ, chiến sĩ tại các trạm kiểm soát Biên phòng tổ chức cho chủ tàu, thuyền trưởng ký cam kết không vi phạm IUU. Song song với công tác tuyên truyền, các đồn Biên phòng đẩy mạnh công tác xử phạt các trường hợp vi phạm để đảm bảo tính răn đe.

Một trong những chuyển biến quan trọng nhất trong công tác chống khai thác IUU tại Gia Lai là sự thay đổi từ nhận thức đến hành động của ngư dân.

Hầu hết các chủ tàu đã chủ động kiểm tra thiết bị giám sát hành trình trước khi ra khơi, ghi chép nhật ký khai thác đầy đủ, tuân thủ nghiêm vùng biển được phép hoạt động.

Không ít ngư dân đã tích cực tuyên truyền những quy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp cho bạn nghề; qua đó tạo hiệu ứng lan tỏa trong cộng đồng ngư dân.

Ngư dân Đỗ Lanh (phường Hoài Nhơn Đông) cho biết thời gian qua, các ngư dân luôn thực hiện đầy đủ các quy định pháp luật trong suốt hành trình khai thác trên biển. Khi ra khơi, ngư dân chỉ đánh bắt ở vùng biển cho phép, tuyệt đối không xâm phạm vùng biển nước ngoài. Ngoài việc ghi lại nhật ký khai thác và mở thiết bị giám sát hành trình trong suốt quá trình đánh bắt, khi xuất hoặc cập bến, các ngư dân đều báo cáo với lực lượng chức năng.

Theo ngư dân Nguyễn Văn Trữ (xã Đề Gi), cán bộ và chiến sĩ tại các đồn Biên phòng luôn nhắc nhở ngư dân tuyệt đối không vi phạm vùng biển nước ngoài; khi ra khơi phải thường xuyên kiểm tra thiết bị giám sát hành trình. Vì vậy, trong mỗi chuyến đi biển, ngư dân luôn tuân thủ các quy định, đánh bắt hải sản hợp pháp để vừa bảo vệ nguồn lợi hải sản, vừa có nghĩa vụ và trách nhiệm trong bảo vệ chủ quyền biển, đảo.

Huy động tối đa nguồn lực

Từ đầu năm 2025 đến nay, trên địa bàn tỉnh Gia Lai không có tàu cá, ngư dân bị nước ngoài bắt giữ. Tuy nhiên, tình hình tàu cá, ngư dân vi phạm các quy định khi khai thác thủy sản vẫn còn xảy ra.

Tàu cá cập cảng Quy Nhơn làm thủ tục xuất nhập. (Ảnh: Đình Quân/TTXVN)

Để hạn chế tình trạng này, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai đã chỉ đạo các đồn, trạm kiểm soát Biên phòng phối hợp với địa phương, các lực lượng liên ngành tăng cường quản lý người, tàu cá khi xuất, nhập bến; truy xuất nguồn gốc thủy sản, nhật ký khai thác và tình hình hoạt động của tàu cá trên các vùng biển.

Các đơn vị thường xuyên cập nhật hồ sơ, danh sách tàu cá trên địa bàn, đặc biệt là nhóm tàu cá “nguy cơ cao”; đối tượng nghi vấn liên quan đến hoạt động môi giới đưa tàu cá, ngư dân đi khai thác thủy sản trái phép ở vùng biển nước ngoài; phát hiện, ngăn chặn cảnh báo kịp thời số tàu cá vượt ranh giới có dấu hiệu sang vùng biển nước ngoài khai thác thủy sản trái phép.

Các đơn vị kiên quyết không cho tàu cá xuất bến nếu không đảm bảo thủ tục, giấy tờ đối với người, phương tiện và các yêu cầu về hoạt động khai thác thủy sản theo quy định của pháp luật.

Đại tá Trần Tiến Hải, Chỉ huy trưởng Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai, nêu rõ thực hiện nghiêm chỉ đạo của Trung ương, địa phương về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác chống khai thác IUU, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh đã chỉ đạo các đơn vị nêu cao tinh thần trách nhiệm, thực hiện nghiêm túc, quyết liệt các nhiệm vụ được giao; trong đó, tập trung quản lý chặt nhóm tàu cá có nguy cơ cao khai thác hải sản bất hợp pháp để kịp thời nhắc nhở.

Trường hợp tàu cá vi phạm nhiều lần, chủ tàu cá có nhiều tàu vi phạm hoặc có tàu tái phạm, đơn vị tiến hành tịch thu phương tiện đồng thời phối hợp với cơ quan Công an, Viện Kiểm sát xử lý hình sự đối với chủ tàu và thuyền trưởng theo đúng quy định của pháp luật.

“Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai phân công cán bộ nghiệp vụ, cùng với các lực lượng chức năng thực hiện đồng bộ, quyết liệt, nắm toàn diện, có chiều sâu tình hình tàu cá hoạt động trên các vùng biển; khai thác, sử dụng hệ thống phương tiện kỹ thuật, trang thiết bị giám sát thông tin liên lạc, giám sát hành trình tàu cá. Qua đó, đơn vị chủ động phát hiện, kịp thời xử nghiêm các trường hợp vi phạm, nhất là các tàu cá vượt ranh giới có dấu hiệu sang vùng biển nước ngoài khai thác hải sản trái phép, tàu cá vi phạm các quy định liên quan đến thiết bị giám sát hành trình. Với sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của các lực lượng, đặc biệt là vai trò nòng cốt của cán bộ, chiến sĩ các đồn Biên phòng, từ đầu năm 2025 đến nay, trên địa bàn tỉnh Gia Lai không có tàu cá, ngư dân bị nước ngoài bắt giữ,” Đại tá Trần Tiến Hải cho biết thêm.

Xác định chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định không phải là mục tiêu ngắn hạn, mà là một quá trình lâu dài, gắn liền với chiến lược phát triển kinh tế biển bền vững.

Thời gian qua, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai đã huy động tối đa nguồn lực, từ việc chỉ đạo 6 đồn Biên phòng tuyến biển, Hải đội Biên phòng 2 và 9 trạm kiểm soát Biên phòng, các đội nghiệp vụ đến việc trang bị 3 tàu và 8 ca nô chuyên dụng.

Những nỗ lực này nhằm siết chặt công tác tuần tra, kiểm soát, thể hiện quyết tâm ngăn chặn và chấm dứt tình trạng ngư dân vi phạm IUU tại địa phương./.

(TTXVN/Vietnam+)