Chợ đêm giữa đại ngàn

Chợ vùng cao Năng Cát, thu hút đông đảo du khách.

Xã Yên Thắng được thiên nhiên ưu ái ban tặng cho cảnh quan hùng vĩ; đồng bào nơi đây vẫn gìn giữ và phát huy nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc, tiêu biểu là Lễ hội Chá Mùn của người Thái – di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Những lợi thế này chính là điều kiện quan trọng để địa phương phát triển du lịch cộng đồng.

Nhằm cụ thể hóa chủ trương phát triển du lịch cộng đồng, gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa, tháng 3/2025, xã Yên Thắng đã chính thức khai trương chợ đêm Mường Đeng tại bản Ngàm. Chợ định kỳ họp vào tối thứ bảy của tuần cuối cùng mỗi tháng. Ngay từ những ngày đầu hoạt động, chợ đêm Mường Đeng đã thu hút đông đảo tiểu thương và du khách thập phương. Tại đây, du khách có thể mua nhiều sản vật địa phương do chính tay người dân làm ra như măng khô, mộc nhĩ, nấm hương, gạo nếp nương, mật ong rừng, cùng các món ăn truyền thống của đồng bào Thái. Đặc biệt, đến với chợ đêm Mường Đeng, du khách còn được khám phá và trải nghiệm bản sắc văn hóa độc đáo của đồng bào dân tộc nơi đây.

Thực tế cho thấy, dù hoạt động chưa lâu, chợ đêm Mường Đeng đã tạo được bản sắc riêng của một phiên chợ vùng cao. Nơi đây không chỉ thu hút đông đảo khách du lịch mà còn là điểm đến quen thuộc của Nhân dân các xã Tam Thanh, Bát Mọt, Yên Nhân... Đây là cách làm sáng tạo của cấp ủy, chính quyền địa phương, tạo tiền đề quan trọng nhằm phát huy tiềm năng, lợi thế để phát triển du lịch, tạo sinh kế lâu dài cho người dân.

Anh Hoàng Văn Tường (phường Hạc Thành) – một du khách từng tham quan và trải nghiệm tại xã Yên Thắng chia sẻ: Đến với vùng đất Yên Thắng, ngoài việc được chiêm ngưỡng cảnh quan thiên nhiên, tìm hiểu bản sắc văn hóa và thưởng thức các món ăn truyền thống của người dân nơi đây, tôi còn được trải nghiệm chợ đêm Mường Đeng để mua những món quà ý nghĩa, tặng cho bạn bè, người thân. Người bán hàng tại chợ rất thân thiện, cởi mở khiến tôi càng thêm yêu vùng đất này.

Ông Hà Trung Kiên, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Thắng, cho biết: Cùng với việc phát huy tiềm năng, lợi thế, xã Yên Thắng đã phát triển mô hình chợ đêm, nhằm đa dạng hóa trải nghiệm cho du khách, góp phần thúc đẩy du lịch địa phương. Nhờ đó, từ đầu năm 2026 đến nay, xã đã đón 15.000 lượt khách du lịch. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục duy trì và mở rộng quy mô chợ đêm Mường Đeng, kết hợp đẩy mạnh quảng bá để thu hút du khách đến tham quan, mua sắm. Đồng thời, xã sẽ vận động người dân phát triển các sản phẩm đặc sản, nghề dệt thổ cẩm truyền thống nhằm đa dạng hóa mặt hàng phục vụ du lịch. Hướng đi này không chỉ đáp ứng nhu cầu của du khách mà còn giúp nâng cao thu nhập cho nhiều hộ dân, tạo đòn bẩy cho nền kinh tế - xã hội phát triển bền vững.

Ẩn mình dưới chân núi Chí Linh, bản Năng Cát (xã Linh Sơn) sở hữu khí hậu mát mẻ, phong cảnh hữu tình, cùng những nét văn hóa truyền thống đặc sắc được đồng bào dân tộc Thái gìn giữ vẹn nguyên. Đây chính là “lực hút” quan trọng hấp dẫn du khách đến tham quan, trải nghiệm. Nhằm phát huy tiềm năng, lợi thế của địa phương, tháng 4/2026, xã Linh Sơn đã khai trương chợ đêm vùng cao bản Năng Cát. Phiên chợ được duy trì định kỳ vào tối thứ bảy hằng tuần. Dù diễn ra muộn, hoạt động thương mại tại đây vẫn vô cùng sôi động, thu hút nhiều tiểu thương và khách mua hàng.

Chị Hà Thị Quyên, bản Trí Nang – người bán hàng tại chợ đêm bản Năng Cát, chia sẻ: Chúng tôi rất vui khi xã đưa mô hình chợ đêm vùng cao bản Năng Cát vào hoạt động. Phiên chợ không chỉ mang lại nguồn thu nhập cho các tiểu thương mà còn thu hút được nhiều du khách đến với bản Năng Cát. Để phiên chợ ngày càng phát triển, tôi sẽ tích cực tham gia tuyên truyền cho các tiểu thương buôn bán tại chợ có thái độ thân thiện, bán hàng với giá cả hợp lý và đảm bảo chất lượng. Đây chính là cách để tạo ấn tượng tốt đẹp với du khách, góp phần thúc đẩy du lịch của xã Linh Sơn ngày càng phát triển.

Đến với chợ đêm Mường Đeng (xã Yên Thắng), du khách không chỉ mua được nông sản mà còn được thưởng thức các tiết mục văn nghệ đặc sắc.

Ông Nguyễn Ngọc Sơn, Chủ tịch UBND xã Linh Sơn, chia sẻ: Nhằm khai thác tối đa tiềm năng và lợi thế của địa phương, xã Linh Sơn đã xây dựng mô hình chợ đêm trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng. Việc làm này đã đáp ứng nguyện vọng của Nhân dân và nhu cầu của du khách. Để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững, mô hình rất cần sự định hướng, hỗ trợ từ các cơ quan quản lý và sự kết nối của các đơn vị lữ hành. Phát triển kinh tế đêm không chỉ kéo dài thời gian lưu trú của du khách mà góp phần tăng doanh thu cho các cá nhân, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ trên địa bàn, giải quyết việc làm cho lao động địa phương.

Qua tìm hiểu thực tế tại chợ đêm Mường Đeng (xã Yên Thắng) và chợ đêm vùng cao Năng Cát (xã Linh Sơn), được biết người dân cùng du khách rất thích thú trải nghiệm phiên chợ này. Khi màn đêm buông xuống, những gian hàng thổ cẩm rực rỡ sắc màu hòa cùng hương vị ẩm thực độc đáo và các tiết mục nghệ thuật đặc sắc, mang đến bầu không khí rộn ràng, vui nhộn khắp núi rừng. Du khách đến đây không chỉ để mua sắm nông sản, đồ lưu niệm mà còn để hòa mình vào những bài hát, điệu múa mang đậm bản sắc dân tộc do chính người dân địa phương dàn dựng, biểu diễn. Đối với người dân địa phương, phiên chợ đêm không đơn thuần là nơi giao thương, phát triển kinh tế, mà đã trở thành không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng, nơi lưu giữ và quảng bá những nét đẹp truyền thống của dân tộc đến du khách thập phương.

Bà Nguyễn Thị Nguyệt, Trưởng Phòng Quản lý Du lịch (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch), chia sẻ: Các điểm du lịch cộng đồng ở miền núi trong tỉnh có nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển chợ đêm thành sản phẩm du lịch đặc trưng. Để hiện thực hóa điều này, các địa phương cần thực hiện tốt công tác quy hoạch, đầu tư hạ tầng đồng bộ, bảo đảm các điều kiện thiết yếu như điện, nước, bãi đỗ xe, nhà vệ sinh công cộng, vệ sinh môi trường, đáp ứng yêu cầu phục vụ du khách và người dân. Phát triển chợ đêm cần dựa trên bản sắc văn hóa địa phương. Không gian kinh doanh nên ưu tiên ẩm thực truyền thống, sản phẩm OCOP, đặc sản vùng miền và hàng thủ công mỹ nghệ. Đồng thời, việc tổ chức các hoạt động nghệ thuật dân gian, biểu diễn nghề truyền thống và các hoạt động trải nghiệm bản địa sẽ tạo sức hút riêng, giúp kéo dài thời gian lưu trú cũng như tăng mức chi tiêu của du khách. Tăng cường hiệu lực quản lý thông qua việc thực hiện nghiêm niêm yết giá, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường, an ninh trật tự và xây dựng nếp sống văn minh du lịch. Đặc biệt, các địa phương cần chủ động liên kết với các doanh nghiệp lữ hành để đưa chợ đêm trở thành điểm trải nghiệm trong các chương trình du lịch miền Tây Thanh Hóa. Khi được tổ chức và khai thác bài bản, chợ đêm sẽ góp phần đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến, tạo sinh kế cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu vực miền núi theo hướng bền vững.

Bài và ảnh: Mạnh Anh