Chính trường Israel dậy sóng vì thỏa thuận giữa Mỹ và Iran

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (trái) trong cuộc họp báo chung với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng. Ảnh: THX/TTXVN

Theo Financial Times ngày 16/6, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đang đối mặt với làn sóng chỉ trích mạnh mẽ từ cả phe đối lập lẫn một bộ phận đồng minh chính trị sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố thỏa thuận mới với Iran.

Theo thỏa thuận dự kiến được ký kết tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6, Mỹ và Iran sẽ kéo dài lệnh ngừng bắn, đồng thời mở lại eo biển Hormuz sau nhiều tuần đàm phán căng thẳng và các đợt giao tranh rải rác. Ông Trump mô tả đây là một “thỏa thuận lớn”, có thể mang lại hòa bình và ổn định cho toàn khu vực.

Tuy nhiên, phản ứng tại Israel lại hoàn toàn trái ngược. Nhiều chính trị gia và nhà bình luận cho rằng Washington một lần nữa buộc Israel phải chấp nhận một thỏa hiệp trước khi đạt được những mục tiêu chiến lược mà chính phủ ông Netanyahu từng đặt ra.

Thỏa thuận cũng làm gia tăng sức ép đối với Israel trong việc hạn chế các hoạt động quân sự nhằm vào lực lượng Hezbollah tại Liban. Đây là vấn đề nhạy cảm bởi chính phủ Israel lâu nay luôn tìm cách tách biệt cuộc đối đầu với Hezbollah khỏi cuộc chiến với Iran để duy trì quyền tự do hành động quân sự ở Liban.

Thủ tướng Netanyahu ngày 15/6 đã lên tiếng bảo vệ các quyết định của mình trong suốt gần ba năm chiến tranh, đồng thời khẳng định chiến dịch chống Iran là thành công. Dù vậy, nhà lãnh đạo Israel tránh công khai chỉ trích Tổng thống Trump. Ông Netanyahu nhấn mạnh rằng quyết định ký kết thỏa thuận thuộc về phía Mỹ và cho biết đã bày tỏ quan điểm của Israel trong các cuộc trao đổi với Washington.

Nhiều nhà quan sát Israel cho rằng khả năng ảnh hưởng của ông Netanyahu đối với Nhà Trắng đã suy giảm đáng kể. Nhà bình luận Nahum Barnea trên nhật báo Yedioth Ahronoth nhận định ông Trump đã nhiều lần buộc Israel phải chấp nhận các lệnh ngừng bắn tại Gaza, Liban và nay là Iran, đồng thời khiến vai trò của Israel trong quan hệ song phương trở nên bị động hơn.

Sự bất mãn cũng nhanh chóng lan sang phe đối lập. Ông Yair Lapid, lãnh đạo đảng Yesh Atid, gọi thỏa thuận Mỹ - Iran là một trong những thất bại nghiêm trọng nhất của chính sách đối ngoại và an ninh Israel trong những năm gần đây.

Theo ông Lapid, những cam kết mà chính phủ Thủ tướng Netanyahu từng đưa ra khi phát động chiến dịch chống Iran, bao gồm việc vô hiệu hóa các mối đe dọa tên lửa, chương trình hạt nhân của Tehran hay làm suy yếu chính quyền Iran, đều chưa đạt được.

Ông Yair Golan, lãnh đạo đảng Dân chủ, cũng cho rằng những thành quả quân sự mà Israel đạt được trên chiến trường đang bị xóa nhòa bởi kết quả chính trị của tiến trình đàm phán.

Trong khi đó, các thành viên theo đường lối cứng rắn trong liên minh cầm quyền lại lựa chọn cách tiếp cận khác. Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz tuyên bố quân đội Israel sẽ tiếp tục duy trì hiện diện tại các khu vực đã kiểm soát ở Liban, Syria và Gaza trong thời gian dài.

Ông Katz khẳng định việc kiểm soát lãnh thổ và thiết lập các vùng đệm an ninh là một trong những thành quả lớn nhất mà Israel đạt được trong cuộc chiến.

Bộ trưởng An ninh Quốc gia Itamar Ben-Gvir kêu gọi chính phủ không để thỏa thuận của Mỹ trở thành ràng buộc đối với các quyết định an ninh của Israel. Tuy nhiên, không ít ý kiến tại Israel cho rằng khả năng thách thức Washington của Thủ tướng Netanyahu hiện nay là rất hạn chế. Sau gần ba năm chiến tranh liên tiếp, Mỹ vẫn là đồng minh chiến lược quan trọng nhất của Israel cả về quân sự lẫn ngoại giao.

Trong bối cảnh đó, thỏa thuận Mỹ - Iran không chỉ đặt ra những câu hỏi về tương lai an ninh khu vực mà còn làm nổi bật những sức ép chính trị ngày càng lớn mà ông Netanyahu phải đối mặt ở trong nước. Khi các mục tiêu chiến tranh vẫn chưa được hiện thực hóa như kỳ vọng ban đầu, tranh cãi về hiệu quả chiến lược của chính phủ Israel nhiều khả năng sẽ còn tiếp tục gia tăng trong thời gian tới.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc