Chống hàng giả trên mạng

Cán bộ Chi cục Quản lý thị trường tỉnh theo dõi, rà soát thông tin trên môi trường mạng. Ảnh: KIỀU DIỄM

Hàng giả “ẩn” sau gian hàng ảo

Chỉ cần vài thao tác trên điện thoại, người mua có thể đặt một chiếc túi xách hàng hiệu, một đôi giày “xuất dư”, một lọ mỹ phẩm “xách tay” với giá rẻ hơn nhiều lần so với hàng chính hãng. Người bán không cần cửa hàng, không cần bảng hiệu, chỉ cần một tài khoản mạng xã hội, vài hình ảnh bắt mắt, những lời rao “sale sốc”, “giá kho”, “cam kết như hình” là có thể tiếp cận hàng trăm, hàng ngàn khách hàng.

Điểm chung của nhiều sản phẩm là giá rẻ bất thường, thông tin nguồn gốc không rõ ràng, hóa đơn, chứng từ không đầy đủ. Có trường hợp người bán dùng hình ảnh sản phẩm chính hãng để quảng cáo, nhưng hàng giao cho khách lại là sản phẩm kém chất lượng, giả mạo nhãn hiệu hoặc không rõ xuất xứ. Các mặt hàng vi phạm phổ biến là thời trang, giày dép, túi xách, trang sức, mỹ phẩm, hàng điện tử, thực phẩm và một số mặt hàng tiêu dùng.

6 tháng đầu năm 2026, tình hình thị trường hàng hóa trên địa bàn nhìn chung ổn định, không xảy ra tình trạng đầu cơ, găm hàng hay tăng giá bất hợp lý trên diện rộng. Tuy nhiên, các hành vi vi phạm trong hoạt động thương mại vẫn còn xảy ra, trong đó hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và vi phạm trên môi trường thương mại điện tử là vấn đề đáng chú ý.

Riêng lĩnh vực thương mại điện tử, lực lượng quản lý thị trường tỉnh đã kiểm tra đột xuất, phát hiện 37 vụ vi phạm, xử lý 35 vụ, trị giá hàng hóa vi phạm hơn 720 triệu đồng, số tiền phạt 520 triệu đồng. Đối với nhóm hàng giả, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ, lực lượng chức năng kiểm tra 84 vụ, phát hiện 82 vụ vi phạm, xử lý 77 vụ, trị giá hàng hóa vi phạm hơn 2,1 tỷ đồng, thu nộp ngân sách gần 2,3 tỷ đồng.

Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Nguyễn Trung Tiến cho biết: “Điểm khó trong kiểm tra, xử lý vi phạm trên môi trường mạng là người bán có thể không có địa điểm kinh doanh cố định, thường xuyên thay đổi tài khoản, xóa bài đăng, chia nhỏ hàng hóa và giao qua nhiều khâu trung gian. Vì vậy, chúng tôi phải thay đổi cách tiếp cận, vừa quản lý địa bàn thực tế vừa theo dõi, thu thập chứng cứ trên không gian mạng để xử lý đúng quy định”.

Thương mại điện tử là xu hướng tất yếu, tạo điều kiện cho doanh nghiệp mở rộng thị trường và giúp người dân mua sắm thuận lợi hơn. Tuy nhiên, môi trường này cũng bị một số đối tượng lợi dụng để kinh doanh hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc. “Quan điểm của lực lượng quản lý thị trường là công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường không làm ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh hợp pháp, nhưng sẽ xử lý nghiêm trường hợp lợi dụng thương mại điện tử để buôn bán hàng giả, hàng lậu, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, gây thiệt hại cho người tiêu dùng và doanh nghiệp chân chính”, ông Nguyễn Trung Tiến cho biết.

Phải theo kịp thị trường số

Trước thủ đoạn ngày càng tinh vi trên môi trường mạng, lực lượng quản lý thị trường tỉnh tăng cường kiểm tra, giám sát các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, dịch vụ giao hàng để kịp thời phát hiện, xử lý hành vi lợi dụng kinh doanh trực tuyến nhằm tiêu thụ hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, bảo vệ người tiêu dùng và doanh nghiệp làm ăn chân chính.

Công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường phải chuyển động theo kịp thị trường số. Cán bộ quản lý thị trường không chỉ kiểm tra hàng hóa tại cửa hàng, kho chứa, phương tiện vận chuyển, còn phải biết theo dõi dấu hiệu vi phạm trên mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, website bán hàng; lưu giữ chứng cứ điện tử; xác minh thông tin người bán; phối hợp với ngân hàng, đơn vị vận chuyển và các lực lượng chức năng khi cần thiết.

Ông Nguyễn Trung Tiến cho rằng trong chống hàng giả trên mạng, xử phạt chỉ là một phần. Quan trọng hơn là phải nhận diện sớm, ngăn chặn từ đầu, không để hàng hóa vi phạm lan rộng. Muốn vậy, cần sự phối hợp đồng bộ giữa lực lượng quản lý thị trường, công an, thuế, hải quan, chính quyền địa phương, các sàn thương mại điện tử, đơn vị vận chuyển và cả người tiêu dùng.

“Người tiêu dùng là một kênh thông tin rất quan trọng. Khi phát hiện hàng hóa có dấu hiệu giả mạo, không rõ nguồn gốc, quảng cáo sai sự thật hoặc người bán không cung cấp hóa đơn, chứng từ, người dân nên phản ánh đến cơ quan chức năng. Mỗi phản ánh kịp thời sẽ giúp lực lượng chức năng có thêm cơ sở kiểm tra, xử lý, góp phần làm sạch môi trường kinh doanh”, ông Nguyễn Trung Tiến nói.

Doanh nghiệp cũng cần chủ động bảo vệ thương hiệu của mình bằng cách công khai kênh bán hàng chính thức, hướng dẫn người tiêu dùng nhận diện sản phẩm thật, phối hợp với cơ quan chức năng khi phát hiện hàng giả, hàng nhái. Các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội và đơn vị vận chuyển cần tăng trách nhiệm trong kiểm soát người bán, xử lý gian hàng vi phạm, cung cấp thông tin khi có yêu cầu từ cơ quan có thẩm quyền.

Khi hàng giả chuyển lên mạng, cuộc chiến chống hàng giả không thể chậm hơn tốc độ của những cú nhấp chuột. Đó là cuộc chiến đòi hỏi công nghệ, nghiệp vụ, sự phối hợp liên ngành và trên hết là sự tỉnh táo của người tiêu dùng. Giữ cho thị trường trực tuyến minh bạch, an toàn không chỉ là bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mà còn là bảo vệ doanh nghiệp chân chính, bảo vệ niềm tin trong môi trường kinh doanh số.

KIỀU DIỄM