Chiến sự ở Trung Đông: Iran mở rộng tấn công khắp vùng Vịnh, nguy cơ khủng hoảng năng lượng toàn cầu

Tuần qua, số người thiệt mạng tiếp tục tăng nhanh, trong khi nguy cơ khủng hoảng năng lượng toàn cầu gia tăng do căng thẳng quanh eo biển chiến lược Hormuz.

Không kích và tấn công trả đũa

Rạng sáng 15-3, Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công vào thành phố công nghiệp Isfahan của Iran. Vụ tấn công khiến ít nhất 15 người thiệt mạng và nhiều người khác bị thương, đánh dấu một trong những đòn đánh lớn nhất vào hạ tầng công nghiệp của Iran kể từ khi chiến sự bùng nổ cuối tháng 2.

Một người đàn ông Iran bước vào nhà mình ở Tehran, ngôi nhà đã bị phá hủy trong một cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Ảnh: Reuters

Cùng thời điểm, Iran mở nhiều đợt tấn công tên lửa trả đũa vào Israel, khiến còi báo động vang lên trên khắp miền Trung nước này, đặc biệt tại khu vực gần Tel Aviv. Các mảnh vỡ tên lửa rơi xuống nhiều khu vực dân cư sau khi hệ thống phòng không Israel đánh chặn tên lửa đạn đạo bay tới. Theo Bộ Y tế Israel, chỉ trong vòng 24 giờ đã có 108 người bị thương được đưa tới các bệnh viện. Một số vụ cháy cũng xảy ra tại thành phố Holon do mảnh vỡ tên lửa rơi xuống.

Tại Iran, các khu dân cư ở thành phố Shiraz cũng bị tấn công. Truyền thông Iran cáo buộc đây là hành động khủng bố và vô nhân tính của liên minh Mỹ-Israel khi đánh vào khu dân cư nghèo.

Iran mở rộng tấn công khắp vùng Vịnh

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã tiến hành “làn sóng tấn công thứ 50” nhằm vào các căn cứ của Mỹ tại khu vực, bao gồm ở UAE, Bahrain và Kuwait.

Chiến sự cũng lan sang Lebanon khi lực lượng Hezbollah giao tranh với Quân đội Israel ở miền Nam nước này.

Khói bốc ra từ một tòa nhà ở trung tâm Beirut, Lebanon, ngày 12-3. Ảnh: Getty Images

Tổng cộng 826 người đã thiệt mạng tại Lebanon kể từ khi chiến sự bùng nổ. Hơn 800.000 người đã phải rời bỏ nhà cửa, và con số này có thể vượt 1 triệu nếu Israel tiếp tục mở rộng các cuộc tấn công.

Tổ chức Y tế Thế giới cho biết 14 nhân viên y tế đã thiệt mạng chỉ trong vòng 24 giờ qua do các cuộc tấn công ở miền Nam Lebanon.

Thương vong tăng mạnh

Các số liệu ban đầu cho thấy chiến sự đang gây ra thiệt hại nhân mạng ngày càng nghiêm trọng.

Chính quyền Tehran cho biết hơn 1.400 người đã thiệt mạng tại Iran kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu chiến dịch quân sự vào ngày 28-2. Ngoài ra, hơn 10.000 ngôi nhà bị phá hủy hoặc hư hại. Tổng cộng hơn 2.000 người đã thiệt mạng tại Iran và Lebanon kể từ khi chiến sự nổ ra, cùng với hàng chục người khác tại các quốc gia Trung Đông khác.

Trong số các nạn nhân còn có nhiều nhân vật cấp cao của Iran.

Về phía Mỹ, trong tuần, sáu binh sĩ thiệt mạng khi máy bay tiếp nhiên liệu của Không quân Mỹ rơi tại miền Tây Iraq, nâng tổng số binh sĩ Mỹ thiệt mạng lên 13 người.

Con số thương vong tính đến 6:00 giờ (giờ GMT) ngày 15-3. Ảnh: Aljazeera

Mỹ tăng cường lực lượng

Trước nguy cơ xung đột lan rộng, Lầu Năm Góc đang triển khai thêm lực lượng tới Trung Đông. Theo nhiều nguồn tin, hơn 2.000 lính thủy đánh bộ đang được điều động tới khu vực, tuy nhiên không rõ nhiệm vụ và điểm đến cụ thể.

Trong quá khứ, các đơn vị viễn chinh thủy quân lục chiến của Mỹ thường được sử dụng cho các chiến dịch đổ bộ, sơ tán khẩn cấp và hoạt động đặc biệt.

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cho biết các cuộc không kích của Mỹ và Israel đã làm suy giảm đáng kể năng lực quân sự của Iran, với lượng tên lửa giảm khoảng 90% và số UAV giảm 95%.

Tuy nhiên, Tehran vẫn tiếp tục các đợt tấn công và đe dọa đóng cửa eo biển Hormuz.

Căng thẳng quanh eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới, đang trở thành tâm điểm căng thẳng. Ít nhất 16 tàu chở dầu và tàu hàng đã bị tấn công trong khu vực kể từ khi chiến sự bắt đầu.

Iran tuyên bố chưa đóng cửa hoàn toàn tuyến đường biển này nhưng đang “kiểm soát” nó. Một nguồn tin Iran cho biết Tehran đang cân nhắc cho phép một số tàu chở dầu đi qua nếu các giao dịch được thực hiện bằng đồng nhân dân tệ của Trung Quốc.

Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi các đồng minh và những quốc gia phụ thuộc dầu mỏ vùng Vịnh, bao gồm cả Trung Quốc, cử tàu chiến tới hộ tống tàu hàng qua eo biển. Tuy nhiên, nhiều nước tỏ ra thận trọng. Nhật Bản cho rằng việc tham gia một liên minh hải quân tại đây là “rất khó”.

Khủng hoảng năng lượng bắt đầu

Căng thẳng tại Hormuz đã khiến giá dầu tăng mạnh. Giá xăng tại Mỹ tăng lên mức trung bình 3,63 USD/gallon, mức cao nhất trong gần hai năm.

Các chuyên gia cảnh báo nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa hoàn toàn, thị trường năng lượng toàn cầu có thể rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng, do khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới đi qua tuyến đường này.

Trong tuần, Mỹ đã tiến hành “một trong những đợt oanh kích mạnh nhất trong lịch sử Trung Đông” (theo lời của Tổng thống Mỹ Donald Trump) vào đảo Kharg của Iran, nơi xử lý khoảng 90% tổng lượng dầu thô xuất khẩu của nước này. Theo các nguồn tin thực địa, cuộc tấn công nhằm vào hệ thống phòng không, căn cứ hải quân Joshen, tháp kiểm soát sân bay và nhà chứa trực thăng trong khi cơ sở hạ tầng dầu mỏ không bị hư hại. Người đứng đầu Nhà Trắng đã đe dọa tấn công cơ sở hạ tầng dầu mỏ của đảo nếu Iran tiếp tục ngăn chặn các tàu đi qua eo biển Hormuz.

Người biểu tình tập trung tại Quảng trường Thời đại nhân Ngày Al-Quds ở Manhattan, New York, Mỹ, ngày 13-3. Ảnh: Reuters

Triển vọng hòa đàm mờ mịt

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Iran “muốn đạt được thỏa thuận”, nhưng ông cho rằng các điều khoản hiện tại “chưa đủ tốt”. Trong khi đó, Iran khẳng định sẽ không chấp nhận bất kỳ lệnh ngừng bắn nào nếu các cuộc tấn công của Mỹ và Israel chưa dừng lại.

Trong tuần, lãnh tụ tối cao của Iran Mojtaba Khamenei đưa ra thông điệp đầu tiên kể từ khi được bổ nhiệm. Trong thông điệp, người đứng đầu Iran đã khẳng định sẽ tiếp tục các đòn tấn công vào các căn cứ của Mỹ ở Trung Đông nếu các cơ sở này vẫn hoạt động và eo biển Hormuz sẽ vẫn đóng cửa như một công cụ gây sức ép.

Trong nội bộ Mỹ, dư luận cũng chia rẽ. Một cuộc thăm dò của Đại học Quinnipiac cho thấy 53% cử tri Mỹ phản đối các cuộc tấn công nhằm vào Iran và gần 3/4 không ủng hộ việc triển khai bộ binh Mỹ tới quốc gia này.

Giới quan sát cho rằng nếu chiến sự tiếp tục leo thang và lan rộng sang các nước vùng Vịnh, Trung Đông có thể đối mặt với cuộc xung đột khu vực lớn nhất trong nhiều thập kỷ, với tác động sâu rộng đến an ninh, kinh tế và năng lượng toàn cầu.

Con số thương vong tính đến 6:00 (giờ GMT) ngày 15-3