Chính quyền địa phương 2 cấp: Nhiều kiến nghị từ thực tiễn cơ sở

Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp. Ảnh: Phương Hoa/TTXVN

Những kết quả đạt được không chỉ khẳng định tính đúng đắn của chủ trương đổi mới tổ chức bộ máy của Đảng mà còn cho thấy, khi được triển khai đồng bộ, quyết liệt, gắn với phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số, mô hình đã từng bước phát huy hiệu quả, nâng cao năng lực quản trị địa phương và khẳng định vai trò trung tâm của chính quyền cấp xã trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Tuy nhiên, quá trình vận hành cũng cho thấy một số khó khăn, vướng mắc cần tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện. Đây chủ yếu là những vấn đề mang tính chuyển tiếp của giai đoạn đầu triển khai mô hình mới, khi phạm vi nhiệm vụ, thẩm quyền và yêu cầu quản trị của chính quyền cấp xã được mở rộng nhanh, trong khi thể chế, quy trình nghiệp vụ, cơ chế phối hợp, hệ thống dữ liệu dùng chung, nguồn nhân lực và các điều kiện bảo đảm thực hiện vẫn đang từng bước được hoàn thiện, đồng bộ hóa.

Khối lượng nhiệm vụ tăng nhanh hơn khả năng đáp ứng về nguồn nhân lực

Bà Cấn Thị Việt Hà, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Dương Nội (Hà Nội) cho biết, việc mở rộng thẩm quyền của chính quyền cấp xã đã tạo điều kiện nâng cao tính chủ động trong giải quyết công việc. Song ở một số lĩnh vực, khối lượng nhiệm vụ được giao tăng nhanh hơn khả năng đáp ứng về nguồn nhân lực, dữ liệu và hạ tầng kỹ thuật, ảnh hưởng nhất định đến hiệu quả tổ chức thực hiện.

Việc xây dựng, kết nối, chia sẻ và khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành chưa thực sự đồng bộ, thông suốt; một số quy trình xử lý công việc còn thực hiện trên nhiều nền tảng khiến kết quả chỉ đạo, điều hành và phục vụ nhân dân chưa đạt như kỳ vọng.

“Đây chủ yếu là những vấn đề mang tính chuyển tiếp của giai đoạn đầu triển khai mô hình mới, cần tiếp tục được nghiên cứu tháo gỡ và hoàn thiện”, bà Hà nói.

Cũng như vậy, bà Cao Thị Huyền Trân, Thành ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Hải Châu (Đà Nẵng) cho hay, đội ngũ cán bộ phải gánh vác, xử lý nhiều việc chuyên môn và các vấn đề phát sinh liên quan trực tiếp đến đời sống nhân dân nên đôi lúc gây áp lực quá tải công việc. Một số quy định hướng dẫn chuyên ngành chưa đồng bộ. Việc phân cấp, phân quyền chưa triệt để, phân bổ nguồn lực đi cùng còn hạn chế. Hạ tầng dữ liệu chưa liên thông, chưa đồng bộ. Bên cạnh đó, một bộ phận người dân còn hạn chế trong việc tiếp cận các dịch vụ số.

Vấn đề vướng mắc của xã Vân Sơn (Phú Thọ) được ông Nguyễn Duy Tư, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã nêu là địa bàn rộng, giao thông còn khó khăn, dân cư phân tán, trong khi hạ tầng số và hạ tầng phục vụ phát triển du lịch chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu; đội ngũ cán bộ, công chức ở một số lĩnh vực chuyên môn còn mỏng.

Trong lĩnh vực chuyển đổi số, việc chuẩn hóa dữ liệu, chỉnh lý và số hóa hồ sơ chuyên ngành vẫn gặp những khó khăn nhất định do chưa có hướng dẫn chuyên ngành thống nhất đối với một số loại hồ sơ đặc thù; việc kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu giữa các hệ thống cần tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu quản trị, điều hành trên nền tảng dữ liệu số trong thời gian tới.

Từ phía xã Đức Trọng (Lâm Đồng), ông Trần Trung Hiếu, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã phản ánh, chất lượng đội ngũ cán bộ công chức chưa đồng đều, một bộ phận còn hạn chế về năng lực, kỹ năng giải quyết công việc, chậm thích ứng với mô hình mới, phân cấp mạnh với nhiều nhiệm vụ được giao thêm, nhất là năng lực tự học, tự nghiên cứu của cán bộ để đáp ứng phương thức quản trị hiện đại và yêu cầu nhiệm vụ mới. Việc phân bổ nguồn lực chưa tương xứng với khối lượng công việc, nhiệm vụ được giao, gây khó khăn trong ổn định, thu hút và phát triển đội ngũ cán bộ ở cơ sở.

Để tiếp tục vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều địa phương cho rằng cần tiếp tục nâng cao vai trò, chất lượng lãnh đạo của Đảng ủy, hiệu lực, hiệu quả quản lý, điều hành của chính quyền, phát huy trách nhiệm người đứng đầu gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao và phương châm “6 rõ” trong thực thi. Siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính, bảo đảm mọi hoạt động của chính quyền cấp xã được tổ chức thực hiện nghiêm túc, đồng bộ, thông suốt, phục vụ nhân dân tốt hơn. Đồng thời với đó, tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất, năng lực, uy tín ngang tầm nhiệm vụ.

Xây dựng dữ liệu số đầy đủ, đồng bộ

Nhiều đề xuất, kiến nghị đã được các địa phương nêu tại Hội nghị. Bí thư Đảng ủy phường Dương Nội Cấn Thị Việt Hà đề nghị Trung ương tiếp tục chỉ đạo rà soát, hoàn thiện các quy định theo hướng đồng bộ giữa thẩm quyền, vị trí việc làm, quy trình nghiệp vụ, nguồn nhân lực, hạ tầng số và cơ chế kiểm tra, giám sát, bảo đảm chính quyền cấp xã có đủ điều kiện để thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ. Đồng thời quan tâm hoàn thiện cơ chế quản trị đối với các địa bàn đô thị có tốc độ phát triển nhanh, nghiên cứu các tiêu chí tương ứng với quy mô dân số, mức độ đô thị hóa, khối lượng công việc và đặc điểm từng loại hình xã/phường để làm cơ sở định biên cán bộ, phân bổ ngân sách nhằm thiết lập mô hình quản trị chính quyền cơ sở tinh gọn, khoa học, hiệu quả.

Cùng với đó, Trung ương tiếp tục chỉ đạo tổng kết thực tiễn và nhân rộng các mô hình hay, sáng kiến, cách làm hiệu quả từ cơ sở; tạo điều kiện để các địa phương học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị.

Bà Cao Thị Huyền Trân kiến nghị Trung ương nghiên cứu, định hướng tiếp tục sắp xếp, điều chỉnh địa giới một số đơn vị hành chính cấp xã có quy mô nhỏ để mở rộng không gian, tạo thêm dư địa phát triển, thuận lợi trong quy hoạch hạ tầng, tăng cường kết nối vùng, thu hút đầu tư, phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ sự nghiệp công.

Nêu thực tế hiện nay một phòng chuyên môn cấp phường phải thực hiện nhiệm vụ liên quan đến nhiều sở, ngành, bà Trân đề nghị Trung ương điều chỉnh cơ cấu tổ chức; xem xét tăng số lượng bình quân phòng chuyên môn cấp phường, xã. Trên cơ sở đó, các tỉnh, thành sẽ quyết định cụ thể cho từng phường, xã theo tình hình thực tiễn của từng địa phương.

Cùng với đó, điều chỉnh khung biên chế của khối Đảng, chính quyền, Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội cấp xã theo hướng căn cứ vào quy mô dân số, số lượng tổ chức Đảng, đảng viên, tính chất đô thị và khối lượng công việc thực tế thay vì áp dụng thống nhất theo một khung chung như hiện nay. Đồng thời, quan tâm hoàn thiện chế độ, chính sách tiền lương, phụ cấp và các chính sách đãi ngộ đối với cán bộ, công chức cấp xã tương xứng với vị trí, vai trò, khối lượng và tính chất công việc, tạo động lực để đội ngũ yên tâm công tác và cống hiến.

Bà Trân cũng đề nghị xây dựng dữ liệu số đầy đủ, đồng bộ trên phạm vi toàn quốc, đảm bảo tính liên thông theo đúng tinh thần “đúng, đủ, sạch, sống”, thống nhất và dùng chung.

Kiến nghị Trung ương tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền, hỗ trợ nguồn lực đặc thù cho các xã miền núi có diện tích lớn, địa hình chia cắt sau sáp nhập để tạo sự chủ động trong điều hành, ông Nguyễn Duy Tư cũng đề nghị điều chỉnh định mức biên chế phù hợp với khối lượng công việc thực tế sau sáp nhập, tăng cường đào tạo chuyên sâu về quản trị số cho cán bộ cơ sở, xây dựng hệ thống phần mềm dùng chung của Đảng để giảm tải công việc thủ công.

Cũng như bà Trân, ông Tư mong muốn Trung ương tiếp tục xây dựng, hoàn thiện các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và các nền tảng số dùng chung của hệ thống chính trị, ban hành các tiêu chuẩn quy chuẩn về kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu thống nhất từ Trung ương đến địa phương. Bên cạnh đó là sớm ban hành hướng dẫn chuyên ngành thống nhất về quy trình tiêu chuẩn dữ liệu để số hóa các hồ sơ đặc thù, nhất là trong lĩnh vực tổ chức xây dựng Đảng; tiếp tục hỗ trợ các địa phương hoàn thiện dữ liệu số hóa hồ sơ và triển khai đồng bộ các nền tảng số, tạo nền tảng vững chắc để thực hiện hiệu quả các chương trình chuyển đổi số.

Ông mong đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tập trung, đơn giản hóa thành phần hồ sơ phải số hóa, sớm đưa vào sử dụng nền tảng AI dùng chung để hỗ trợ hệ thống chính trị ở cơ sở. Ưu tiên hỗ trợ nguồn lực đầu tư hạ tầng số, đồng bộ hạ tầng giao thông, điện, y tế, giáo dục phục vụ phát triển du lịch cộng đồng và sinh kế bền vững cho các xã vùng cao.

Chu Thanh Vân (TTXVN)