Chính sách vĩ mô tác động lớn xu hướng chọn ngành

Sinh viên Khoa Cơ khí chế tạo máy Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TPHCM học thực hành cùng giảng viên

Hiệu ứng tích cực từ chính sách đột phá

Theo PGS-TS Bùi Hoài Thắng, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Bách khoa (ĐHQG TPHCM), năm 2026 là năm mà công tác tuyển sinh đại học, đặc biệt là việc lựa chọn ngành nghề của thí sinh chịu tác động rất lớn từ nhiều chính sách vĩ mô của Nhà nước. Cụ thể là Bộ GD-ĐT ban hành danh sách 111 ngành đào tạo thuộc 15 nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược được hưởng chính sách học bổng quốc gia theo Nghị định số 179/2026/NĐ-CP của Chính phủ về chính sách học bổng cho người học ở các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược (Nghị định 179) với mức học bổng từ 3,7-5,5 triệu đồng/tháng (sinh viên) và thạc sĩ, tiến sĩ nhận từ 5,5-8,4 triệu đồng/tháng. Cùng với đó là học bổng chương trình đào tạo kỹ sư, thạc sĩ tài năng nhóm ngành STEM.

Sinh viên Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TPHCM) học thực hành tại phòng thí nghiệm công nghệ vật liệu - Ảnh: THANH HÙNG

Đặc biệt, thực hiện Đề án đào tạo nhân lực phục vụ phát triển các lĩnh vực công nghệ cao giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045, Bộ GD-ĐT đã ban hành kế hoạch hành động nhằm hướng dẫn các cơ sở giáo dục đại học chuẩn hóa, đổi mới và triển khai các chương trình đào tạo kỹ sư, thạc sĩ, tiến sĩ tài năng trong các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật và công nghệ chiến lược.

Cụ thể, những chính sách mang tính đột phá này đã tạo nên sự chuyển biến tích cực trong định hướng, lựa chọn ngành nghề của thí sinh vào những ngành, nhóm ngành mà Nhà nước đang ưu tiên đầu tư để phục vụ cho phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Theo thống kê của Bộ GD-ĐT, kết thúc thời hạn đăng ký xét tuyển đại học trên Hệ thống tuyển sinh chung của Bộ GD-ĐT, cả nước có 874.811 thí sinh đăng ký xét tuyển với tổng số lượng NV là 7.180.860. Trong đó, số thí sinh đăng ký xét tuyển vào các ngành STEM là 467.590 với số lượng NV đăng ký xét tuyển vào các ngành STEM là 2.368.179. Trong khi đó, số thí sinh đăng ký xét tuyển vào các được hưởng chính sách của Nghị định 179 là 331.693 với số lượng NV đăng ký xét tuyển vào các ngành 179 là 1.291.839.

Theo đánh giá của Bộ GD-ĐT, việc gia tăng rõ rệt số lượng thí sinh đăng ký xét tuyển nhóm ngành STEM là dấu hiệu tích cực, cho thấy sự thích ứng của thí sinh với yêu cầu của đất nước trong bối cảnh mới.

Kỳ vọng cơ hội để bứt phá

Nhìn từ cơ sở đào tạo, PGS-TS Phan Hồng Hải, Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghiệp TPHCM cho rằng, Nghị định 179 là hành lang pháp lý rất quan trọng nhằm thu hút người học tài năng tham gia học tập các ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Hiện tại, đối chiếu với nghị định, nhà trường có 16 ngành ở trình độ đại học, 9 ngành ở trình độ thạc sĩ và 7 ngành ở trình độ tiến sĩ thuộc diện được hưởng chính sách hỗ trợ này. Nhà trường tin tưởng rằng sẽ thu hút nhiều người học tài năng, đây chính là nguồn lực quan trọng để thực hiện chiến lược nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học của nhà trường.

Giảng viên Khoa Cơ khí động lực Trường ĐH Công nghệ Kỹ thuật TPHCM hướng dẫn sinh viên thực hành tại phòng thí nghiệm - Ảnh: THANH HÙNG

Theo PGS-TS Bùi Hoài Thắng, Trưởng phòng Đào tạo, Trường ĐH Bách khoa (ĐHQG TPHCM), tất cả 11 khoa của trường đều có ít nhất một ngành được hưởng chính sách hỗ trợ từ Nghị định 179. Điều này đồng nghĩa sinh viên ở bất kỳ khoa nào cũng có cơ hội theo học những lĩnh vực đang được quốc gia ưu tiên đầu tư như bán dẫn, máy tính, tự động hóa, vật liệu, sinh học, cơ khí, giao thông, xây dựng...

Để trở thành một đại học nghiên cứu mạnh, điều quan trọng không chỉ là có đội ngũ giảng viên giỏi mà còn phải có một lực lượng người học xuất sắc tham gia nghiên cứu ở tất cả các bậc đào tạo. Nghị định 179 tạo điều kiện rất thuận lợi để hình thành nguồn lực này. Có thể nói, đây không chỉ là chính sách học bổng cho người học mà còn là một chính sách đầu tư cho tương lai của các đại học nghiên cứu. Với nhà trường, nghị định sẽ là một cú hích quan trọng để đẩy nhanh quá trình chuyển mình trở thành một trường đại học nghiên cứu hàng đầu khu vực, có năng lực dẫn dắt nghiên cứu và làm chủ các công nghệ chiến lược của đất nước.

Sinh viên ngành Trí tuệ nhân tạo, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐHQG TPHCM) học thực hành cùng giảng viên - Ảnh: THANH HÙNG

Với Trường ĐH Công nghệ Kỹ thuật TPHCM, TS Quách Thanh Hải, Phó Hiệu trưởng nhà trường cho rằng: Nghị định 179 là một "cú hích" tạo đột phá mạnh mẽ cho chiến lược phát triển dài hạn của nhà trường. Chính sách cấp học bổng trực tiếp từ ngân sách với mức hỗ trợ rất cao sẽ giúp nhà trường giải quyết triệt để bài toán tuyển sinh và giữ chân nhân tài ở các ngành công nghệ cao khó tuyển nhưng đất nước đang rất cần.

Nghị định này sẽ tác động sâu sắc đến chiến lược phát triển đào tạo và nghiên cứu của trường theo 4 phương diện cốt lõi sau: Một là tạo đột phá chiến lược tuyển sinh, chuyển dịch từ số lượng sang chất lượng cao để thu hút người học xuất sắc, giải pháp tài chính bền vững cho người học; Hai là với gần 50 chương trình đào tạo kỹ sư, 22 chương trình đào tạo thạc sỹ, 12 chương trình đào tạo tiến sỹ, trường sẽ mạnh dạn tái cấu trúc và nâng tầm chương trình đào tạo theo hướng mở rộng quy mô đào tạo tài năng, thúc đẩy đào tạo tích hợp để giải quyết triệt để tình trạng "khát" nguồn học viên sau đại học khối ngành kỹ thuật hiện nay; Ba là tạo động lực nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học bằng việc xây dựng lực lượng nghiên cứu mũi nhọn trẻ, tăng tốc số lượng công bố quốc tế, Bốn là thúc đẩy hợp tác doanh nghiệp và quốc tế hóa thông qua việc thu hút hợp tác, tài trợ trang thiết bị, thu hút sinh viên quốc tế, hợp tác nghiên cứu…

THANH HÙNG