Chọn đúng ngành học để mở rộng cơ hội nghề nghiệp

Theo các chuyên gia giáo dục, định hướng nghề nghiệp đúng đắn ngay từ đầu sẽ giúp người học chủ động hơn trong hành trình học tập và xây dựng tương lai.

Định hướng nghề nghiệp từ nhu cầu thực tiễn

Theo ông Nguyễn Văn Phong, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hồ Chí Minh, công tác tư vấn, hướng nghiệp đối với học sinh THPT giữ vai trò quan trọng trong quá trình định hình con đường nghề nghiệp tương lai của các em.

Học sinh THPT TP Hồ Chí Minh trải nghiệm thực tế các nghề nghiệp mình yêu thích.

Ông Nguyễn Văn Phong cho rằng, việc hướng nghiệp giúp học sinh hiểu rõ khả năng, sở thích của bản thân, từ đó lựa chọn ngành học phù hợp, đồng thời đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

“Việc lựa chọn nghề nghiệp và trường học không chỉ là một quyết định cá nhân mà còn là một sự đầu tư cho tương lai của mỗi em. Vì vậy, cần trang bị cho học sinh những kiến thức đầy đủ để các em tự tin đưa ra quyết định chính xác. Sự đồng hành của các trường đại học, cao đẳng, các cơ sở giáo dục và các chuyên gia tư vấn trong việc hỗ trợ học sinh lựa chọn con đường học tập theo sở thích, năng lực bản thân là vô cùng quan trọng”, ông Phong nhấn mạnh.

Thực tế cho thấy, học sinh hiện nay quan tâm đến nhiều nhóm ngành khác nhau, từ sư phạm, logistics, tài chính - ngân hàng đến các lĩnh vực liên quan đến kinh tế số, thương mại điện tử và công nghệ.

Tiến sĩ Bùi Hồng Quân, Trưởng khoa Giáo dục Mầm non, Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh cho biết, ngành giáo dục mầm non đang thu hút sự quan tâm của nhiều thí sinh, trong đó có cả nam sinh.

"Hiện nay cả ba Trưởng khoa giáo dục mầm non của các trường Đại học Sư phạm tại TP Hồ Chí Minh, Hà Nội và Huế đều là nam giới. Điều này cho thấy ngành học này không chỉ dành riêng cho nữ giới, mà hoàn toàn phù hợp với những bạn nam có đam mê với lĩnh vực giáo dục trẻ nhỏ", Tiến sĩ Bùi Hồng Quân chia sẻ một chi tiết thú vị.

Theo TS Bùi Hồng Quân, nhu cầu giáo viên mầm non vẫn còn lớn trong những năm tới. Vì vậy, chỉ tiêu tuyển sinh của ngành này cũng được mở rộng nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực của hệ thống giáo dục.

Bên cạnh nhóm ngành sư phạm, logistics và quản lý chuỗi cung ứng cũng là lĩnh vực được nhiều học sinh tìm hiểu. ThS Trần Lê Trọng Phúc, Phó trưởng Phòng phụ trách Phòng Đào tạo Trường Đại học Mở TP Hồ Chí Minh cho biết, logistics là ngành có tính chất quản lý kinh doanh nhưng được xếp vào khối kỹ thuật.

Sinh viên theo học ngành này sẽ được trang bị kiến thức toàn diện về chu trình hàng hóa từ nhà máy đến tay người tiêu dùng, bao gồm quản trị vận tải, điều phối kho bãi, quản lý chuỗi cung ứng cũng như nghiệp vụ thương mại quốc tế và xuất nhập khẩu.

Ở lĩnh vực tài chính - ngân hàng, chương trình đào tạo tại nhiều trường đại học cũng đang được điều chỉnh để thích ứng với xu hướng ngân hàng số và kinh tế số. Theo ThS Ngô Thị Xuân, Phó trưởng Phòng Tuyển sinh và Truyền thông Trường Đại học Ngân hàng TP Hồ Chí Minh, nhiều chương trình đào tạo đã được cập nhật để phù hợp với sự phát triển của công nghệ tài chính và môi trường kinh doanh mới.

Trong khi đó, ThS Vũ Đình Lê, Trưởng phòng phụ trách Phòng Tư vấn tuyển sinh Trường Đại học Luật TP Hồ Chí Minh cho biết, xu hướng đào tạo hiện nay là phát triển đa ngành, song vẫn phải dựa trên thế mạnh cốt lõi của từng cơ sở đào tạo. Theo ông, những người học kinh tế nếu được trang bị thêm kiến thức pháp luật sẽ có lợi thế lớn khi tham gia thị trường lao động, đặc biệt trong việc xử lý các vấn đề liên quan đến hợp đồng và hoạt động kinh doanh.

Ngành học chỉ là cánh cửa khởi đầu

Bên cạnh việc tìm hiểu ngành nghề, nhiều học sinh cũng bày tỏ lo ngại về nguy cơ “bão hòa” ở một số lĩnh vực, đặc biệt là nhóm ngành truyền thông.

Sinh viên Đại học Bách khoa - ĐHQG TP Hồ Chí Minh trong một giờ học tại phòng nghiên cứu.

Theo ThS Trương Quang Trị, Phó Trưởng phòng Công tác sinh viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, nỗi lo này khá phổ biến, nhất là trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh chóng. Tuy nhiên, ThS Quang Trị cho rằng công nghệ dù phát triển đến đâu vẫn cần con người tạo ra và vận hành.

Ở góc độ thị trường lao động, các doanh nghiệp hiện vẫn có nhu cầu lớn về nhân lực trong lĩnh vực truyền thông, quảng cáo và tiếp thị số. Những công việc như xây dựng nội dung, phát triển thương hiệu, quảng bá sản phẩm hay quản trị truyền thông trên nền tảng số đều cần đội ngũ nhân lực được đào tạo bài bản.

Theo ThS Trị, nhiều cơ sở đào tạo đã cập nhật chương trình theo hướng tăng cường tính ứng dụng, giúp sinh viên có cơ hội tiếp cận doanh nghiệp và trải nghiệm thực tế trong quá trình học. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào nỗ lực của mỗi người.

“Nhiều thí sinh lo ra trường khó tìm việc, nhưng ít khi tự hỏi bản thân đã thực sự nổi bật trong ngành mình chọn hay chưa. Ngành học chỉ là một cánh cửa. Tương lai nghề nghiệp phụ thuộc vào cách mỗi người trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ làm việc. Không có ngành nghề nào bão hòa, chỉ có con người không chịu phát triển nên tự làm mình bão hòa”, Ths Trị chia sẻ.

Ở góc nhìn đào tạo nghề, TS Hoàng Văn Viết, Trưởng phòng Quản lý Đào tạo - Hợp tác quốc tế Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng cho rằng trí tuệ nhân tạo có thể thay thế một số công việc mang tính lặp lại, nhưng đối với nhiều ngành kỹ thuật, sản xuất và dịch vụ thì kỹ năng thực hành và kinh nghiệm nghề vẫn rất khó bị thay thế.

Theo TS Hoàng Văn Viết, hệ cao đẳng với thời gian đào tạo ngắn và chi phí phù hợp là một lựa chọn đáng cân nhắc đối với nhiều học sinh, đặc biệt là những em muốn sớm tham gia thị trường lao động.

Trong khi đó, TS Trần Đình Lý, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm TP Hồ Chí Minh cho rằng, trong bối cảnh kinh tế chuyển dịch theo hướng xanh và bền vững, các lĩnh vực khoa học sự sống, môi trường và nông nghiệp công nghệ cao đang trở thành những ngành có nhu cầu nhân lực lớn.

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Phan Hải Ngọc Diệp, Giám đốc nhân sự mảng Thức ăn chăn nuôi của Tập đoàn De Heus Việt Nam cho biết ngành nông nghiệp đang bước vào giai đoạn cạnh tranh mới khi công nghệ sinh học và trí tuệ nhân tạo được ứng dụng ngày càng nhiều trong sản xuất.

Theo bà Ngọc Diệp, ngoài kiến thức chuyên môn trên giảng đường, sinh viên cần chủ động tham gia các hoạt động thực tế tại trang trại, nhà máy và không ngừng cập nhật công nghệ mới để nâng cao năng lực nghề nghiệp.

Các chuyên gia cho rằng trong bối cảnh thị trường lao động biến động nhanh, việc lựa chọn ngành học cần được nhìn nhận như bước khởi đầu của một hành trình dài. Điều quan trọng không chỉ là chọn đúng ngành, mà còn là khả năng học hỏi, thích nghi và không ngừng phát triển của mỗi người trong suốt quá trình làm nghề.

Bài và ảnh: Hương Trần/Báo Tin tức và Dân tộc