Chọn tổ hợp môn học khi vào lớp 10: Khởi đầu cho hành trình hướng nghiệp

Tư vấn lựa chọn tổ hợp môn học lớp 10 cho phụ huynh, học sinh tại Trường Trung học phổ thông Đoàn Kết - Hai Bà Trưng (phường Bạch Mai). Ảnh: Đại Thắng

Thực tế cho thấy, nhiều học sinh và phụ huynh vẫn lúng túng trước các tổ hợp môn học có thể tác động đến định hướng học tập và nghề nghiệp trong tương lai. Chính vì vậy, những ngày này, nhiều trường trung học phổ thông trên địa bàn Hà Nội đã tổ chức các buổi gặp mặt, tư vấn chuyên sâu cho phụ huynh và học sinh trúng tuyển nhằm giúp các em lựa chọn tổ hợp phù hợp.

Không chỉ chọn môn học mà là chọn hướng đi

Tại Trường Trung học phổ thông Đoàn Kết - Hai Bà Trưng, ngay sau khi công bố kết quả tuyển sinh, nhà trường đã tổ chức chương trình gặp mặt phụ huynh, học sinh trúng tuyển lớp 10 năm học 2026-2027. Trọng tâm của buổi gặp mặt không chỉ là phổ biến các thủ tục nhập học mà còn dành thời lượng đáng kể để tư vấn lựa chọn tổ hợp môn học.

Theo định hướng của nhà trường, các tổ hợp được xây dựng trên cơ sở Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018, bảo đảm tính khoa học, phù hợp với năng lực học sinh và gắn với nhu cầu tuyển sinh đại học cũng như xu hướng nghề nghiệp trong tương lai. Năm học 2026-2027, nhà trường tuyển sinh 675 học sinh lớp 10 với 15 lớp học và 5 tổ hợp môn ở 2 nhóm: Tự nhiên và Xã hội.

Phó Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Đoàn Kết - Hai Bà Trưng Phùng Thị Thanh Hà cho biết, việc lựa chọn tổ hợp môn học ngay từ đầu cấp trung học phổ thông có ý nghĩa rất quan trọng, không chỉ đối với quá trình học tập trong 3 năm mà còn ảnh hưởng đến định hướng nghề nghiệp và cơ hội xét tuyển vào các trường đại học, cao đẳng sau này.

Để hỗ trợ học sinh và phụ huynh có thêm căn cứ lựa chọn, nhà trường đã thống kê, phân tích các nhóm ngành đào tạo cùng những tổ hợp môn được sử dụng phổ biến trong xét tuyển đại học. Việc này giúp các em hình dung rõ hơn mối liên hệ giữa lựa chọn tổ hợp môn học ở lớp 10 với ngành nghề dự kiến theo đuổi trong tương lai.

Một học sinh có định hướng theo nhóm ngành y dược sẽ cần ưu tiên các môn: Vật lý, hóa học, sinh học. Trong khi đó, những em yêu thích lĩnh vực công nghệ, trí tuệ nhân tạo, kỹ thuật lại cần chú trọng: Vật lý, tin học, công nghệ. Các ngành kinh tế, luật, quản trị, truyền thông thường phù hợp với những tổ hợp có các môn: Giáo dục kinh tế và pháp luật, địa lý, ngoại ngữ...

Giúp học sinh tự tin, xây dựng thái độ học tập tích cực

Chị Nguyễn Thu Hà, phụ huynh học sinh vừa trúng tuyển vào lớp 10 chia sẻ: “Trước đây tôi nghĩ cứ học các môn tự nhiên là có nhiều cơ hội hơn. Sau khi được nhà trường tư vấn, tôi hiểu rằng điều quan trọng nhất là con học đúng sở trường và có mục tiêu rõ ràng. Lựa chọn được tổ hợp phù hợp sẽ giúp con học tập hứng thú hơn trong suốt 3 năm trung học phổ thông”.

Không chỉ riêng Trường Trung học phổ thông Đoàn Kết - Hai Bà Trưng, nhiều trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay đều chủ động công khai sớm các mô hình lớp học, tổ hợp môn và kế hoạch tư vấn ngay sau khi có kết quả tuyển sinh.

Đơn cử như tại Trường Trung học phổ thông Trần Phú - Hoàn Kiếm, với 765 học sinh vào 17 lớp 10, nhà trường đã công bố 5 tổ hợp cho năm học 2026-2027. Các tổ hợp được thiết kế theo nhiều định hướng khác nhau, như tổ hợp: Vật lý - hóa học - sinh học - tin học; vật lý - hóa học - công nghệ - tin học; địa lý - giáo dục kinh tế và pháp luật - công nghệ - hóa học; địa lý - giáo dục kinh tế và pháp luật - công nghệ - vật lý... Việc công khai sớm thông tin giúp phụ huynh, học sinh có thời gian tìm hiểu kỹ trước khi đăng ký, hạn chế tình trạng lựa chọn theo cảm tính hoặc thay đổi nhiều lần sau khi nhập học.

Với 16 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực giáo dục và hướng nghiệp, Thạc sĩ Đặng Thị Ngọc Quyên, chuyên gia hướng nghiệp cho rằng, trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và kinh tế xanh đang làm thay đổi mạnh mẽ thị trường lao động, công tác hướng nghiệp cần được triển khai từ sớm, thay vì đợi đến những năm cuối cấp trung học phổ thông.

Việc lựa chọn tổ hợp môn học ở lớp 10 chính là một trong những bước khởi đầu quan trọng của hành trình hướng nghiệp. Khi được định hướng bài bản, đồng thời nhận được sự thấu hiểu và đồng hành từ gia đình, học sinh sẽ tự tin hơn trong việc nhận diện điểm mạnh, điểm hạn chế của bản thân, từ đó xây dựng thái độ học tập tích cực và lựa chọn con đường phát triển phù hợp...

“Ba năm trung học phổ thông không chỉ là giai đoạn chuẩn bị cho kỳ thi đại học mà còn là khoảng thời gian để học sinh khám phá bản thân, trải nghiệm, điều chỉnh mục tiêu và từng bước xây dựng lộ trình nghề nghiệp. Hướng nghiệp là một hành trình xuyên suốt, không chỉ dành cho học sinh mà cho bất kỳ ai tham gia thị trường lao động. Vì vậy, việc trang bị kiến thức hướng nghiệp từ sớm là cần thiết đối với các em học sinh và cả phụ huynh, người lớn”, Thạc sĩ Đặng Thị Ngọc Quyên nhấn mạnh.

Ngọc Minh